Büyük teknoloji şirketleri ilk kez aynı çizgide: Şimdi bunun için dava ediliyor

Yapay zekânın en büyük isimleri, milyarlarca dolar harcayıp geliştirmek için yarıştıkları teknolojiyi gizlice yavaşlatma konusunda anlaşmakla suçlanıyor; davacılar, bu kararın ücret ödeyen müşterilerin ciddi değer kaybına uğramasına neden olduğunu savunuyor.Yeni bir rekabet davasına göre Anthropic, OpenAI, xAI ve Google DeepMind, kendi teknolojilerinin gelişme hızını kısmak için gizlice işbirliği yapan dört önde gelen yapay zekâ şirketi; dava, ücretli aboneleri mağdur eden yasa dışı bir ‘yavaşlatma’ sürecini birlikte koordine etmekle suçluyor.Kuzey Kaliforniya için ABD Bölge Mahkemesi’ne sunulan dava dilekçesinde, şirketlerin üst düzey yöneticilerinin güvenlik gerekçesini öne sürerek yapay zekâ geliştirmesini sınırlamak üzere gizli bir mutabakata vardığı iddia ediliyor; davacılar, bunun fiilen fiyatları birlikte belirleme anlamına geldiğini öne sürüyor.Davacıları temsil eden baş avukat Nick Rowley, yapay zekânın çok kısa sürede insan kontrolünden çıkabileceğini ve eğer yapay zekâ güvenliği ile protokollerinin dünyanın en güçlü, kâr odaklı teknoloji şirketleri arasında yapılan, kendi çıkarlarını gözeten özel anlaşmalarla yönetilmesine izin verilirse hepimizi öldürebileceğini söyledi.Dava dilekçesine göre asıl koordinasyon büyük ölçüde 12 Eylül’de yaşandı; Anthropic’in CEO’su Dario Amodei, o gün daha sıkı güvenlik önlemleri lehine, sektör genelinde ilerlemenin yavaşlatılması için işbirliği çağrısında bulunan bir makale yayımladı.Aynı gün OpenAI CEO’su Sam Altman, SpaceXAI CEO’su Elon Musk ve Google DeepMind’in kurucu ortağı ve yönetim kurulu başkanı Demis Hassabis, Amodei’nin önerilerine kamuoyu önünde destek vererek yanıt verdi.Ancak dava, bu koordinasyonun aylar öncesinden şekillenmeye başladığını da ileri sürüyor. Belgelerde, önde gelen birkaç yapay zekâ laboratuvarının üst düzey çalışanlarının Temmuz 2026’da imzaladığı ve gelişmeyi ‘tek taraflı olarak yavaşlatmama yönünde yoğun rekabet baskısı’ bulunduğunu kabul eden bir bildirgeye atıf yapılıyor.Söz konusu bildirge, otomatik yapay zekâ geliştirmesini yavaşlatmaya yönelik küresel bir çabaya destek vermesi için hükümete çağrıda bulunuyordu.Davacılar, rakip yapay zekâ patronları arasında, ilerlemelerinin rekabetin normalde yaratacağı hızdan daha düşük olması gerektiği yönündeki bir mutabakatın, tüketiciler üzerinde rekabeti kısıtlayıcı bir etki yarattığının açık olduğunu savunuyor.ChatGPT, Claude, Grok ya da Gemini’ye abone olan dört davacıyı temsil eden avukatlar, açtıkları davayı bu hizmetlere ücret ödeyen ulusal ölçekteki tüm aboneleri kapsayan toplu dava niteliğinde yürütmek istiyor.Davacılar, şirketlerin güvenlik kaygısıyla kendi gelişme hızlarını tek tek düşürme kararı almalarına itiraz etmiyor.Şikâyet dilekçesinde, rekabet yasalarının şirketlerin bireysel sorumluluk yerine kolektif kısıtlamayı koyma şeklindeki bir ‘kestirme yol’da uzlaşmalarını açıkça yasakladığı vurgulanıyor.Dava, rekabetçi bir piyasanın hem sorumluluğu hem de gerçek ilerlemeyi mümkün kıldığını savunuyor.Rowley, yapay zekânın çok kısa sürede insan kontrolünden çıkabileceğini ve eğer yapay zekâ güvenliği ile protokollerinin dünyanın en güçlü, kâr odaklı teknoloji şirketleri arasında yapılan, kendi çıkarlarını gözeten özel anlaşmalarla yönetilmesine izin verilirse hepimizi öldürebileceğini bir kez daha dile getirdi.'Sınırı kontrollü ilerletmek'Yavaşlatma önerisini içeren ilk makalesinde Amodei, olası rekabet hukuku engellerini kabul ederek, bu tür laboratuvarlar arası görüşmeleri arabuluculuk yaparak ya da en azından mümkün kılarak desteklemesinin ABD hükümeti açısından yararlı olacağını yazdı.Hükümetin doğrudan sürece katılması gerekmeyeceğini, ancak belirli türde güvenlik görüşmeleri için dar kapsamlı bir muafiyet tanıması gerektiğini belirtti.Altman, buna karşılık sosyal medyada yaptığı açıklamada, OpenAI’nin güvenlik için tutarlı gereklilikler koyan federal bir çerçeve fikrini memnuniyetle karşıladığını, ancak bu güveni sağlama çalışmalarına başlamak için bir rekabet muafiyeti veya yasa çıkmasını beklemeleri gerektiğine inanmadıklarını söyledi.Gelişmenin hızına ilişkin son tartışmalar, yapay zekânın insan kontrolünü aşması endişesinin giderek artmasıyla tetiklense de, sektördeki birçok lider yıllardır ortak standartlar oluşturmak ya da başka türden bir koordinasyonla güvenlik çabalarının en öncelikli konu olarak kalmasını sağlamak gerektiğinden söz ediyor.Dava dosyasındaki davacılar, yapay zekâ şirketlerinin Kongre’den, Beyaz Saray’dan ya da başka kurumlardan düzenleme talep etmelerine karşı olmadıklarını, rekabet yasalarından muafiyet istemelerine de itiraz etmediklerini belirtiyor.Ancak federal hükümetle bu ölçekte bir işbirliği sağlamak, oldukça zorlu bir süreç olabilir.Yapay zekâda hızlanma mı, yavaşlama mı?Başkan Donald Trump, sosyal medyada yapay zekâya yönelik düzenleme çağrılarını reddetti. Teknolojiyi sınırlamaya dönük her girişimin bir ‘komplo’nun parçası olduğunu iddia ediyor.Sektör liderlerinin, kendi ifadesiyle ciddi biçimde uygulanırsa onları yok oluşa ve iflasa sürükleyecek düzenlemeleri neden talep ettiklerini de sorguladı.Trump, cumartesi günü sosyal medyada, bir yapay zekâ görev gücü kurduğunu ve ‘yapay zekâ çarı’ atayacağını açıkladı, ancak ayrıntı vermedi.Trump yönetimi, Amerikan yapay zekâ laboratuvarlarının Çinli rakiplerini geride bırakması ve onlara üstünlük sağlaması gerektiğini yüksek sesle savunuyor.Demokrat Partili birçok lider ve aday, yapay zekâ düzenlemesi konusunda kapsamlı adımlar atılması çağrısında bulunurken, Cumhuriyetçiler büyük ölçüde Trump’ın tavrını benimsiyor.ABD Başkanı, bu hafta Pekin’de yapılacak bir yapay zekâ diyaloğuna katılacak; amaç, dünyanın iki büyük yapay zekâ aktörü arasında açık bir iletişim hattı oluşturmak.