DİSK-AR'ın yayımladığı Enflasyon Haber Bülteni'nde, Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) temmuz ayı için açıkladığı aylık yüzde 1,78 ve yıllık yüzde 31,75 tüketici enflasyonu verileri değerlendirildi. Raporda, yıl başında belirlenen asgari ücretin enflasyon nedeniyle temmuz sonu itibarıyla 5 bin 576 lira reel değer kaybettiği belirtildi.
Düşük gelirli haneler temel gıda tüketiminden kesmek zorunda
Araştırmaya göre enflasyonun farklı gelir grupları üzerindeki etkisinin eşit biçimde dağılmadığı görülüyor. En düşük gelir grubundaki haneler gelirlerinin önemli bölümünü gıdaya ayırırken, son dönemde hızla yükselen kira ve ulaştırma giderleri nedeniyle temel gıda tüketiminden kısmak zorunda kalıyor. DİSK-AR, bunun özellikle düşük gelirli kesimlerde beslenme ve yaşam koşullarını olumsuz etkilediğine dikkat çekti.
2005'e göre genel tüketici fiyatları 36,3 kat gıda 55,2 kat arttı
Raporda, 2005 baz yılına göre genel tüketici fiyatlarının 36,3 kat, gıda fiyatlarının ise 55,2 kat arttığı vurgulandı. TÜİK verilerine göre yıllık gıda enflasyonu temmuz ayında yüzde 37,53 olarak gerçekleşti.
Gelir dağılımındaki eşitsizliğin enflasyonun etkisini derinleştirdiği belirtilen raporda, en düşük gelir dilimindeki yüzde 20'lik kesimin toplam gelirden yalnızca yüzde 6,4 pay aldığı, buna karşılık harcamalarının yüzde 29,2'sini gıdanın oluşturduğu ifade edildi. En yüksek gelir grubunda ise toplam gelirden alınan pay yüzde 48'e çıkarken, gıdanın harcamalar içindeki payı yüzde 12,4 düzeyinde kaldı.
DİSK-AR ayrıca, TÜİK'in yargı kararlarına rağmen enflasyon hesaplamalarında kullanılan ayrıntılı madde fiyat listesini kamuoyuna açıklamamayı sürdürdüğünü belirterek, enflasyon verilerinin bağımsız biçimde denetlenebilir olması gerektiğini savundu.
Bilgi Kutusu | Asgari ücret ne kadar olmalı?
▶ Satın alma gücünü koruyacak ücret: 37 bin 100 TL
2026 başında 31 bin 500 lira olarak belirlenen asgari ücret, TÜİK'in temmuz sonu enflasyonuna göre 5 bin 576 lira reel değer kaybetti. DİSK-AR'ın hesabına göre yıl başındaki alım gücünün korunabilmesi için asgari ücretin bugün yaklaşık 37 bin 100 liraya yükseltilmesi gerekiyor.
▶ Açlık sınırının altında kalmayan ücret: En az 35 bin TL
TÜRK-İŞ'in temmuz araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için gereken açlık sınırı yaklaşık 35 bin lira düzeyine ulaştı. Sendikalara göre asgari ücret, en azından tek ücretle çalışan bir ailenin açlık sınırının üzerinde olmalı; bu nedenle mevcut ücretin en az 35-37 bin lira bandına çıkarılması gerektiği belirtiliyor.
▶ Yaşanabilir asgari ücret: 90 bin TL
Emek örgütleri ve çalışma ekonomisi uzmanları ise "asgari ücret" ile "yaşanabilir ücret" arasında ayrım yapılması gerektiğini vurguluyor. DİSK, Birleşik Metal-İş SİSAM ve çok sayıda çalışma ekonomisti, ücretin yalnızca gıda harcamalarını değil; kira, ulaşım, eğitim, sağlık, enerji, haberleşme ve kültürel yaşama katılım giderlerini de karşılayacak düzeyde olması gerektiğini savunuyor. Bu ölçüt esas alındığında yaşanabilir asgari ücretin, TÜRK-İŞ'in yaklaşık 90 bin liraya ulaşan yoksulluk sınırına yaklaşması gerektiği; mevcut ücretin ise bu düzeyin yaklaşık üçte biri seviyesinde kaldığına dikkat çekiliyor.
