Avrupa için gösterge niteliğindeki Hollanda merkezli TTF doğal gaz fiyatı, pazartesi günü megavat-saat başına 70 avronun üzerine çıktı. En yakın vadeli sözleşmenin fiyatı, Körfez’den LNG tedarikine ilişkin belirsizliklerin fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmasıyla, Avrupa’da gün ortasından sonra yüzde 5’ten fazla yükseldi.Pazar günü ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran roket rampalarını vurdu; bunun üzerine İran, Ürdün’deki ABD güçlerine füze atarak karşılık verdi. Bu tırmanma, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin normalde geçtiği ve fiilen kapalı kalan Hürmüz Boğazı’ndan yapılan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatında daha fazla aksama yaşanması riskini artırıyor.Bu kesinti, Avrupa’nın kış öncesi gaz depolarını yeniden doldururken LNG sevkiyatlarının hayati önem taşıdığı bir dönemde yaşanıyor.Avrupa Gaz Altyapısı (GIE) verilerine göre AB’nin gaz depolama tesisleri yüzde 64,7 doluluk oranına sahip ve stoklar yılın bu dönemine ait tarihsel seviyelerin altında bulunuyor.Piyasadaki yüksek fiyatlar birçok ülkede depoların yeniden doldurulma sürecini yavaşlattı; bu da Hollanda ve Almanya’nın sırasıyla yüzde 80 ve yüzde 70’lik gaz depolama hedeflerini 1 Kasım son tarihine kadar tutturamayabileceği endişesini artırıyor.Bunun nedeni, cari fiyatlar ile kış fiyatları arasındaki farkın çoğu zaman gazı depolamanın maliyetini ve riskini karşılamak için çok dar, hatta zaman zaman negatif olması.
Normalde tedarikçiler yaz aylarında daha düşük fiyattan gaz alıp depoluyor, ardından kışın daha yüksek fiyattan satıyor.Depo seviyelerinin düşük olması, bir ülkenin kışın yeterli gaz bulamayacağı anlamına gelmek zorunda değil. Ancak yetersiz rezervler, AB ülkelerini dalgalı piyasa fiyatlarına ya da küresel arz kesintilerine karşı daha kırılgan bırakabilir.Bu durum, Avrupa’nın en büyük ekonomisindeki işletmeler açısından özel bir kaygı konusu.Alman gaz depolama birlikleri derneği INES’in genel müdürü Sebastian Heinermann, Euronews Business’a “Yetersiz doldurulmuş gaz depoları çok soğuk bir kışla aynı zamana denk gelirse, Almanya normal gaz talebini tam olarak karşılayamayabilir” dedi.Heinermann, “Gaz fiyatları sanayi tüketicilerinin karşılayabileceği seviyenin üzerine çıkarsa, şirketler üretimi kısmak zorunda kalır” diye konuştu ve bunun ciddi ekonomik zarara yol açabileceğini vurguladı.Ülkenin gaz depolama seviyesi Avrupa’nın en yüksekleri arasında olmasına rağmen, İtalya da gaz arzında risklerle karşı karşıya.Reuters’a göre KatarEnergy, geçen perşembe Avrupa’daki en büyük müşterilerinden İtalyan kamu hizmeti şirketi Edison’a, ABD-İran savaşı nedeniyle LNG teslimatlarını mücbir sebep kapsamında askıya alma kararını kasım ayı başına kadar uzattığını bildirdi.Edison ile Katar arasındaki uzun vadeli sözleşme, normalde İtalya’nın yıllık gaz tüketiminin yaklaşık yüzde 10’una eşdeğer bir hacim sağlıyor. Edison, ikame tedarikler bulduğunu ve müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirebildiğini açıkladı.AB, doğrudan Orta Doğu’dan görece az miktarda gaz ithal ediyor.
Katar, 2025 yılında birlik genelindeki toplam gaz ithalatının yüzde 3,7’sini karşıladı. Ancak Körfez’deki kesintiler yine de Avrupa’daki fiyatları yukarı çekebiliyor.Analistler, Körfez’den yapılan LNG ihracatındaki kesintilerin uzun sürmesi halinde, mevcut kargolar için Avrupalı alıcılarla Asyalı alıcılar arasında daha sert bir rekabete yol açabileceği ve bunun Avrupa gaz fiyatları üzerinde ek yukarı yönlü baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.Goldman Sachs’a göre olası bu açık artırma yarışı, toptan gaz fiyatlarını megavat-saat başına 100 avroya yaklaştırabilir.Geçen hafta bankanın analistleri Samantha Dart ve Laura Cyr, Bloomberg’in aktardığı bir notlarında şöyle yazdı: “Orta Doğu enerji ihracatının 2027’ye kadar ancak kademeli olarak normale döndüğü bir senaryoda, Aralık 2026 vadeli TTF fiyatının muhtemelen megavat-saat başına 100 avronun üzerine çıkması gerekeceğini tahmin ediyoruz.”Hanehalkı faturaları ne kadar hızlı artabilir?Şu anki fiyat seviyesi kısa ömürlü olursa, bu sıçrama hanehalkı faturaları üzerinde sınırlı bir etki yaratabilir. Öte yandan gerilimin azalacağına dair net bir işaret yokken fiyatların uzun süre yüksek seyretmesi, Avrupa genelinde hanelerin enerji faturalarına kademeli olarak yansıyabilir.Oxford Economics’in önceki bir tahminine göre toptan fiyatlardaki değişikliklerin tüketici fiyatlarına tam olarak yansıması ortalama altı ay sürüyor, ancak bu süre birlik içinde ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor.Fransa, İtalya ve İspanya’da fiyatlar birkaç ay içinde tepki verebilirken, Hollanda’da neredeyse anında yansıyor; Almanya ve Avusturya’da ise zirveye ulaşmaları neredeyse bir yılı bulabiliyor.Oxford Economics, fiyatların nispeten hızlı yansıması ve ülkenin gaza yüksek ölçüde bağımlı olması nedeniyle, depolama tesisleri şu anda Avrupa’nın en doluları arasında yer alsa da İtalya’yı Avrupa’nın büyük ekonomileri içinde en kırılgan ülke olarak değerlendiriyor.
