Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinde AfD’nin yüzde 43,8 oyla 83 sandalyeli eyalet meclisinde 39 sandalye kazanmasının ardından Almanya’da parlamento dışı demokratik ve antifaşist hareketler yeni bir ortak eylem dalgasına hazırlanıyor. AfD’nin tek başına hükümet kurabilmesi için 3 milletvekili eksiği kalmış olması, hareketi, “aşırı sağ karşıtlığı"na sıkışmadan çabalarını somut bir iktidar mücadelesine odaklamasını zorunlu kılıyor.
“Zeit zum Handeln – AfD stoppen” (Harekete geçme zamanı -AfD'yi durduralım) parolasıyla birleşen yurttaş girişimleri, çevre hareketleri, göçmen örgütleri, yerel demokrasi platformları ve antifaşist gruplar 12 Eylül Cumartesi günü Berlin, Hamburg, Münih, Stuttgart, Hannover, Magdeburg, Halle, Schwerin, Erfurt, Leipzig, Bremen ve başka çok sayıda kentte eylemler düzenleyecek.
Eylemlerin düzenleyicileri, hafta sonunda on binlerce kişinin sokakta olmasını bekliyor. Eylem ağı takviminde ülke çapında onlarca etkinlik sayıyor; Saksonya-Anhalt’taki Halberstadt, Salzwedel ve Bitterfeld-Wolfen’de protestolar pazartesi günü de sürecek.
Pazartesi günü ilk işaret 14 bin kişiyle Berlin’den geldi
Hareketin ilk büyük gösterisi seçimden bir gün sonra Berlin’de yapıldı. Campact ve Fridays for Future’ın çağrısıyla Brandenburg Kapısı önünde yaklaşık 14 bin kişi “Zeit zum Handeln: AfD stoppen” sloganıyla toplandı.
Compact yöneticisi Christoph Bautz burada hedeflerini yalnızca protestoyla sınırlı tutmadı. Bautz’a göre AfD, Saksonya-Anhalt’ı önce Doğu Almanya’da, ardından bütün ülkede iktidara ilerlemek için “sıçrama tahtası” olarak değerlendirmek istiyor; sivil toplumun görevini de bu yolu kesebilecek çapta bir protesto ve örgütlenme dalgası yaratmak olarak özetliyor. Campact özellikle BSW’nin AfD’ye hükümet çoğunluğu sağlayacak bir rol üstlenmemesi için toplumsal baskı kurulmasını açık hedeflerinden biri olarak ilan ediyor.
Bu vurgu Saksonya-Anhalt Meclisi'ndeki kırılgan güç dengeleriyle yakından ilgili. AfD, 39 sandalyeyle mutlak çoğunluğun 3 sandalye altında. BSW’nin 5 milletvekili var ve eyalet meclisindeki partiler arasında AfD ile görüşmeyi kategorik olarak reddetmeyen tek güç. AfD ayrıca CDU içinden kopabilecek milletvekillerinin desteğini de arıyor. Böylece “yangın duvarı” tartışması artık soyut bir siyasi norm değil; Saksonya-Anhalt'ta bir AfD hükümetinin kurulup kurulmayacağını belirleyebilecek pratik bir sayısal bir mesele haline geliyor.
Sivil toplum artık yalnız savunmada değil
Saksonya-Anhalt’taki demokratik örgütlerin seçim sonrasındaki açıklamalarında da aynı değişim gözleniyor. Demokrasi ve Açık Toplum Ağı"Birlikte" (”Miteinander ), AfD’nin yükselişini yalnızca bir seçim başarısı olarak değil, doğrudan doğruya demokratik sivil toplumun varlığına yönelik bir tehdit olarak değerlendiriyor.
Örgüt, AfD’nin 2016’dan beri Miteinander’ı açıkça hedef aldığını ve kamu finansmanını keserek faaliyetlerini sona erdirmeyi amaçladığını hatırlatıyor. Miteinander’a göre bu politika tek bir kuruluşa yönelik değil; eleştirel ve bağımsız sivil toplumu hizmet sağlayıcı konumuna indirgemek isteyen daha kapsamlı bir otoriter anlayışın parçası. Buna karşılık Miteinander, yerel ağları genişletme, sahada çalışan öğretmenleri, sosyal hizmet uzmanlarını, dernek yöneticilerini ve gönüllüleri birbirine bağlama kararı aldığını duyurdu.
AfD'nin Başbakan adayı Ulrich Siegmund’un “ilk 100 gün” programında siyasi vakıfların ve bazı sivil toplum kuruluşlarının kamu kaynaklarının kesilmesi, göç politikalarının sertleştirilmesi, kamu yayıncılığı sisteminin değiştirilmesi ve devlet aygıtında kapsamlı bir yeniden yapılanma en başta yer alıyor. Bu nedenle hafta sonundaki eylemler, yalnızca AfD’ye verilen oyu protesto etmekle yetinmiyor; iktidara ulaşması halinde AfD’nin ilk müdahale edeceği toplumsal alanların kendi savunmalarını örgütleme girişimi olmayı da hedefliyor.
Göçmen örgütleri: Yerelde kalmak ve direnmek kararında
Bu hattın önemli bileşenlerinden biri olan Saksonya-Anhalt Göçmen Örgütleri Eyalet Ağı (LAMSA) 11-12 Eylül’de Magdeburg’da yapacağı yıllık konferansın gündemini doğrudan seçim sonrası koşulları değerlendirmeye ayırdı. Konferansta özellikle kırsal ve yapısal olarak zayıf bölgelerde çalışan derneklerin “görünür ve eylem yeteneğine sahip aktörler” olarak nasıl güçlendirilebileceği ele alınacak.
Bu yaklaşımın AfD’nin güçlü olduğu kırsal bölgeleri terk etmek yerine oralarda örgütlü kalma arayışına dayanması siyasi açıdan kritik önemde. AfD’nin seçim başarısının yalnızca sosyal medya ya da protesto oyuyla değil, yıllardır yerel alanlarda kurduğu örgütsel üstünlükle de bağlantılı olduğu değerlendirmesi sivil toplum çevrelerinde git gide daha çok öne çıkıyor.
Reuters’a göre seçim sonrasında bazı göçmenler eyaleti terk etmeyi düşünürken, LAMSA ve benzeri örgütler tersine, yerel dayanışma ağlarının korunmasını savunuyor.
Sol Parti: "AfD ile 'normal siyaset' olmayacak"
Sol Parti'nin Saksonya-Anhalt eyalet örgütünün eş başkanları Janina Böttger ve Hendrik Lange, AfD’nin seçim sonrasında yaptığı görüşme çağrısını reddetti.
Böttger ve Lange’ye göre mesele seçim kampanyasının ton farklarında değil, insanların eşit hak ve onura sahip olup olmadığında. Sol Parti kendisinin demokratik düzenle toplumsal yaşam arasındaki uçurumu eleştirdiğini; AfD’nin ise demokratik düzenin dayandığı eşitlik ilkesini tartışılır kılmaya çalıştığını söylüyor. Bu nedenle AfD ile müzakere edilebilir bir ortak zemin bulunmadığını deklare ediyor.
Parti seçim gecesindeki ilk değerlendirmesinde de kendisini “antifaşist barikat” olarak tanımladı ve mücadelenin yalnız Landtag’da (Meclis)değil, parlamento dışındaki toplumsal örgütlenmelerle birlikte sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
“AfD’yi yasaklayın” talebi sosyal politikayla bütünleniyor
Cumartesi gösterilerinde Anayasa Mahkemesi’nde AfD hakkında yasaklama prosedürünün başlatılması talebi de önemli bir yer tutacak. “AfD-Verbot jetzt” (AfD'yi yasaklayın, hemen şimdi) girişimi Berlin’den Husum’a kadar çok sayıda kentte bu taleple eylem çağrısı yapıyor.
Ancak hareketin bazı kesimleri, mücadeleyi yalnızca yasaklama talebine bağlamıyor. “Aşırı sağa karşı örgütlenen yaşlı kadınların oluşturduğu OMAS GEGEN RECHTS (Sağa Karşı Büyükanneler) yurttaş hareketi AfD hakkında anayasal işlem başlatılması çağrısını yinelerken hükümeti aynı zamanda emeklilik, sağlık sigortaları, kamu bütçesi ve gelir dağılımındaki sorunlara “daha adil” çözümler üretmeye çağırdı.
Örgütün başkanı Anna Ohnweiler sorunun yalnızca hükümet politikalarını “daha iyi anlatmak” olmadığını, zayıfları koruyan daha adil bir politika gerektiğini söylüyor.
Cottbus ve Freiburg’daki gösteri çağrılarında da aynı sosyal-antifaşist tavır kendini gösteriyor. Cottbus’taki eylem “Sosyal kesintileri durdurun, sağcı siyasete son verin" sloganıyla düzenleniyor; Freiburg’un çağrısı ise ücretleri düşüklüğü, kiraların yüksekliği ve sağlık ve bakım hizmetlerindeki kesintilerin yarattığı güvensizliğin AfD tarafından göçmenlere ve azınlıklara yönlendirilmesine yanıt olarak tasarlanan gösterilerin “daha başlangıç” olduğunu belirtiyor.
Saksonya-Anhalt dersleri: Tek başına kalabalık gösteriler yetmez
Seçimden önce de Saksonya-Anhalt'ta on binlerce kişinin katıldığı demokrasi gösterileri, kapı kapı seçim çalışmaları, kültürel kampanyalar ve stratejik oy girişimleri yapılmıştı. Ancak AfD oyunu iki kattan fazla artırarak yüzde 43,8’e ulaştı.
Cumartesi günü başlayacak yeni dalga AfD'ye karşı oluşu bir protesto kimliğinin ötesine ulaştırıp seçim sonuçlarını, yerel iktidar ilişkilerini ve toplumsal gündemi etkileyebilecek kalıcı bir demokratik-antifaşist harekete dönüştürmeyi amaçlıyor. Bunun ilk pratik adımı, AfD ile Saksonya-Anhalt hükümeti arasındaki 3 sandalyelik mesafenin kapanmasını engellemek.
