İspanya’nın gözü çoktan gökyüzünde. Ya da en azından, hazır. Ancak ülkenin tamamı aynı manzaraya tanık olamayacak.
12 Ağustos’taki tam Güneş tutulması, meteorologlar ve gökbilimcilerin de belirttiği gibi, ülkeyi kelimenin tam anlamıyla ikiye bölecek bir olay: Güneş’in tamamen kaybolduğunu görebilenler ve o anın eşiğinde kalanlar.Bantın dışında kalanlar: Madrid, Barselona ve güneyin büyük bölümüTamlık bandı, Ay’ın Güneş’i yüzde 100 örttüğü dar koridor, yarımadayı batıdan doğuya geçerek A Coruña, Oviedo, León, Bilbao, Zaragoza, Valensiya ve Palma gibi kentlere uğruyor. Bu hattın dışında kalan bölgelerde ise tutulma, merkez çizgiye olan uzaklığa göre değişen derinlikte kısmi olarak izlenebilecek.Madrid ve Barselona bu gösterinin iki büyük “yok”u. Bant tam bu iki şehrin arasından geçtiği için, sakinleri neredeyse tamamen örtülmüş bir Güneş’le geçen bir akşamüstü görecek; bazı noktalarda örtülme oranı yüzde 99’a kadar çıkacak, ancak bu olayı bambaşka kılan o birkaç saniyelik tam karanlık yaşanmayacak.Huesca ve Zamora tamlık sınırının ucunda yer alıyor; Ay yüzeyindeki düzensizlikler nedeniyle kritik an, çıplak gözle fark edilmeyebilir.
Yarımadanın güney yarısı ise baştan sona yalnızca kısmi tutulmayla yetinecek.Kimsenin kontrol edemediği düşman: bulutlarDoğru bantta olmak da, gökyüzü elverişli olmadıkça, hiçbir şeyin garantisi değil. Galiçya, Asturias ve Kantabria sahillerini de kapsayan Kantabriya kıyı şeridinin bu tarihlerdeki hava geçmişi pek iç açıcı değil; bazı değerlendirmelere göre bulutsuz gökyüzü olasılığı yüzde 50’yi bile bulmuyor.En güncel tahminler, daha iyi koşulların Galiçya’nın batısı ve iç kesimlerinde, Kastilya ve Leon’da ya da Balear Adaları’nda görüleceğine işaret ediyor, ancak modeller son ana kadar değişebilecek. Bu uğurda tamlık çizgisinin peşinden yüzlerce kilometre yol kat edenler için, ufkun batı tarafına yerleşmiş tek bir bulut, coğrafyanın sunduğu tüm avantajı saniyeler içinde boşa çıkarabilir.Gökyüzü kararırken çalışmaya devam edeceklerİspanya’da tutulma sırasında iş yerinden ayrılmak için özel bir izin yok ve iş mevzuatı da bunu mücbir sebep saymıyor.
Dolayısıyla bu akşam nöbette olan şoförler, konaklama ve yeme-içme sektörü çalışanları ya da şantiyede olanlar, kural olarak etraflarında her şey gökyüzüne çevrilirken işlerine devam edecek.En fazla, en iyi gözlem noktalarında bir dakikayı biraz aşan tamlık anını, altı saati aşan vardiyalar için İşçilerin Statüsü Yasası’nın öngördüğü 15 dakikalık molaya denk getirmek mümkün; ancak bunun için işverenle önceden anlaşmak gerekiyor.İspanya Trafik Genel Müdürlüğü (DGT) de, en yoğun bölgelerde trafik sıkışıklığı beklentisi nedeniyle özel bir trafik planı hazırladı; dolayısıyla karayollarında görevli personelin önemli bir kısmı bu akşam her zamankinden çok daha hareketli bir mesai geçirecek.Güvenlik için Güneş’e doğrudan bakmamak gerekGörme imkânı olup da bakmamayı seçenler, hatta bakmaması gerekenler de var. Göz doktorları haftalardır, Güneş’e ISO 12312-2 standartlı özel gözlükler olmadan bakmanın –sadece birkaç saniyeliğine bile olsa, normal güneş gözlüğüyle, röntgen filmiyle ya da ev yapımı filtrelerle– güneş retinopatisine yol açabileceği uyarısında bulunuyor: ağrı yapmayan, o anda fark edilmeyen ve merkezi görme alanında koyu bir leke olarak ortaya çıkması 4 ile 48 saat sürebilen bir retina yanığı.Sosyal ONCE Grubu, kazaları önlemek amacıyla ülke genelinde yaklaşık iki milyon sertifikalı gözlük dağıttı; göz hekimliği dernekleri de özellikle küçük çocukların bu olayı bir yetişkinin doğrudan gözetimi olmadan izlememesini tavsiye ediyor. Elinde onaylı koruyucu bulunmayanlar için gerçekte iki güvenli seçenek var: ya hiç bakmamak ya da tutulmayı bir “streaming” üzerinden izlemek.ESA iki ayrı canlı yayın sunacak.
İlki, Teruel’deki Javalambre Astrofizik Gözlemevi’nden gerçekleştirilecek resmi yayın olacak. Canlı röportajlar, açıklamalar, görüntüler ve tutulma hakkında bilgiler ile 20.31’deki tamlık anının aktarımı yer alacak. Yayın İngilizce olacak ve ESA Web TV ile YouTube üzerinden izlenebilecek.ESA’nın ikinci yayını ise teleskoplarla elde edilen görüntüleri, herhangi bir yorum ya da açıklama olmadan ekrana getirecek: yalnızca tutulmanın canlı görüntüsü, o da YouTube üzerinden izlenebilecek.Öte yandan NASA da kendi “streaming”ini sunacak; yayın 19.15’te başlayacak.
Programda, tutulma yörüngesi boyunca ilerledikçe farklı noktalardan görüntüler ve uzmanlarla röportajlar yer alacak. Yayın hem NASA’nın internet sitesinden hem de YouTube üzerinden izlenebilecek; tutulmanın tüm evresinin görülebileceği İzlanda’ya 19.45’te, İspanya’ya ise 20.28’de yapılacak bağlantılar da bu yayında olacak.Kulakla da takip edilebilen bir olayGörme engelliler ya da düşük görme yetisine sahip kişiler için tutulmalar, geleneksel olarak tanımı gereği dışlandıkları bir gösteriydi. Bu durum, CSIC’in öncülük ettiği “Eclipse Inclusivo” (Kapsayıcı Tutulma) projesiyle bu yıl değişiyor; proje kapsamında LightSound cihazları ülke genelindeki farklı gözlem noktalarına dağıtılıyor.Cihaz, Güneş ışığının yoğunluğunu gerçek zamanlı olarak sese çeviriyor: Ay Güneş diskini örttükçe kısılıp kalınlaşan bir ton, tamlık anında neredeyse tamamen kayboluyor.
Gözle görmekle aynı şey olmasa da, bu akşam milyonlarca insanın gökyüzüne bakarak paylaşacağı o anı, başka bir yoldan takip etme olanağı sunuyor.Bir de görmek istemeyenler varBu akşam tutulmayı kaçıranların hepsi bunu mecburen yapmıyor; doğrudan dışarı çıkmamayı tercih edenler de var. Son haftalarda sosyal medyada, olayı komplo teorileriyle harmanlayan çeşitli asılsız iddialar dolaşıyor. Güneş’e bakmanın sözde nörolojik sorunlara yol açacağı uyarılarından, hiçbir bilimsel temeli olmayan ve NASA’dan sızdığı iddia edilen hayali bir belgeye dayandırılan, Dünya’nın yedi saniyeliğine yerçekimini kaybedeceği savına kadar pek çok iddia gündemde.Doğrulama platformları günlerdir bu mesajları tek tek çürütüyor, ancak paylaşımlar sürüyor ve bazıları kelimesi kelimesine “tutulma sırasında dışarı çıkmayın” çağrısı yapıyor.
Nüfusun bir bölümü için, bu söylentiler panjurları indirip evde kalmak için yeterli.Bir de olaydan değil, etrafındaki kalabalıktan çekinenler var. Tamlık bandındaki kasabalar, normal bir yıla kıyasla turistik aramalarda yüzde 800’ü aşan artış kaydetti; bu yerleşimlerin azımsanmayacak sayıda sakini, öğleden sonrayı kalabalıktan uzakta geçireceğini şimdiden söylüyor ve yolları ile konaklama yerlerini dolduran binlerce ziyaretçiye Güneş’i izlemek için en iyi noktaları bırakıyor. Onlar için tutulma, astronomik bir şovdan çok, uzak durmayı tercih ettikleri yıllık bir istila.
