Son dönemde hemen hemen her alanda sıçrama yaparak ABD'ye yetişen Çin, yapay zekâ alanında da bugün zirve yarışına dâhil olmuş durumda. DeepSeek, MoonShot AI, Alibaba gibi Çinli şirketler tarafından geliştirilen yapay zekâlar, OpenAI veya Google'ın en üst modelleriyle yarışabiliyor. Ancak Çinli şirketlerin bu sıçramayı nasıl yaptığı konusu yeni bir tartışma başlatmış durumda.
Çünkü ABD, Çinli şirketleri "endüstriyel ölçekte hırsızlık" yapmakla suçluyor. Bu tartışmanın merkezinde ise "distillation" olarak bilinen model eğitme yöntemi bulunuyor. Normal şartlarda meşru bir araştırma ve model geliştirme tekniği olarak kullanılan distillation, gelişmiş bir yapay zekâ modelinin ürettiği cevaplardan yararlanılarak daha küçük veya farklı bir modelin eğitilmesini ifade ediyor.
Ancak ABD'li yetkililere göre Çinli yapay zekâ şirketleri bu yöntemi çok daha farklı ve sistematik bir şekilde kullanıyor. FBI, NSA ve CISA tarafından yayımlanan uyarıda, Çin merkezli yapay zekâ şirketlerinin Amerikan şirketlerinin ticari sırlarını "endüstriyel ölçekte" çaldığı öne sürüldü. ABD'li kurumların yayımladığı ortak uyarıya göre Çin merkezli bazı büyük teknoloji şirketleri, Amerikan şirketlerinin gelişmiş yapay zekâ modellerini yüksek hacimli sorgularla adeta "öğretmen" olarak kullanıyor.
ABD'li yetkililer, Çinli şirketlerin bu yöntemi kullanım biçiminin normal bir model geliştirme sürecinin çok ötesine geçtiğini savunuyor. Buna göre söz konusu şirketler, ABD'li yapay zekâ firmalarının modellerini çok yüksek sayıda sorguya tabi tutarak modelin sahip olduğu özel yetenekleri ve bilgi işleme yöntemlerini sistematik şekilde çıkarmaya çalışıyor. Elde edilen yanıtlar daha sonra Çinli şirketlerin kendi modellerini eğitmek için kullanılıyor.
ABD'li kurumlar, bu nedenle distillation yönteminin bazı Çinli şirketlerin yapay zekâ geliştirme sürecinin yardımcı bir parçası olmaktan çıkıp "temelini oluşturan" yönteme dönüştüğünü belirtiyor. Çinli Şirketler, Amerika'nın Koyduğu Güvenlik Önlemlerini Aşıyor FBI, NSA ve CISA, Çin merkezli şirketlerin Amerikan yapay zekâ servislerinin coğrafi kısıtlamalarını, güvenlik önlemlerini ve kullanım şartlarını aşmak için "transfer station" adı verilen bir vekil hesap ve hizmet ağı kullandığını öne sürüyor. Bu sistem sayesinde Çin'deki kullanıcıların doğrudan erişemediği ABD merkezli yapay zekâ modellerine üçüncü taraflar üzerinden erişim sağlandığı ve yüksek miktarda çıktı toplandığı iddia ediliyor.
ABD kurumları özellikle DeepSeek ve Alibaba gibi Çin merkezli teknoloji şirketlerini yüksek hacimli distillation operasyonları yürütmekle suçladı. Anthropic de Benzer Bir İddia Ortaya Attı ABD federal kurumlarının yayımladığı bu ortak bildiriyle neredeyse eş zamanlı olarak Anthropic'ten de benzer bir açıklama geldi. Anthropic de Çinli yapay zeka şirketlerinin, kendilerine ait Claude modelinin yeteneklerini sistematik şekilde çıkarmaya çalıştığını iddia ediyor.
ABD Yaptırım Uygulamaya Hazırlanıyor Washington yönetimi ise bu faaliyetlerin fikri mülkiyet hırsızlığı sınırını aşması durumunda yalnızca diplomatik tepki vermekle yetinmeyeceğinin sinyalini verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çinli şirketlerin Amerikan yapay zekâ modellerinden gizli bir şekilde yararlanarak fikri mülkiyet hırsızlığı gerçekleştirmesi hâlinde yaptırımların gündeme gelebileceğini söyledi. Çin ise ABD'nin suçlamalarını kesin bir dille reddediyor.
Çin'in Washington Büyükelçiliği, ABD'nin distillation konusunu gündeme getirmesinin Çin'in yapay zekâ alanındaki gelişimini hedef alan kasıtlı bir saldırı olduğunu savunuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning de ülkesinin yapay zekâ alanındaki ilerlemesinin bilim ve teknolojideki kendi kendine yeterliliğinin bir göstergesi olduğunu belirterek ABD'yi "asılsız suçlamalardan" kaçınmaya çağırdı.
