Toptan fiyatların tüketicilere yansıyacak kadar uzun süre yüksek kalması hâlinde Avrupa’da doğal gaz ve elektrik faturaları bu kış artabilir.Avrupa’da gösterge niteliğindeki toptan doğal gaz fiyatı olan Hollanda TTF’sinin ön ay vadeli kontratı, salı günü seansın ilerleyen saatlerinde megavatsaat (MWh) başına 66 euronun üzerinde işlem gördü. Fiyat, günün erken saatlerinde 68 euronun üzerindeydi. Yılın başında ise yaklaşık 29 euro/MWh seviyesinde bulunuyordu.Fiyatlardaki yükseliş, Hürmüz Boğazı’nın kış aylarına kadar kapalı kalabileceğine ilişkin yatırımcı kaygılarının artmasından kaynaklandı.Bu gelişme, Avrupa Birliği’nin (AB) doğal gaz depolarındaki doluluk oranlarının ısınma sezonu öncesinde tarihsel olarak düşük seviyelerde bulunduğu bir döneme denk geldi.Gas Infrastructure Europe (Avrupa Gaz Altyapısı Birliği) verilerine göre AB’nin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı, 24 Ağustos gaz gününün sonunda yüzde 62,99’du.Argus Media’nın doğal gaz, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), kömür ve biyokütleden sorumlu editörü Natasha Fielding, Euronews Business’a, "Avrupa’nın doğal gaz depoları yılın bu dönemi için alışılmadık derecede düşük seviyede," dedi.Bu oranın yüzde 79 olan beş yıllık ortalamanın çok altında bulunduğunu ekleyen Fielding, "Son 15 yılda stokların buna yakın ölçüde düşük olduğu tek dönem, son büyük doğal gaz krizinin öncesindeki 2021 yılıydı," diye belirtti.Depolama oranları en düşük büyük Avrupa pazarları arasında Almanya’daki depolar yalnızca yüzde 51, Hollanda’dakiler ise yüzde 44,3 doluydu.Oxford Economics, doğal gaz fiyatlarındaki son artıştan önce, 13 Ağustos’ta yayımladığı raporda AB’nin doğal gaz tüketiminin 2021’e göre yaklaşık yüzde 15 ila 20 daha düşük olduğuna dikkat çekti.Raporda, AB’nin daha düşük depolama seviyeleriyle faaliyetlerini sürdürebileceği ancak bunun kış aylarında daha fazla sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına bağımlı kalmak anlamına geleceği belirtildi.
Bu durum, mevcut LNG kargoları için Asyalı alıcılarla rekabette AB’yi daha kırılgan hâle getirebilir.Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, normal koşullarda küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği rotayı sekteye uğrattığı için rekabet şimdiden yoğunlaşmış durumda.AB ile Asya arasında olası bir teklif yarışında toptan fiyatlar daha da yükselebilir.Goldman Sachs analistleri Samantha Dart ve Laura Cyr, Bloomberg’in aktardığı değerlendirmelerinde mevcut fiyatların "Avrupa’nın kış boyunca depolama seviyelerini yönetebilmesi için yeterli olmayacağını" belirtti.Analistler, "Orta Doğu’dan enerji ihracatının 2027 boyunca yalnızca kademeli olarak normale döndüğü bir senaryoda, Aralık 2026 vadeli TTF fiyatının muhtemelen megavatsaat başına 100 euronun üzerine çıkması gerekeceğini tahmin ediyoruz," dedi. Bunun, Goldman Sachs’ın megavatsaat başına 50 euroluk temel senaryosunun yüzde 110 üzerinde olduğunu eklediler.Oxford Economics, arzın daha da daralması hâlinde AB’nin Rus doğal gazı ithalatına yönelik yasağın bazı bölümlerini askıya almak zorunda kalabileceğini belirtti.Avrupa Komisyonunun son hesaplamasına göre Rusya’nın AB’nin boru hattı ve LNG yoluyla yaptığı toplam doğal gaz ithalatındaki payı 2025’te yaklaşık yüzde 12,5’ti.Avrupa Birliği Konseyi, Ocak 2026’da Rusya’dan LNG ve boru hattı gazı ithalatını 18 Mart 2026’dan itibaren yasaklayan bir düzenlemeyi kabul etti. Mevcut sözleşmeler için geçiş süreleri öngören düzenleme kapsamında Rusya’dan yapılan bütün doğal gaz ithalatının 2027 sonuna kadar yasaklanması planlanıyor.Fiyat artışı hane faturalarına ne kadar sürede yansır?Kısa süreli bir fiyat sıçramasının etkisi sınırlı kalabilir.
Ancak uzun süreli bir yükseliş, yeni yapılan veya yenilenen hane sözleşmelerine kademeli olarak yansıyabilir.Toptan fiyatlardaki artış, perakende fiyatlarını hemen yükseltmez. Gösterge TTF fiyatı; mevcut sözleşmeler ve riskten korunma işlemleri hesaba katıldıktan sonra ithalatçıların gerçekte ödediği tutarı gösteren AB’nin fiilî ithalat fiyatından çok daha hızlı artabilir.Ancak tedarikçilerin mevcut sözleşmeleri sona erdikçe ve şirketler yeni ve daha yüksek piyasa fiyatından doğal gaz satın aldıkça veya riskten korunma işlemleri yaptıkça fiilî ithalat fiyatı kademeli olarak toptan fiyata yaklaşır.Artan maliyetler daha sonra tarifeler güncellendiğinde veya sözleşmeler yenilendiğinde hanelere yansıtılabilir.Fielding’e göre enerji faturalarındaki artışın boyutu, fiyat yükselişinin ne kadar süreceğine ve fiyatların önümüzdeki aylarda daha da artıp artmayacağına bağlı olacak. Fielding, AB genelinde "değişken doğal gaz tarifesi kullanan hanelerin, yüksek toptan fiyatların etkisini ilk hissedenler arasında yer alacağını" söyledi.
Doğal gazdaki fiyat artışının elektrik faturalarına yansımasının ise genellikle daha sınırlı olduğunu ekledi.Fielding, "Perakende piyasaları daha serbest olan ülkelerde fiyat artışları tüketiciye daha hızlı yansır," dedi.Oxford Economics’e göre toptan fiyatlardaki değişikliklerin tüketici fiyatlarına tamamen yansıması ortalama yaklaşık altı ay sürüyor. Ancak bu süre ülkeler arasında büyük farklılık gösteriyor.Raporda, "12, hatta 24 aylık sabit fiyatlı sözleşmelerin yaygın olduğu mevcut piyasa yapısı, Almanya ve Avusturya gibi pazarlarda fiyat artışlarının tüketiciye en yüksek düzeyde yansımasının yaklaşık bir yıl sürmesi anlamına geliyor," denildi.Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerde tüketici doğal gaz fiyatları birkaç ay içinde değişebilir. Hollanda gibi bazı pazarlarda ise fiyat değişiklikleri neredeyse anında tüketiciye yansıyor.Oxford Economics, "fiyatların nispeten hızlı yansıması ile doğal gaza ortalamanın oldukça üzerinde bağımlılığın bir araya gelmesi" nedeniyle büyük Avrupa ekonomileri arasında doğal gaz fiyatı şokuna en açık ülkenin İtalya olduğunu belirtti.Bununla birlikte Gas Infrastructure Europe (Avrupa Gaz Altyapısı Birliği) verilerine göre İtalya, şu anda doğal gaz depolama oranı en yüksek ülkeler arasında bulunuyor.Fiyatların seyri büyük ölçüde kışın ne kadar soğuk geçeceğine bağlı olacak.Oxford Economics, "AB’de binaların ısıtılmasının temel dayanağı hâlâ doğal gaz.
Dolayısıyla AB’deki doğal gaz fiyatları gelecek kış dış hava sıcaklıklarına bağlı kalmaya devam edecek," değerlendirmesinde bulundu. Danışmanlık şirketi, kış boyunca uzun süreli bir soğuk hava dalgasının ısınma ve doğal gaz talebini artıracağını ekledi.Oxford Economics, doğal gaz fiyatlarındaki son sıçramadan önce yayımladığı raporda; doğal gaz, elektrik ve diğer hane enerji maliyetlerini kapsayan Euro Bölgesi tüketici enerji fiyatlarının dördüncü çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15’e kadar artabileceğini belirtti.
