İzlanda'nın, birlikle katılım müzakerelerinin yeniden açılmasını hararetli geçen bir referandumda reddetmesinin ardından Avrupa Komisyonu ölçülü bir tepki verdi; bu karar, genişleme sürecindeki ivmeyi zayıflatma riski taşıyor.Oylama kıl payı sonuçlandı: Seçmenlerin yüzde 52,8'i "hayır", yüzde 47,2'si "evet" oyu verdi."Avrupa Komisyonu, İzlanda'daki referandumun sonucunu not etmiştir" diye kısa bir açıklama yaptı Komisyon sözcüsü."Komisyon, İzlanda halkının tercihine saygı duymaktadır. İzlanda, Avrupa Birliği'nin yakın bir ortağı olmaya devam etmektedir."Bu arada Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir ile mesajlaştı. Costa'nın sözcüsüne göre "her iki lider de AB ile İzlanda arasındaki ilişkiyi güçlendirmeye devam etme arzularını dile getirdi".Sözcü, "Başkan Costa, AB'nin bugünkü referandumda İzlanda halkının demokratik tercihini tamamen saygıyla karşıladığını vurguladı.
İzlanda, AB'nin en yakın ve en güvenilir ortaklarından biri olmaya devam ediyor" dedi.Frostadóttir, daha önce, seçmenlerin teklifi reddetmesi halinde görev süresinin geri kalanında AB üyeliği konusunu tamamen rafa kaldıracağını söylemişti.Pazar günü konuşan Frostadóttir, "Nüfusun yüzde 47'si bununla ilgilendi" dedi. "Bence önümüzdeki haftalar ve aylara girerken bu bakış açısına da saygı duymamız önemli."Brüksel'deki yetkililer ve diplomatlar, İzlanda'yı, genişleme konusunda şüpheci olanları haksız çıkarabilecek beş yıldızlı bir aday olarak görüyordu. İskandinav ülkesinin, birlikle yüksek düzeyde entegrasyona sahip olması nedeniyle süreçte favori haline gelmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyordu.Katılım sürecini denetleyen Komisyon, oylama öncesinde düşük profil izledi ancak en tartışmalı iki başlık olan balıkçılık ve tarım konusunda İzlanda ile "yaratıcı" çözümler bulma niyetini açıkça ortaya koydu.İzlanda her ne kadar tek pazara geniş erişimden yararlansa da bu düzenleme, Ortak Balıkçılık Politikası'nı (OBP) ve Ortak Tarım Politikası'nı (OTP) kapsamıyor.Reykjavík ile Brüksel'in en son katılım müzakerelerine giriştiği dönemde bu iki fasıl dokunulmadan bırakılmış, süreç 2013'te askıya alınmıştı.İzlanda'daki referandumun, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından yıllarca durgun seyreden genişleme politikasının yeniden siyaset gündeminin üst sıralarına yükseldiği bir dönemde, birliğin genişleme hamlesi üzerinde ne ölçüde etki yaratacağı ise belirsizliğini koruyor.Karadağ şu anda sürecin ön sırasındaki ülke; 33 katılım faslının 18'ini geçici olarak kapattı.
Ülke, 2028'de 28'inci üye devlet olmayı hedefliyor ve bu hedef "28 by 28" sloganına ilham verdi.Brüksel yapay takvimlere bağlı kalmaya yanaşmasa da, aday ülkelerin sabrı tükenmeden genişleme sözünü yerine getirmenin önemini kabul ediyor. Karadağ ile İzlanda'yı birlikte ele almak, bu hedefe giden olası yollardan biri olarak görülüyordu.Komisyon, aday ülkelere tam üyelikten önce belirli AB programlarına erişim gibi somut faydalar sağlamaya yönelik reformlar hazırlıyor.
