Yeni Parti Kadın Kolları Genel Başkanı ve Osmaniye Milletvekili Asu Kaya, birinci basamak sağlık hizmetlerinde kadınların ücretsiz aile planlaması yöntemlerine erişememesine tepki gösterdi.
Birlik ve Dayanışma Sendikası’nın 245 ASM çalışanının katılımıyla hazırladığı rapora dikkat çeken Kaya, “Kadınlara ‘korunun’ demek yetmez; korunabilecekleri yöntemleri ücretsiz, güvenli ve erişilebilir biçimde sunmak gerekir” dedi.
Kaya, birinci basamak sağlık hizmetlerinde aile planlaması ve üreme sağlığı hizmetlerinde yaşanan sorunlara ilişkin yazılı açıklama yaptı.
Birlik ve Dayanışma Sendikası tarafından hazırlanan “Birinci Basamakta Üreme Sağlığı Hizmetleri Durum Raporu”na göre, Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) ücretsiz korunma yöntemlerine erişimde ciddi sorunlar yaşanıyor.
Raporda yer alan verilere göre ASM çalışanlarının yüzde 81,6’sı, merkezlere başvuran kişilere ücretsiz korunma yöntemi sağlanmadığında bu kişilerin korunamayacak durumda olduğunu belirtiyor. ASM’lerin yüzde 89,7’sine son bir yıl içerisinde RİA (rahim içi araç) tedarik edilmediği, merkezlerin yüzde 96,7’sinde ise son bir yılda hiç RİA uygulanmadığı bildiriliyor.
Kaya, verilerin kadınların kendi bedenleri ve gelecekleri hakkında karar verme hakkını doğrudan ilgilendirdiğini belirterek, “Kadın, Aile Sağlığı Merkezine başvuruyor, danışmanlık alıyor ama ihtiyacı olan korunma yöntemine ulaşamıyorsa ortada ciddi bir kamu hizmeti sorunu vardır” dedi.
Aile planlaması yalnızca danışmanlık olamaz
Birinci basamak sağlık hizmetlerinin koruyucu sağlık politikalarının temelini oluşturduğunu belirten Kaya, aile planlamasının da bu hizmetlerin önemli başlıklarından biri olduğunu söyledi.
RİA'nın yanı sıra aylık enjeksiyon ve doğum kontrol haplarının temininde de sorunlar yaşandığını belirten Kaya, sağlık personeli ve fiziki altyapı eksikliklerine dikkat çekti.
Kaya, bazı merkezlerde malzeme bulunmadığını, bazı merkezlerde ise uygulamayı yapacak sertifikalı sağlık çalışanı ve uygun fiziki koşulların olmadığını ifade etti.
“Aile planlaması hizmeti yalnızca danışmanlık düzeyine sıkıştırılmaya çalışılıyor” diyen Kaya, “Kadınlara ‘korunun’ demek yetmez; korunabilecekleri yöntemleri ücretsiz, güvenli ve erişilebilir biçimde sunmak gerekir” ifadelerini kullandı.
Ücretsiz aile planlaması hizmetlerinin özellikle düşük ve orta gelir grubundaki kadınlar açısından yaşamsal önem taşıdığını vurgulayan Kaya, kamu hizmetlerindeki eksikliklerin kadınları özel sağlık kuruluşlarına yönlendirdiğini belirtti.
Kaya, “Ekonomik gücü olmayan kadın ne yapacak?” diye sorarak, ücretsiz korunma yöntemlerine erişimin gelir durumuna bağlı hale gelmesinin ciddi bir eşitsizlik yarattığını söyledi.
“Korunmak bir gelir meselesine dönüşemez, bu lüks bir ihtiyaç değildir” diyen Kaya, Sağlık Bakanlığı’na aile planlaması yöntemlerinin ASM’lere düzenli ve yeterli miktarda ulaştırılması çağrısı yaptı.
Kaya ayrıca RİA uygulaması için gerekli sağlık personelinin ve fiziki koşulların sağlanmasını, ücretsiz üreme sağlığı hizmetlerinin tüm yurttaşlar için güvence altına alınmasını istedi.
“HPV aşısı da koruyucu sağlık hizmetidir”
Kaya, kadınların koruyucu sağlık hizmetlerine erişimi kapsamında HPV aşısına da dikkat çekti. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması istemiyle TBMM’ye yazılı soru önergesi sunduğunu hatırlatan Kaya, HPV’nin rahim ağzı kanseri vakalarının yüzde 99’undan fazlasıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirtti.
Türkiye’de her yıl 2 bin 300’den fazla kadına rahim ağzı kanseri tanısı konulduğunu, yaklaşık 1.500 kadının ise bu hastalık nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirten Kaya, HPV aşısının 140’tan fazla ülkede ulusal aşı programlarına dahil edildiğini söyledi.
Türkiye’de aşının ücretsiz olmamasının sağlık alanında eşitsizliğe yol açtığını ifade eden Kaya, aile planlaması yöntemleri ile HPV aşısının “lüks” olarak görülemeyeceğini vurguladı.
Kaya, “Aile planlaması yöntemleri de HPV aşısı da lüks değil, koruyucu sağlık hizmetidir. Kadınların ve çocukların sağlığını korumak, hastalandıktan sonra tedavi etmekten çok daha değerlidir. Devletin görevi bu hizmetleri yurttaşın cebine bırakmak değil, herkes için erişilebilir ve ücretsiz hale getirmektir” dedi.
