Avrupa’da kadınların ağırlıkta olduğu sağlık sektöründe, kadın çalışanlar erkeklere kıyasla saat başına ortalama yüzde 19 daha az kazanıyor; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bunu yeni bir raporda (kaynak İngilizce) vurguluyor. Sağlık ve bakım sektörü, DSÖ Avrupa Bölgesi’nde dördüncü büyük istihdam alanı ve kadınların en fazla çalıştığı sektör konumunda. Sağlıkta çalışanların yüzde 77’sini kadınlar oluştururken, diğer tüm sektörlerin toplamında bu oran yüzde 45.
Buna karşılık, sektörde en çok kazananlar arasında kadınların payı yalnızca yüzde 55. 'Kadınlar Avrupa’nın sağlık sistemlerini ayakta tutan çalışanların çoğunluğunu oluşturuyor, ancak erkek meslektaşlarına göre daha az ücret alıyor; bu fark, kariyerleri boyunca katlanarak büyüyor' dedi DSÖ Avrupa Sağlık Sistemleri Bölümü direktörü Natasha Azzopardi Muscat.Ücretli istihdamda yer alan kadın ve erkekler arasındaki ortalama kazanç farkını ifade eden cinsiyet temelli ücret açığı, saatlik ücretlerde özellikle yüksek gelir düzeylerinde en belirgin halde. En az kazananlar arasında fark yüzde 2 iken, ücret skalasının üst dilimlerinde yüzde 22’nin üzerine çıkıyor. Rapor, sağlık ve bakım sektörünün kadınların istihdamı açısından özel bir önem taşıdığını ortaya koyuyor.
Bu alan, kadınların toplam istihdamının neredeyse yüzde 17’sini temsil ederken, erkekler için bu oran yüzde 5 ile sınırlı.Bu bulgular, daha geniş işgücü piyasasında da gözlenen eğilimi yeniden ortaya koyuyor: Ücret ve kıdem basamaklarında yükseldikçe derinleşen yapısal eşitsizlik. Küresel ölçekte de tablo benzer; sağlık sektöründe kadınlar ortalama olarak erkeklerden yüzde 24 daha az kazanıyor ve bu, birçok diğer sektöre kıyasla daha geniş bir uçuruma işaret ediyor. Bu farkın arkasında ne var?Raporun yazarları, sağlık sektöründeki ücret farkının bir kısmının yaş, eğitim düzeyi, istihdam edilen sektör (kamu-özel) ve çalışma biçimi (tam zamanlı-parça zamanlı) gibi işle bağlantılı unsurlarla açıklanabileceğini belirtiyor.
Bu dört değişkene göre düzeltme yapıldığında saatlik ücret farkı yüzde 19’dan yüzde 6’ya, aylık ücret farkı ise yüzde 28’den yüzde 10’a geriliyor. Ancak geriye kalan ücret farkı, verilerle ölçülen hiçbir unsurla açıklanamıyor.'Bu açığın büyük bölümü, kadınların daha az saat çalışmasından, daha genç olmasından ya da sektörün farklı alanlarında görev yapmasından kaynaklanmıyor' diye açıklıyor Azzopardi Muscat. 'Mesele, sektörün kadınların emeğini nasıl değerlediğiyle ilgili. Yaş, eğitim, çalışma saatleri ve kamu veya özel sektörde istihdam edilmek farkın yalnızca bir kısmını açıklamaya yetiyor.' DSÖ’ye göre rapor, bakım emeğinin değersizleştirilmesi, mesleki ayrışma ve ücret belirleme uygulamalarında olası ayrımcılık gibi daha derin yapısal etkenlere işaret ediyor.
Bir meslek kategorisinde kadınların oranı arttıkça, o işin ücreti düşüyor; bu desen yönetici, profesyonel ve teknik pozisyonların tümünde görülüyor. Örneğin sağlık ve bakım alanındaki yönetici pozisyonlarında diğer sektörlere göre daha fazla kadın çalışıyor, ancak ücretler daha düşük: Saatlik ortalama 22 avro ödenirken, diğer alanlardaki benzer görevlerde bu rakam 24,70 avro. Farkın daha geniş bedeliDSÖ, cinsiyetler arasındaki ücret farkının işgücü piyasasındaki en kalıcı eşitsizlik biçimlerinden biri olmaya devam ettiğini belirtiyor.
Sağlık ve bakımda çalışan kadınların sayısı göz önüne alındığında, bu farkın ekonomik ve toplumsal sonuçları son derece ağır olabiliyor. Rapora göre bu eşitsizlik, kadınların yaşam boyu kazancını ve emeklilik haklarını düşürebiliyor, yoksulluk riskini artırıyor, eğitime yapılan yatırımın geri dönüşünü azaltıyor ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi zayıflatıyor. 'Bu durum, emeklilikte daha düşük maaş, ileri yaşlarda daha az mali güvence ve çalışma hayatlarını başkalarına bakarak geçirmiş kadınlar için daha yüksek bir yoksulluk riski anlamına geliyor' dedi Azzopardi Muscat. 'Bu bir tesadüf değil ve mesele niteliklerle ilgili değil. Kadınlara aynı iş için daha az ücret ödeniyor ve daha yüksek maaşlı pozisyonlar söz konusu olduğunda geri plana itiliyorlar.' Uluslararası sağlık kuruluşu, cinsiyete dayalı ücret farklarının kapatılmasının hem adalet açısından zorunlu olduğunu hem de daha güçlü ve daha sürdürülebilir bir sağlık işgücüne yatırım anlamına geldiğini vurguluyor.Bu amaçla rapor, ücret şeffaflığının sağlanması, karar alma pozisyonlarında kadın temsilinin artırılması ve toplumsal cinsiyet normları ile kalıplarının sorgulanmasına kadar uzanan hedefli adımlar öneriyor.
