Microsoft'un kurucusu, milyarder ve hayırsever Bill Gates, yapay zekanın iş gücü ve insan yaşamı üzerindeki etkileri konusunda şimdiye kadarki en sert uyarılarından birini yaptı. Gates, teknoloji sektörünün riskleri kamuoyuna olduğundan daha düşük gösterdiğini savunurken yapay zekanın yol açabileceği kitlesel iş kayıpları ve biyoterörizm gibi tehditlerin acilen ele alınması gerektiğini söyledi. 6 bin kelimelik makale yazdı Gates, kişisel internet sitesinde yayımladığı yaklaşık 6 bin kelimelik makalesinde yapay zekanın oluşturduğu riskleri ve bunlara karşı alınabilecek önlemleri ele aldı.
Yeni vergiler, belirli alanlarda yapay zeka kullanımının yasaklanması ve uluslararası düzenlemeler gibi öneriler sunan Gates, son dönemdeki gelişmelerin kendi beklentilerini aşması nedeniyle konu hakkında daha fazla konuşma ihtiyacı hissettiğini belirtti. Gates'in yazısındaki temel uyarı oldukça net: "Yapay zeka çağına geçişi kolaylaştıracak bir plan yok." Gates, dönüşümün en iyi koşullarda bile insanlık tarihinin en çalkantılı dönemlerinden biri olacağını belirterek liderlerin, uzmanların ve toplumların bu sürecin yaratacağı sorunlarla yeterince ilgilenmediğini söyledi. Bu yaklaşım, Gates'in 2023'teki değerlendirmelerine kıyasla daha karamsar.
Önceki yazısında Gates, yapay zeka devrimini internet ve kişisel bilgisayarların yaygınlaşması kadar heyecan verici bulmuştu. Şimdi ise teknolojinin enerji, sağlık ve tarım gibi alanlarda sağlayabileceği faydaları kabul etmekle birlikte, dönüşümün kötü yönetilmesi halinde sonuçların ağır olabileceğini vurguladı. Claude Code, Gates'i bile şaşırttı Gates, makalesi ve konu hakkında NYT ile yaptığı röportajda teknoloji alanındaki gelişmelerin kendisini hayatında üç kez gerçekten şaşırttığını söyledi.
Bunlardan ilki 1980'de GUI arayüzünü görmesi, ikincisi 2022'de OpenAI yöneticilerinin evinde gelecekte ChatGPT'ye dönüşecek teknolojiyi göstermesi oldu. Üçüncü büyük şaşkınlığı ise Anthropic'in yapay zeka destekli kodlama aracı Claude Code aracı oldu. Gates, bu aracı deneyimledikten sonra şaşkınca ‘Ne oluyor lan?’ dediğini ifade ediyor.
Beyaz yakalı ve mavi yakalı işler tehdit altında Gates, yapay zekanın özellikle giriş ve orta seviyedeki pozisyonları hızlı şekilde etkileyebileceğini düşünüyor. Hukuk, müşteri hizmetleri, yazılım ve üretim gibi sektörlerde önemli değişimlerin önümüzdeki on yıl içinde yaşanabileceğini belirten Gates, yapay zekanın zamanla mavi yakalı çalışanları da etkileyeceğini söyledi. Yapay zekanın hatasız işler üretebildiği noktada insan denetimine ihtiyaç duymadan çalışabileceğini belirten Gates, şirketlerin de maliyet avantajı nedeniyle insan yerine yapay zekayı tercih etmek için güçlü ekonomik teşviklere sahip olacağını söyledi.
Yapay zekaya "token vergisi" önerisi Gates'in çözüm önerilerinin başında yapay zeka kullanımına yeni vergiler getirilmesi geliyor. "Token vergisi" olarak adlandırdığı sistemde, yapay zekanın hesaplama süreçlerinde kullandığı temel birim olan tokenlar vergilendirilecek. Bu yaklaşımın şirketlerin insan çalışanları yapay zeka ile değiştirmesini daha maliyetli hale getirmesi hedefleniyor.
Elde edilen gelir ise işini kaybeden kişilerin yeniden eğitilmesi ve daha güçlü bir sosyal güvenlik ağı oluşturulması için kullanılabilecek. Gates, çalışan sayısının azalmasıyla birlikte gelir vergisi gelirlerinin de düşeceğini belirterek, yapay zeka vergilerinin bu açığı kısmen kapatabileceğini savundu. Gates ayrıca bazı işlerin yapay zekaya devredilmemesi gerektiğini düşünüyor.
"İnsanlara ayrılmış" yaklaşımı kapsamında, yeniden istihdam edilmesi zor olan veya insan empatisi ve bakım gerektiren mesleklerin yapay zekaya bırakılmaması öneriliyor. Bakım hizmetleri bu alanlara örnek gösteriliyor. Biyoterörizm alarmı Milyarderin endişeleri sadece istihdamla sınırlı değil.
Yapay zekanın biyoterörizm amacıyla kullanılabileceğini belirten Gates, gelişmiş sistemlere erişimi olan yalnızca birkaç kişinin yeni patojenler geliştirebilmesinin ciddi bir tehdit oluşturabileceğini söyledi. Bu nedenle ülkelerin biyoterörizm gibi aşırı riskleri takip etmek ve sınırlandırmak için uluslararası anlaşmalar yapması gerektiğini savundu. Yeni moleküller tasarlayarak pandemi oluşturabilecek biyolojik tehditler geliştirmek için kullanılabilecek yapay zeka sistemlerinin zorunlu incelemelerden geçirilmesi gerektiğini belirten Gates, gönüllü güvenlik önlemlerine güvenilmesini ise eleştirdi.
Gates, yapay zeka riskleri konusunda neden daha acil adımlar atılmadığını anlamakta zorlandığını da söyledi. Bu endişelerinin bir bölümünün Anthropic'in kurucu ortağı Dario Amodei'nin uyarılarıyla örtüştüğünü belirten Gates, yapay zekanın olumsuz yönleri konusunda en açık konuşan kişilerin hedef alınmasını da eleştirdi. Eleştirel düşünmeye elveda edebiliriz Gates, yapay zekanın kritik altyapılara yönelik siber saldırıları kolaylaştırabileceği konusunda da uyarıyor.
Elektrik şebekeleri, hastaneler ve bankalar hedef haline gelebilirken dolandırıcılık ve gözetimin yaygınlaşabileceğini belirtiyor. Gates ayrıca yapay zekanın hükümetlerin insan müdahalesi olmadan ölümcül güç kullanmasına imkan verebileceğini söyledi. Sohbet botlarının özellikle çocuklar üzerindeki etkisine de dikkat çeken Gates, yapay zekanın kullanıcıların mevcut düşüncelerini sürekli destekleyen bir yankı odasına dönüşebileceğini belirtti.
Ona göre sohbet botlarının bağımlılık yaratabilmesi ve kolay erişilebilir bir arkadaşlık deneyimi sunması, eleştirel düşünme becerilerini daha da zayıflatabilir. ‘ABD ve Çin birlikte hareket etmeli’ çıkışı Gates, yapay zekanın oluşturduğu risklerin tek bir ülkenin çabasıyla yönetilemeyeceğini savunuyor. Özellikle ABD ve Çin'in yapay zeka düzenlemeleri konusunda birlikte çalışması gerektiğini belirten Gates, bu iş birliğini nükleer silahlar, havacılık ve ozon tabakasının korunması gibi alanlardaki küresel koordinasyona benzetti. Gates, yapay zeka konusundaki endişelerini dünya liderleriyle yaptığı görüşmelerin tamamında gündeme getireceğini de söyledi "Sadece iki konuda, 'Lütfen bunun hakkında daha fazla düşünün, lütfen bunu daha fazla önemseyin' diyeceğim" ifadelerini kullanan Gates, yapay zeka risklerini küresel sağlık meseleleriyle birlikte öncelikli konuları arasına koydu.
Bu kapsamda Gates'in önümüzdeki dönemde Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmek istediği belirtiliyor. Gates'in ekibinin, Kasım ayında gerçekleştirilmesi planlanan Çin ziyareti sırasında Xi ile bir görüşme ayarlamaya çalıştığı aktarılıyor. Gates, görüşmede yapay zekanın oluşturduğu küresel riskleri azaltmaya yönelik ortak politikalar önermeyi planlıyor.
Gates'e göre ABD önce harekete geçerse Çin de potansiyel olarak tehlikeli yapay zeka modellerinin piyasaya sürülmesini sınırlandırmaya yönelik adımlara destek verebilir. Gates, "Bütün dünya buna uyacaktır" diyerek böyle bir yaklaşımın küresel ölçekte benimsenebileceğini savundu. Gates'in Xi ile gündeme getirmek istediği bir diğer konu ise yapay zekanın biyolojik saldırı kapasitesi.
Ülkelerin, yapay zekanın molekül üretme ve biyolojik saldırılar gerçekleştirme yeteneğini izleyebilmesini sağlayacak ortak bir sistem oluşturulmasını öneriyor. Gates, mevcut yapay zeka dönüşümünün geçmişteki teknolojik değişimlerden farklı olduğunu da özellikle vurguluyor: “Geçmişte teknoloji hiç böyle bir şey yapmamıştı. Bu sefer durum farklı.
Bu, toplumun bir bütün olarak inanılmaz bir politika yönetimi yürütmesini gerektiren evrimsel bir dönüm noktası gibi." Gates'in yapay zeka konusundaki endişeleri yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek risklere de dayanmıyor. OpenAI, Anthropic ve Meta tarafından geliştirilen teknolojilerin yakın zamanda siber güvenlik testleri kapsamında gerçek dünyadaki internet sitelerine yönelik saldırılarda kullanılması, Gates'in kaygılarını daha da artırdı. Gates, bu gelişmelerle ilgili "Bu güvenlik olayları şok edici ve insanların aklını başından almalı" ifadelerini kullandı.
Ona göre yapay zekanın aynı anda hem insanların işlerini devralabilecek hem de siber saldırılar gerçekleştirebilecek seviyeye gelmesi, mevcut güvenlik yaklaşımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor. Gates, ortaya çıkan emareler ışığında yapay zekayı denetlemek üzere yeni bir uluslararası kuruluş kurulmasını öneriyor. Gates, ABD'nin bu süreçte liderlik etmesi gerektiği görüşünde.
Ancak asıl meselenin yalnızca hangi kurumun kurulacağı olmadığını, hangi yapay zeka sistemlerinin hangi koşullarda denetime veya kısıtlamaya tabi tutulacağını belirleyecek net kriterlerin oluşturulması olduğunu savunuyor. Gates, konu hakkında New York Times ile yaptığı röportajında şunları aktardı: "İnsanlara kötü haber vermeyi sevmiyorum ve yeniliğin net bir şekilde olumsuz olabileceğini söylemekten hoşlanmıyorum. Ama bulunduğumuz yer burası."
