İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 2025-2026 eğitim öğretim yılında en az 95 çocuk işçinin çalışırken hayatını kaybettiğini açıkladı. Rapora göre çocuk işçi ölümleri bir önceki eğitim öğretim yılına kıyasla yüzde 32 arttı.
2023-2024 eğitim öğretim döneminde 66, 2024-2025 döneminde ise 72 çocuk işçi iş cinayetlerinde hayattan kopmuştu.
İSİG Meclisi, artışı çocuk işçiliğinin "yoksulluk-güvencesizlik ekseninde derinleşmesinin" göstergesi olarak değerlendirdi.
Hayatını kaybeden 28 çocuk 15 yaşından küçüktü
İSİG Meclisi, çocuk işçi tanımında 18 yaşını doldurmamış kişileri esas aldığını belirtti.
Hayatını kaybeden çocukların 28'i 5-14, 67'si ise 15-17 yaş arasındaydı. Ölenlerin 14'ü kız, 81'i oğlandı.
Yaşamını yitiren çocuklardan 14'ü mülteci veya göçmendi. Bunların 11'i Suriyeli, ikisi Afganistanlı, biri Iraklıydı.
İSİG Meclisi ayrıca Eylül 2025-Ağustos 2026 döneminde 18 yaşında olduğu bildirilen 29 işçinin daha hayatını kaybettiğini kaydetti. Raporda, yaş bilgilerinin çoğu zaman ay ve gün olarak belirlenememesi nedeniyle bu kişilerin bir bölümünün de 18 yaşını henüz doldurmamış olabileceğine dikkat çekti.
Çocuk işçi ölümlerinin 37'si tarım, 27'si sanayi, 18'i inşaat ve 13'ü hizmet sektöründe meydana geldi.
Buna göre ölümlerin yüzde 39'u tarımda gerçekleşti. Raporda bu oranın bir önceki eğitim öğretim yılında yüzde 28 olduğu belirtildi. İSİG Meclisi'nin son 13 yılı kapsayan verilerinde ise tarımın çocuk işçi ölümleri içindeki ortalama payı yüzde 52 olarak kaydedildi.
İşkollarına göre 37 çocuk tarımda, 18 çocuk inşaatta, 10 çocuk metal sektöründe, yedi çocuk ticarette, beş çocuk konaklamada; üçer çocuk ise gıda, kimya ve çimento işkollarında hayatını kaybetti.
En fazla çocuk işçi ölümü dokuz çocukla Antalya'da kaydedildi. Antalya'yı altı ölümle Urfa, beş ölümle Mersin izledi. Diyarbakır, Hatay, İstanbul, İzmir, Maraş ve Kocaeli'nde ise dörder çocuk işçi hayatını kaybetti.
İSİG: Çocuk işçiliğinin merkezi kentlere kayıyor
Raporda, 5-14 yaş arasındaki çocuk işçilerin tamamının kayıt dışı çalıştığı, bu yaş grubundaki çocukların ağırlıklı olarak mevsimlik tarımda, sokakta, atölyelerde ve inşaatlarda çalıştığı belirtildi.
15-17 yaş grubunda ise çalışma alanlarının mevsimlik tarımdan kentlerdeki sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerine doğru kaydığı ifade edildi.
İSİG Meclisi, bu değişimde Mesleki Eğitim Merkezlerinin (MESEM) yaygınlaşmasının ve organize sanayi bölgelerinin Türkiye genelinde artmasının etkili olduğunu savundu.
Raporda, çocuk işçiliğinin uzun yıllardır kırsalda yoğun olduğu ancak son dönemde çocuk işçi ölümlerinin kent merkezleri ve çeperlerinde daha görünür hale geldiği kaydedildi. İSİG Meclisi, eğitim sistemindeki değişiklikler, pandemi dönemi ve ekonomik krizin çocuk işçiliğindeki artışta etkili olduğunu belirtti.
İSİG Meclisi raporun önemli bir bölümünde MESEM uygulamasına yer verdi.
MESEM kapsamında yüz binlerce çocuğun haftanın bir günü okula dört günü ise işyerine gittiğini, uygulamada çalışma süresinin haftada beş-altı güne ve günde 10-12 saate kadar çıkabildiğini kaydetti.
MESEM öğrencilerine asgari ücretin yaklaşık üçte biri ile yarısı arasında ücret ödendiğini ve bu ücretlerin İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılandığını hatırlattı.
İSİG Meclisi ayrıca 17 Ocak 2025'te yayımlanan yönetmeliğe işaret ederek mesleki eğitimin ortaokul düzeyine doğru genişletildiğini belirtti. Raporda, düzenlemeyle beşinci ve altıncı sınıflardaki öğrencilerin eğitim yılı boyunca, yedinci sınıftaki öğrencilerin ise eylül ayının son iş gününe kadar meslek ortaokullarına nakledilebilmesinin önünün açıldığı ifade edildi.
16 yaşındaki MESEM öğrencisi anlatıyor: Isınmak için sobaya yağ döküp, çöp yakıyoruz
İSİG Meclisi raporun sonuç bölümünde çocuk işçiliğinin yasaklanmasını, mesleki eğitimin okul merkezli ve çocuk gelişimine uygun biçimde düzenlenmesini ve MESEM'lerin kapatılmasını talep etti.
Meclis ayrıca eğitimin her kademede ücretsiz olması, okullarda bir öğün ücretsiz yemek verilmesi, yoksul çocukların ihtiyaçlarının kamu tarafından karşılanması, eğitime ayrılan bütçenin artırılması ve mevsimlik tarım işçisi çocukların eğitime erişimine ilişkin düzenlemelerin uygulanması çağrısı yaptı.
