ABD'de yapılan yeni bir araştırma, müzik akışının keskin biçimde arttığı dönemlerde trafik kazalarındaki can kayıplarının da yükseldiğini öne sürüyor. Araştırmacılar, büyük müzik albümlerinin yayımlandığı günlerde trafik kazalarında hayatını kaybedenlerin sayısının, çevresindeki günlere kıyasla yüzde 15,1 daha yüksek olduğunu tespit etti.Araştırma ekibine göre akıllı telefonlar üzerinden müzik dinlemek, sürücülerin dikkatini dağıtan ve göz ardı edilen bir unsur olabilir. Ancak çalışma, müzik akışının doğrudan bu ek ölümlere yol açtığını göstermiyor, diye vurguluyorlar.JAMA Network Open (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan çalışma, 2017 ile 2022 yılları arasında ABD'de meydana gelen 233 bin 809 trafik kazası ölümünü, Fatality Analysis Reporting System verilerini kullanarak inceledi.Swift, Drake, Bad Bunny yeni albümler çıkardıAraştırmacılar, inceleme döneminde ilk gün dinlenme sayısı en yüksek olan 10 büyük albümün çıkış tarihine odaklandı.
Listede son yılların en ses getiren albümlerinden bazıları yer aldı: Taylor Swift'in Midnights ve Red (Taylor's Version) albümleri, Drake'in Certified Lover Boy'u, Bad Bunny'nin Un Verano Sin Ti'si, Kendrick Lamar'ın Mr. Morale & the Big Steppers'ı ve Harry Styles'ın Harry's House'u.Ardından bu albümlerin dijital platformlarda dinlemeye açıldığı günlerdeki trafik ölümü sayısını, her çıkış tarihinin öncesindeki ve sonrasındaki 10 günle karşılaştırdılar.Bu yaklaşım, araştırmacıların bir tür “doğal deney” olarak tanımladığı bir ortam sağladı:Albüm çıkış tarihleri, yol koşulları ya da trafik risklerinden değil, müzik endüstrisinin takviminden etkileniyor. Bu nedenle merakla beklenen bir albüm yayımlandığında, hava durumu veya sürüş koşulları gibi etkenlerle doğrudan bağlantılı olmayan ani bir müzik dinleme artışı yaratabiliyor.Bu da aynı anda başka nelerin değiştiğini sorgulamayı mümkün kılıyor.Müzik dinleme arttıkça trafik ölümleri de yükseldiSöz konusu 10 albüm çıkış gününde insanlar ortalama 123,3 milyon kez müzik dinledi; bu rakam çevresindeki günlerde 86,1 milyondu.
Yani yaklaşık yüzde 43'lük bir artış söz konusu.Trafik kaynaklı can kayıpları da arttı. Araştırmacılar, albümlerin yayımlandığı günlerde ortalama 139,1 ölüm kaydederken, çevre günlerde bu sayı 120,9'du. Bu da günde yaklaşık 18 ek ölüm, yani yüzde 15,1'lik bir artış anlamına geliyor.Genel olarak ekip, 10 çıkış gününde trafik kazalarında hayatını kaybeden yaklaşık 182 kişinin, çevre günler temel alındığında beklenenden fazla olduğunu tahmin ediyor.Mesele yalnızca müzik dinlemek değilBulgular, araçta müzik çalmasının başlı başına tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor.
Araştırmacılar daha çok, akıllı telefonların farklı bir tür dikkat dağınıklığı yaratma ihtimaliyle ilgileniyor.Tanıdık bir çalma listesini dinlemek fazla etkileşim gerektirmezken, yeni yayımlanan bir albümü bulmak bambaşka bir süreç. Sürücü telefonunu açıyor, bir müzik uygulamasını çalıştırıyor, sanatçı arıyor, albümü inceliyor ve parça seçiyor.Bu adımların her biri, gözünü ve dikkatini yoldan çevirebiliyor.Trafik ölümlerindeki artış en belirgin biçimde genç ve erkek sürücülerde görüldü. Yalnızca tek kişinin karıştığı kazalarda ve araç içi eğlence-bilgi sistemleri bulunan otomobillerde artış daha yüksekti.Bu örüntüler, dikkat dağınıklığının rolüne dair ipuçları sunuyor; direksiyon başında teknolojiyle etkileşime geçmenin, yalnızca müzik dinlemekten ziyade sorunun bir parçası olabileceğini düşündürüyor.“Cuma etkisi”ni test etmekBüyük albümlerin çoğu Cuma günleri piyasaya çıktığı için, bu durum araştırmayı karmaşıklaştıran bariz bir etken oluşturuyor.Cuma günlerindeki trafik akışı haftanın diğer günlerinden farklı olabiliyor ve yayımlanan müzikten bağımsız olarak, kaza sayılarının değişmesiyle ilişkilendirilebilir.Bu nedenle araştırmacılar, özellikle Cuma günlerine odaklanan ek analizler yaptı.
Ölüm sayısındaki artış bu incelemede de devam etti.Araştırma ekibi ayrıca rastgele seçilmiş tarihleri ve Cuma günlerini kullanarak plasebo testleri gerçekleştirdi. Bu simülasyonların çoğunda trafik kazası ölümlerindeki artış, gerçek albüm çıkış tarihleri etrafında gözlenen etkiden daha düşük kaldı.Bu testler, gözlenen ilişkinin yalnızca rastlantısal dalgalanmaların ya da pek çok albümün Cuma günü yayımlanmasının sonucu olmadığını savunan görüşü güçlendiriyor.Çalışmanın sınırlılıklarıAraştırmacılar, kazalarda hayatını kaybeden kişilerin olay anında gerçekten müzik dinleyip dinlemediklerini, akıllı telefon kullandıklarını ya da araç içi eğlence-bilgi sistemleriyle etkileşim halinde olup olmadıklarını bilmiyor.Çalışma yalnızca üç olgunun aynı anda gerçekleştiğini ortaya koyuyor: büyük albüm çıkışları, müzik dinlemede keskin bir artış ve trafik kazası kaynaklı can kayıplarında yükseliş. Bu, bunlardan birinin diğerine neden olduğu anlamına gelmiyor.Başka etkenler de bu artışa katkıda bulunmuş olabilir.
Çalışma gözlemsel nitelikte olduğu için, müzik akışı ile ölümle sonuçlanan kazalar arasında doğrudan bir nedensellik bağı kuramıyor.Bu nedenle araştırmacılar, akıllı telefonlar üzerinden çevrim içi müzik dinlemeyi ölümcül kazalardan sorumlu olduğunu kanıtlamak yerine, dikkatin dağılmasına yol açan potansiyel bir unsur olarak tanımlıyor.Direksiyon başında dikkat dağınıklığı büyüyen bir sorunYine de bulgular, akıllı telefonların gündelik hayatın her alanına daha fazla entegre olmasıyla birlikte direksiyon başındaki dikkat dağınıklığının nasıl değiştiğini gözler önüne seriyor.Sürücüler uzun zamandır radyoyu ayarlamak ya da CD değiştirmek gibi dikkat dağıtıcı unsurlarla karşı karşıya. Akıllı telefonlar buna çok daha geniş bir yelpazede yeni potansiyel dikkat dağınıklıkları ekledi.İnsanların dikkatini sürekli olarak cezbetmeye çalışan akıllı telefonlarla birlikte, direksiyon başında dikkat dağınıklığı artık yalnızca mesaj yazmak ya da telefonla konuşmakla sınırlı değil. Bazen, yeni Taylor Swift albümünü dinlemek kadar sıradan bir istekle bile başlayabiliyor.
