SON dönemde Ege ve Doğu Akdeniz’deki karşılıklı deniz parkı ilanlarının ardından gerilme sinyali veren Atina-Ankara ilişkilerinde Yunanistan yönetimi kriz senaryolarını çalışmaya başladı. Yunan basınına göre Atina yönetiminin masasında dört farklı senaryo var. Kathimerini gazetesi, Ankara’nın adaların silahsızlandırılması ve Ege’deki “gri bölgeler” tezini yeniden gündeme taşımasının ardından, iki ülke arasında sahada yaşanabilecek gelişmelere karşı Atina’nın hazırlık yaptığını yazdı.
İlk senaryo, 2020’de yaşanan Oruç Reis krizinin tekrarlanması. Oruç Reis araştırma gemisinin o dönemde Meis’in güneyi ile Rodos ve Kerpe’nin doğusunda gerçekleştirdiği faaliyetler hatırlatılarak, Türkiye’nin Ege veya Doğu Akdeniz’de Yunanistan’ın tartışmalı gördüğü bir bölgeye araştırma gemisi göndermesi halinde, yeni bir gerilim yaşanabileceği değerlendiriliyor.
İkinci senaryoda Türk balıkçı teknelerinin, Yunanistan’ın kendi Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) olarak iddia ettiği alanlarda, özellikle Ege’de faaliyet göstermesi halinde Atina ile yeni bir gerilim kaynağı olacak.
Üçüncü senaryo, Türkiye’nin insanlı savaş uçakları yerine, dronlarla Yunanistan’ın hava sahası olarak iddia ettiği bölgelerde uçuşlarını sürdürmesini kapsıyor. Atina’nın bu durumda Türkiye’ye açık bir uyarıda bulunması, hatta bir dronun düşürülmesini gündeme alabileceği, böyle bir gelişmenin Ankara’nın karşılık vermesiyle krizin hızla tırmanabileceği değerlendiriliyor.
Dördüncü ve daha uzun vadeli kriz senaryosu ise Yunanistan’ın İsrail’den alacağı “Aşil’in Kalkanı” hava savunma sisteminin 2027’de teslim edilmesi ile yaşanabilir. Sistemin teslimatının Ankara’da rahatsızlık yaratabileceği ve iki ülke arasındaki gerilimi daha da derinleştirebileceği öne sürülürken, bu senaryonun diğerlerine kıyasla daha uzak bir ihtimal olduğu vurgulanıyor.
Bu arada Atina’nın, Türkiye ile gerilimin tırmanması halinde, yanıt olarak, Girit’in güneyinde karasularını 12 deniz miline çıkarma seçeneğini değerlendirdiği de iddia edildi. Yunan Dışişleri Bakanlığı’nın Ankara’ya geçtiğimiz hafta gönderdiği diplomatik notada, karasularını 12 mile genişletme hakkının saklı tutulduğuna dair ilk kez açıkça atıf yapıldığı vurgulandı.
Gerilim senaryolarına rağmen Ankara ile Atina arasındaki iletişim kanallarının açık olduğu da vurgulandı. MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın Atina ziyaretinde Başbakan Kiriakos Miçotakis ile görüşmesi buna örnek gösterildi. Öte yandan Miçotakis’in gelecek pazar Türkiye kıyılarının hemen karşısındaki Meis Adası’nı ziyaret edeceğine dikkat çekildi.
ATİNA yönetimi sık sık “Türkiye tehdidi” söylemini gündeme getirse de anketlere göre Yunan halkının gündemi başka. Yunanistan’daki SL Press haber analiz sitesinin aktardığı bir anket sonucuna göre, Türk-Yunan ilişkilerini ülkenin “en önemli sorunu” olarak görenlerin oranı yalnızca yüzde 2.1 iken, hayat pahalılığı yüzde 48.7 ile açık ara ilk sırada yer aldı. Sonuçlar, Yunan halkının gündeminde jeopolitik gelişmelerden çok, günlük ekonomik sorunların öne çıktığını ortaya koydu. SL Press, anket sonuçlarının özellikle Türk turistlerin yoğun olarak ziyaret ettiği Ege adalarındaki ekonomik tabloyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Midilli, Sakız, Sisam, Limni, İleryoz, Kalimnos, İstanköy, Rodos, Sömbeki ve Meis gibi kapıda vize uygulamasından yararlanan adalarda Türk turistlerin turizm ekonomisi açısından önemli bir yere sahip olduğu belirtildi. Türk turistlerin gelişinin durması halinde restoranlar, küçük esnaf, feribot işletmeleri ve turizm sektörünün diğer unsurların bundan doğrudan etkileneceği vurgulandı. Bazı Yunan adaları için, “Türk turistlere bağımlı” ve “ekonomik rehine” ifadeleri kullanıldı.
