Bosna Savaşı sırasında işlenen soykırım ve savaş suçları nedeniyle ömür boyu hapis cezasına çarptırılan eski Bosnalı Sırp general Ratko Mladiç’in hayatını kaybettiği bildirildi. Belgrad merkezli Informer TV’nin perşembe günü aktardığına göre Mladiç, cezasını çektiği Hollanda’nın Lahey kentindeki Birleşmiş Milletler gözetimindeki tutukluluk merkezinde yaşamını yitirdi. Mladiç, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yürütmüştü.
Savaş sırasında işlenen soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları nedeniyle yargılanan Mladiç, uluslararası mahkeme tarafından ömür boyu hapis cezasına mahkûm edilmişti. Ratko Mladiç, özellikle Bosna Savaşı sırasında yaşanan katliamlar nedeniyle dönemin en çok aranan isimlerinden biri olmuştu. Uzun yıllar firari yaşayan Mladiç, daha sonra yakalanarak Lahey’e gönderilmiş ve burada yargılanmıştı.
RATKO MLADİÇ KİMDİR? Ratko Mladiç, 1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp güçlerinin en üst düzey askeri komutanı olarak görev yapan ve Srebrenitsa soykırımı başta olmak üzere savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan ömür boyu hapse mahkûm edilen eski Bosnalı Sırp generaldi. Birleşmiş Milletler tarafından kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Mladiç’i 2017’de suçlu buldu; karar 2021’de temyizde kesinleşti.
Ratko Mladiç, 12 Mart 1942’de bugünkü Bosna Hersek sınırları içerisinde bulunan Kalinovik yakınlarındaki Božanovići köyünde doğdu. Belgrad’daki askeri eğitimini tamamladıktan sonra Yugoslav Halk Ordusu’nda (JNA) görev yaptı. Yugoslavya’nın dağılma sürecinde yükselen Mladiç, 12 Mayıs 1992’de Bosna Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun (VRS) Genelkurmay Başkanı ve komutanı oldu.
Bu görevini en az Kasım 1996’ya kadar sürdürdü. Bosna Hersek’in 1992’de bağımsızlığını ilan etmesinin ardından başlayan savaşta Mladiç, Bosnalı Sırp güçlerinin askeri operasyonlarının başındaki isimdi. Lahey’deki mahkeme, Mladiç’in Bosnalı Müslümanları ve Bosnalı Hırvatları Sırpların hak iddia ettiği bölgelerden kalıcı olarak uzaklaştırmayı amaçlayan suçlara katıldığını hükme bağladı.
Mahkûm edildiği suçlar arasında cinayet, zulüm, imha, zorla yerinden etme, sivillere yönelik saldırılar ve Birleşmiş Milletler personelinin rehin alınması bulunuyordu. SREBRENİTSA SOYKIRIMI Mladiç’in adının en çok özdeşleştiği olay, Temmuz 1995’teki Srebrenitsa soykırımı oldu. Bosnalı Sırp güçleri, BM tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa’yı ele geçirdikten sonra 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü.
Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar ise bölgeden zorla çıkarıldı. Uluslararası mahkeme, Mladiç’i Srebrenitsa’da işlenen suçlar nedeniyle soykırımdan suçlu buldu. Mahkeme ayrıca Mladiç’in komutasındaki güçlerin Srebrenitsa’daki Boşnak nüfusunu ortadan kaldırmayı amaçlayan ortak suç planına katıldığına hükmetti.
Mladiç, yaklaşık dört yıl süren Saraybosna kuşatmasındaki rolü nedeniyle de mahkûm edildi. Bosnalı Sırp güçleri şehri topçu ateşi ve keskin nişancı saldırıları altında tuttu. ICTY, bu saldırıların Saraybosna’daki sivil nüfusu terörize etmeyi amaçladığını belirledi.
Kuşatma sırasında 10 binden fazla insan yaşamını yitirdi. Mladiç hakkında ilk iddianame 1995 yılında hazırlandı. Ancak Bosna Savaşı’nın sona ermesinin ardından uzun süre yakalanamadı.
Yaklaşık 16 yıl boyunca firari kalan Mladiç, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’ın Lazarevo köyünde yakalandı. Ardından Lahey’e gönderildi ve 31 Mayıs 2011’de ICTY’nin gözetimine teslim edildi. ÖMÜR BOYU HAPSE MAHKÛM EDİLDİ Mladiç’in yargılanmasına Mayıs 2012’de başlandı.
ICTY, 22 Kasım 2017’de Mladiç’i Srebrenitsa’daki soykırımın yanı sıra insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunun ihlali dahil 11 suçlamanın 10’undan suçlu buldu ve ömür boyu hapis cezasına çarptırdı. Bosna Hersek’in bazı bölgelerinde 1992’de işlenen suçlara ilişkin ayrı soykırım suçlamasından ise beraat etti. Mladiç kararı temyize taşıdı ancak Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizması, 8 Haziran 2021’de mahkûmiyet hükümlerini ve ömür boyu hapis cezasını onadı.
Ratko Mladiç, uluslararası ceza hukukunun en önemli davalarından birinin sanığı olarak tarihe geçti. Hakkındaki kesinleşmiş karar, özellikle Srebrenitsa’da yaşananların hukuken soykırım olarak tanınmasında ve Bosna Savaşı sırasında işlenen suçların sorumlularının yargılanmasında temel kararlardan biri oldu.
