Avrupa Merkez Bankası (ECB), yapay zeka yatırımlarındaki hızlı yükselişin finansal piyasalarda ciddi bir düzeltmeye yol açabileceği uyarısında bulundu. Bankaya göre olası bir yapay zeka balonu patlaması ABD borsalarının yanı sıra Avrupa ekonomisini ve küresel piyasaları da etkileyebilir. ‘Düzeltme’ riski artıyor ECB tarafından yayımlanan yeni analizde, mevcut yapay zeka yatırım dalgasının finansal piyasalarda önemli bir düzeltmeyle sonuçlanabileceği belirtildi. Özellikle ABD borsalarındaki teknoloji şirketlerinin ulaştığı yüksek değerlemeler, bankanın dikkat çektiği temel risklerden biri oldu.
2021 yılında, yani ChatGPT piyasaya çıkmadan bir yıl önce dünyanın en değerli şirketleri listesinde sadece 5 şirket trilyon dolar değerlemeye sahipti. En değerli şirket olan Apple ise 3 trilyon dolara değerlemeye yaklaşmıştı. Bugün ise trilyon dolar değerine erişen 15 şirket var ve 5 trilyon dolar eşiği de aşılmış durumda.
Öte yandan yatırımcılar ve şirketler, yapay zekanın üretkenlikte daha önce görülmemiş artış sağlayacağı ve teknoloji dünyasını kökten dönüştüreceği beklentisiyle yatırımları hızlandırıyor. Ancak geçmişteki teknolojik dönüşümlere ilişkin ekonomik araştırmalar, bu denli iyimser değerlemelerin ardından ciddi bir düzeltme yaşanabileceğine işaret ediyor. ECB, mevcut fiyatlamaların yapay zekanın dönüştürücü potansiyeline yönelik gerçekçi beklentileri mi, yoksa dot-com dönemindeki internet balonuna benzer bir süreci mi yansıttığını sorguluyor.
Avrupa'nın da 440 milyar euroluk riski var Yapay zeka rallisinin merkezi ABD olsa da Avrupa'nın bu hareketten önemli ölçüde etkilendiği belirtiliyor. AB'deki hanehalklarının yaklaşık 440 milyar euro değerinde ABD teknoloji hisselerine maruz kaldığı hesaplanıyor. Sigorta şirketleri ve emeklilik fonları da ABD'li teknoloji şirketlerinde önemli yatırımlara sahip.
ECB, ABD ve Avrupa borsalarının tarihsel olarak yüksek korelasyon gösterdiğini belirterek Wall Street'teki olası sert düşüşün Avrupa piyasalarına da yansıyabileceğini ifade ediyor. ECB, üretken yapay zeka ve sohbet robotlarına yönelik mevcut heyecanı 19. yüzyıldaki demiryolu yatırımları, 1920'lerde elektrik ve radyo sektörleri ile dot-com dönemindeki internet yatırımlarına benzetiyor. Bu teknolojilerin gerçek anlamda dönüştürücü olmasına rağmen, ilgili şirketlerin hisselerinde büyük yükselişlerin ardından sert düşüşler yaşandığı hatırlatılıyor.
Bankaya göre yapay zeka da teknoloji tarihinde önemli bir dönüşüm yaratabilir ancak bu durum finansal piyasalarda bir balon oluşmasını engellemiyor. Yatırımların bugün çok daha geniş ve birbirine bağlı hale gelmesi, olası bir çöküşün ABD borsalarından küresel ekonomiye kadar uzanabilecek sonuçlar doğurabileceği anlamına geliyor.
