İspanya şimdiden gözünü gökyüzüne dikmiş durumda; en azından hazır bekliyor. Ama ülkenin her yerinde manzara aynı olmayacak. Meteorologlar ve gökbilimcilerin hemfikir olduğuna göre 12 Ağustos’taki tam Güneş tutulması, ülkeyi kelimenin tam anlamıyla ikiye bölecek bir olay: Güneş’in tamamen kaybolduğunu görenler ve eşiğinden dönenler.Şeridin dışında kalanlar: Madrid, Barselona ve güneyin büyük bölümüTam tutulma şeridi, Ay’ın Güneş’i yüzde 100 örttüğü dar koridor, yarımadayı batıdan doğuya boydan boya kesiyor ve La Coruña, Oviedo, León, Bilbao, Zaragoza, Valensiya ya da Palma gibi şehirlerin üzerinden geçiyor.
Bu hattın dışında kalan ülke ise, merkez çizgiye uzaklığa göre değişen derinlikte kısmi bir tutulma görecek.Madrid ve Barselona ise iki büyük dışarıda kalan şehir. Tutulma şeridi tam bu iki kentin arasından geçtiği için, sakinleri Güneş’in neredeyse tamamen örtüldüğü bir akşama tanık olacak; hatta bazı noktalarda yüzde 99’a kadar, ancak olayı her şeyden farklı, bambaşka bir deneyime dönüştüren o birkaç saniyelik tam karanlık yaşanmayacak.Huesca ve Zamora tam tutulma şeridinin kenarında kalıyor; bu yüzden Ay yüzeyinin engebeleri, kritik anın çıplak gözle fark edilmesini zorlaştırabilir. Yarımadanın güney yarısı ise doğrudan kısmi bir tutulmayla yetinmek zorunda.Kimsenin kontrol edemediği düşman: bulutlarDoğru şeritte olmak da tek başına garanti değil, eğer gökyüzü eşlik etmiyorsa.
Kantabria kıyı şeridi, Galiçya, Asturya ve Kantabria sahilleri, bu dönemde açık hava açısından pek iç açıcı olmayan bir sicile sahip; bazı analizlerde açık gökyüzü olasılığı yüzde 50’yi bile bulmuyor.En son tahminler, Galiçya’nın batısı ve iç kesimleri, Kastilya ve León ile Balear Adaları’nda daha iyi şanslara işaret ediyor, ancak hava modelleri son dakikaya kadar değişebilir. Tam tutulmanın peşinden yüzlerce kilometre yol kat edenler için, batı ufku üzerinde talihsizce konumlanmış tek bir bulut, coğrafyanın tanıdığı fırsatı saniyeler içinde elinden alabilir.Gökyüzü kararırken çalışmaya devam edecek olanlarİspanya’da tutulma sırasında iş yerinden ayrılmak için özel bir izin yok ve iş yasası da bunu mücbir sebep olarak görmüyor. Bu nedenle, bu akşam nöbette olan sürücüler, otel ve restoran çalışanları ya da şantiye işçileri, ilk bakışta, etraflarında herkes başını göğe kaldırıp her şey dururken normal mesailerine devam edecek.En fazla, en iyi gözlem noktalarında bir dakikayı biraz aşan tam tutulma anını, altı saatin üzerindeki çalışmalar için İşçi Statüsü’nün öngördüğü 15 dakikalık molaya denk getirmek mümkün; ancak bunun için işverenle önceden anlaşmak gerekiyor.DGT, nitekim, yoğunluk beklenen bölgelerde özel bir trafik planı devreye soktu; dolayısıyla kara yollarında görevli personelin önemli bir kısmı bu akşam alışılmışın epey üzerinde bir mesai yapacak.Güvenlik için, doğrudan bakmamak en iyisiGörebileceği halde bakmamayı seçenler ya da bakmaması gerekenler de var.
Göz doktorları haftalardır, Güneş’e ISO 12312-2 standartlarına uygun onaylı özel gözlük olmadan, birkaç saniyeliğine bile bakmanın; sıradan güneş gözlükleri, röntgen filmleri ya da ev yapımı filtreler kullanmanın güneş retinopatisi denen bir duruma yol açabileceği konusunda uyarıyor: acı vermeyen, o anda fark edilmeyen ve 4 ila 48 saat sonra merkezî görme alanında koyu bir leke olarak kendini gösterebilen bir retina yanığı.Sosyal Grup ONCE, ülke genelinde yaklaşık iki milyon onaylı gözlüğü dağıttı; tam da kazaları önlemek için. Göz bilim dernekleri özellikle küçük çocukların, tutulmayı doğrudan bir yetişkinin gözetimi olmadan izlememesini tavsiye ediyor. Elinde onaylı koruyucu ekipman bulunmayanların gerçekte yalnızca iki güvenli seçeneği var: ya hiç bakmamak ya da tutulmayı bir ‘streaming’ üzerinden izlemek.ESA iki ayrı canlı yayın sunacak.
İlki, Teruel’deki Javalambre Astrofizik Gözlemevi’nden yapılacak resmi yayın olacak. Canlı röportajlar, açıklamalar, görüntüler ve tutulmalarla ilgili bilgiler içerecek; ayrıca saat 20:31’de tam tutulma anını da ekrana getirecek. Yayın İngilizce olacak ve ESA Web TV ile YouTube üzerinden izlenebilecek.ESA’nın ikinci yayını ise teleskoplardan alınan görüntüleri, hiçbir yorum ya da açıklama olmadan gösterecek: yalnızca tutulmanın canlı görüntüleri, yine YouTube’da erişilebilir olacak.Öte yandan, NASA da kendi ‘streaming’ yayınını sunacak; yayın saat 19:15’te başlayacak.
Sayfa, tutulma rotasında ilerlerken farklı noktalardan görüntüler gösterecek ve uzmanlarla röportajlar içerecek. Yayın hem NASA’nın internet sitesinden hem de YouTube üzerinden izlenebilecek; İzlanda’da 19:45’te, İspanya’da 20:28’de olduğu gibi tam tutulmanın görüleceği çeşitli noktalara bağlantılar yapılacak.Kulakla da duyulabilen bir gök olayıGörme engelli ya da düşük görme yetisine sahip kişiler için tutulma, geleneksel olarak tanımı gereği dışarıda bırakıldıkları bir gösteri sayılıyordu. Bu durum, CSIC’in hayata geçirdiği Kapsayıcı Tutulma projesiyle bu yıl değişiyor; proje, ülke genelindeki çeşitli gözlem noktalarına LightSound cihazları dağıtıyor.Cihaz, Güneş ışığının şiddetini gerçek zamanlı olarak sese çeviriyor: Ay Güneş diskini kapladıkça tonu giderek kısılıp kalınlaşan bir ses; tam tutulma sırasında neredeyse tamamen kayboluyor.
Elbette görmekle aynı şey değil, ama bu akşam milyonlarca insanın başını gökyüzüne kaldırıp paylaşacağı o anı eş zamanlı olarak takip etmenin bir yolu.Görmek istemeyenlerBu akşam tutulmayı kaçıracak olanların hepsi, göremedikleri için değil: dışarı çıkıp bakmamayı bilinçli olarak tercih edenler de var. Son haftalarda sosyal medyada, fenomeni komplo teorileriyle harmanlayan bir dizi asılsız iddia dolaşıyor; Güneş’e bakmanın sözde nörolojik sorunlara yol açacağı uyarılarından, hiçbir bilimsel temeli olmayan şu iddiaya kadar: Dünya’nın tutulma sırasında yedi saniyeliğine yerçekimini kaybedeceği, ki bu, gerçekte var olmayan ve sözde NASA’dan sızdığı öne sürülen bir belgeye dayandırılıyor.Doğrulama kuruluşları günlerdir bu mesajları çürütüyor, ancak paylaşımlar sürmeye devam ediyor ve bazıları tutulma sırasında kelimenin tam anlamıyla "dışarı çıkmayın" uyarısında bulunuyor. Nüfusun bir kesimi için, bu söylentiler perdeleri indirip evde kalmak için yeterli.Bir de tutulmanın kendisinden değil, çevresindeki kalabalıktan çekinenler var.
Tam tutulma şeridinde yer alan kasaba ve köylerde, normal bir yıla kıyasla turistik aramalarda yüzde 800’ü aşan bir artış kaydedildi; bu yerleşimlerde yaşayan pek çok kişi, öğleden sonrayı kalabalıktan uzakta geçireceklerini şimdiden söylüyor ve yolları ile konaklama yerlerini dolduran binlerce ziyaretçiye Güneş’i izlemenin en iyi noktalarını bırakmayı tercih ediyor. Onlar için tutulma, astronomik bir gösteriden çok bir izdiham anlamına geliyor.
