Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Osman Kavala dosyasında Türkiye'ye yeni bir takvim verdi.
Agos'un aktardığına göre Komite, Türkiye'den Kavala'nın serbest bırakılması için atılan ya da planlanan somut adımları 14 Ekim'e kadar bildirmesini istedi.
Karar, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin Strasbourg'da düzenlenen 1569'uncu İnsan Hakları toplantısında alındı. Avrupa Konseyi'nin resmi takvimine göre toplantı 15-17 Eylül tarihlerinde AİHM kararlarının uygulanmasını denetlemek üzere yapıldı.
Komite, Türkiye'den gelecek bilgilerin ardından Kavala dosyasını 1-3 Aralık'taki İnsan Hakları toplantısında yeniden ele alacak.
AİHM: Kavala serbest bırakılmalı
Bakanlar Komitesi'nin kararı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi'nin 25 Ağustos'ta verdiği Kavala/Türkiye (No. 2) kararının ardından geldi.
AİHM'nin resmi açıklamasına göre Büyük Daire, Türkiye'nin Kavala'nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğine hükmetti. Mahkeme ayrıca Kavala hakkındaki ceza mahkûmiyetinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi bakımından "hükümsüz ve geçersiz" kabul edilmesi gerektiğini belirtti.
Dava, AİHM'nin 2019'daki ilk kararının ardından Kavala'nın devam eden tutukluluğu, Gezi davasındaki yargılama ve hakkında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla ilgiliydi.
Büyük Daire; insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı, özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ile toplantı ve örgütlenme özgürlüğünün de aralarında bulunduğu birden fazla Sözleşme maddesinin ihlal edildiğine karar verdi.
Mahkûmiyetin sonuçlarının da kaldırılması istendi
Bakanlar Komitesi'nin gündeminde yalnızca Kavala'nın cezaevinden çıkarılması bulunmuyor.
Agos'a göre Komite, AİHM'nin mahkûmiyetin Sözleşme hukuku bakımından geçersiz kabul edilmesi gerektiği yönündeki kararı doğrultusunda, mahkûmiyetin diğer sonuçlarının ortadan kaldırılması için alınan ya da planlanan önlemler konusunda da Türkiye'den bilgi istedi.
Türkiye'deki yeniden yargılama yollarının da bu kapsamda değerlendirilmesi bekleniyor.
2019'dan bu yana serbest bırakma çağrısı
AİHM ilk olarak 10 Aralık 2019'da Kavala'nın tutukluluğunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5'inci maddesini ve haklara getirilen sınırlamaların amacı dışında kullanılmasını yasaklayan 18'inci maddesini ihlal ettiğine karar verdi.
Mahkeme, Kavala'nın serbest bırakılması için gerekli tedbirlerin alınmasını istedi.
Kavala'nın serbest bırakılmamasının ardından Bakanlar Komitesi Şubat 2022'de Sözleşme'nin 46/4'üncü maddesi kapsamında ihlal prosedürünü işleterek dosyayı yeniden AİHM'ye taşıdı.
AİHM Büyük Dairesi de 11 Temmuz 2022'de Türkiye'nin 2019 tarihli Kavala kararını yerine getirme yükümlülüğünü ihlal ettiğine hükmetti.
Mahkeme, Adalet Bakanlığı’na AİHM’nin Osman Kavala kararını sordu
Bakanlar Komitesi ayrıca Türkiye'den yalnızca Kavala'ya ilişkin bireysel tedbirleri değil, AİHM kararlarında ortaya konulan daha geniş yapısal sorunları da ele almasını istedi.
Karara göre bunlar arasında makul şüphe bulunmadan tutuklama, ceza ve terörle mücadele mevzuatının uygulanması, ceza hukukunun muhalifler, insan hakları savunucuları ve gazeteciler açısından kullanılması, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile mahkeme kararlarının uygulanması bulunuyor.
Türkiye'nin bu alanlarda atılması planlanan somut adımları içeren yeni eylem planını Mart 2027'ye kadar sunması istendi.
Kavala dosyasında bundan sonraki üç tarih öne çıkıyor: Türkiye'nin somut adımlara ilişkin bilgi vermesi için 14 Ekim, Bakanlar Komitesi'nin dosyayı yeniden ele alacağı 1-3 Aralık 2026 ve yapısal sorunlara ilişkin yeni eylem planı için Mart 2027.
