İstanbul'da uzun yıllar kamu ve özel sektörde çalıştıktan sonra emekli olup Gelibolu'ya yerleşen öğretmen Yasemin Çat, ilçede gittiği kurslarda kadınların çok güzel ürünler ürettiğini ancak bunları kazanca dönüştüremediğini gözlemledi.
Bunun üzerine Çat ve 13 arkadaşı, kadınların üretimine ve istihdamına katkı sağlamak amacıyla 2021 yılında Gelibolu'nun ilk ve tek kadın kooperatifi olan Öncü Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi'ni kurdu.
Bütçeleri az olduğu için küçük bir pasajın alt katındaki rutubetli dükkanı kiralayan kadınlar, tüm olumsuzluklara rağmen yılmayarak kadınlardan satın aldıkları ürünleri pazarlarda ve festivallerde satışa sundu.
Yapılanma, ürünleri pazarlama ve lojistik gibi sorunlara rağmen büyük bir motivasyonla yola devam eden kadınların yolu, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu (ÇOK) AŞ ile kesişti.
ÇOK AŞ'nin sağladığı bütçe desteğiyle büyük bir atılım yapan kooperatif üyeleri, rutubetli dükkandan cadde üzerinde daha iyi bir dükkana geçti.
Kooperatif üyesi kadınlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda uygulanan Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı'na gönderdikleri proje sayesinde 2 milyon 600 bin lira hibe almaya hak kazandı.
Bu hibeyle ilçe merkezinde Öncü Kadın Mutfağı'nı açan kooperatif üyeleri, ilçeye bağlı 26 köydeki 60-65 kadın üreticinin ata tohumlarından ve kimyasal kullanmadan ürettiği doğal gıdaları, bu restoranda yöresel yemeklere dönüştürüyor.
Bu mutfakta ayrıca, düğünler, doğum günü partileri ve kokteyller için catering hizmeti sunuluyor.
Gelibolu'ya özgü yöresel tatların yanı sıra el sanatları alanında çalışan kadınların ürünleri de ticarileştirilerek, kadınların kendi gelirlerini sağlaması adına çalışmalar yapılıyor.
Öte yandan ÇOK AŞ, döngüsel ekonomiye katkı sunduğu için 2023 yılında Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) tarafından düzenlenen 7. UNECE PPP Forumu'nda Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) ve Altyapı Ödülü'ne layık görüldü.
Kooperatif Başkanı Çat, AA muhabirine, restorandaki kadınların sigortalı ve maaşlı olarak çalıştığını, onlara destek olmanın kendilerini çok mutlu ettiğini dile getirdi.
Hedeflerine ulaştıklarını düşündüklerini ifade eden Çat, "Tabii hedeflerimizi burada noktalamıyoruz. Bizim hedeflerimiz çok, hayallerimiz çok. Daha çok şey yapmak istiyoruz kadınlarımız için." dedi.
Yola çıktıklarında 2 bin lira bütçelerinin olduğunu, o parayı da açılış masrafları için kullandıklarını anlatan Çat, "Sıfır noktasındaydık ÇOK AŞ ile karşılaştığımızda. Onlar bize çok destek oldu. Elimizdeki poşetlerimizden, laptoplarımıza kadar temin ettiler. Yolumuzu açan, bize güç veren ve yüreklendiren ÇOK AŞ'dir." diye konuştu.
Kooperatif tüzüğünde de ana amaçlarının, kadınlara istihdam sağlamak olduğunu aktaran Çat, "Bu anlamda yalnızca Gelibolu'ya değil, ülkeye de katkıda bulunduğumuzu düşünüyorum. Çünkü bir kadın, bir kadındır. Onlara bir el uzatabiliyorsak, biraz destek verebiliyorsak ne mutlu bize." ifadesini kullandı.
Kadın kooperatiflerine destek verilmesinin önemine değinen Çat, "Bizim şansımız vardı, güçlü bir sponsorumuz oldu. Ama bunu bulamayan kooperatifler var ve kapanma sürecinde olan, hatta borçla kapanan kadın kooperatifleri var. Bunlar bizi çok üzüyor. Keşke bu aşamada onların da elinden tutacak birer şirket olsa. Yani bu işi görev gibi, insanlık vazifesi gibi gören insanlar olsun, şirketler olsun isterim. Çünkü kadının mutlu olduğu ülke mutlu olur. Kadın başarılıysa ülke de başarılıdır." şeklinde konuştu.
Kooperatifin işlettiği Öncü Kadın Mutfağı'nda 16 kadının istihdam edildiğini, yöredeki 60'tan fazla kadın üreticinin ürünlerini de restoranda satışa sunduklarını anlatan Çat, faaliyetler kapsamında düğün yemekleri, doğum günü partileri düzenlediklerini, etkinlikler ve kokteyller için yemek hizmeti sunduklarını aktardı.
Çat, ileride meyve sebze kurutma ile tıbbi ve aromatik bitkiler üzerine çalışmayı planladıklarını da ifade etti.
"Kooperatif çatısı altında olmak kadınlara çok şey kattı"
İstanbul'dan Gelibolu'ya 18 yıl önce yerleşen kooperatif yönetim kurulu üyesi Serpil Narin de ÇOK AŞ sayesinde bugünlere gelebildiklerini ifade etti.
Gelibolu gibi küçük ilçelerde özellikle kadınlara yönelik istihdamın kısıtlı olduğunu vurgulayan Narin, "Bu bağlamda bir kooperatif çatısı altında olmak kadınlara çok şey kattı. Çünkü kadınlar evde yaptıkları ürünleri hiçbir şekilde paraya dönüştüremiyordu. Biz kadınların evlerinde ürettikleri her şeyi aldık, almaya da devam ediyoruz. Yaptıkları ürünün parasını aldıkları zaman çok büyük bir mutluluk duyuyorlar ve teşekkür ediyorlar. Kadınlar aslında yetenekli ama her yerde iş imkan yok onlara. Biz de elimizden geldiğince bu imkanı sağlamaya çalışıyoruz." dedi.
"İlk defa banka kartı ve maaş alan hanımlarımız var"
İstanbul'da restoran yöneticisi olarak çalışan ve pandemi döneminde ailesiyle Gelibolu'ya taşınan Öncü Kadın Mutfağı Müdürü Birgül Ateş de "Yaklaşık altı senenin sonunda sanırım kendi mesleğimi özlediğimi fark ettim ve şu an içinde bulunduğumuz Öncü Kadın Mutfağı'nda işe başladım." dedi.
Öncü Kadın Mutfağı'nın, kadın istihdamına alan yaratan bir ortam olduğunu, 16 kadının çalıştığını aktaran Ateş, "Restoranımızda hem ev yemekleri servis ediyoruz hem alakart mutfağımız var. Aynı zamanda catering hizmetleri de sağlıyoruz. Dışarıdan siparişler alıyoruz. Özel restoranlara reçeller üretiyoruz veya domates sosları üretiyoruz. Yine müşterilerimizin talep ettiği şekilde özel üretimler yapıyoruz dolma, sarma, erişte gibi. Köylerde yaptıkları üretimi insanlara ulaştıramayan kadınların da satış kapısı oluyoruz." diye konuştu.
Her perşembe gününün Öncü Kadın Mutfağı'nın geleneksel yemek günü olduğunu belirten Ateş, "Çoğunlukla Gelibolu mutfağından ürünler servis etmeye çalışıyoruz. Buraya özel 'göce' diye bir ürünümüz vardır mesela. Savaş zamanında, kıtlık zamanında çıkmış çok önemli ve çok özel bir ürün. Gelibolu'da hatta bunun için coğrafi işaret almaya çalışılan bir ürün." dedi.
Restoranda ilk kez iş hayatında yer alan kadınların da çalıştığını anlatan Ateş, "İlk defa banka kartı, ilk defa maaş alan hanımlarımız var. Bunlar bizim için çok önemli ve çok değerli. Biz sayımızı artırmaya çalışıyoruz. Şu an 16 kadınız ama bunu artırmak istiyoruz." ifadesini kullandı.
