Yüksek üretim maliyetleri ile her yıl zararına ekim yapan çiftçiye bu yıl art arda alınan ithalat kararları da büyük darbe indirdi. Sofraların temel ürünü olan kuru soğan ithalatında yüzde 5 gümrük vergisi uygulamasının süresi 31 Ocak 2027'ye uzatılırken, üretici gelecek iki yılın kaybedildiğini aktararak isyan etti. Alınan kararların çiftçinin aleyhine olduğunu ve sektörü 7 yıl geriye götürdüğünü söyleyen Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği Başkanı Reşit Kaya, “Artık biz bu şekilde üretim yapamayız. Adana ve Reyhanlı’da soğan üretim planlamasından vazgeçtik .Topraklar boş kalacak çünkü başka ürün de para etmiyor. Başka ülkelerin çürük soğanlarını paraya çeviriyorlar. Biz 15 liraya mal ettiğimiz bir kilogram soğanı 18 liraya satamıyoruz. Çiftçinin umutlarını çöpe döküyorlar” diye konuştu.
Türkiye’de üreticinin işçiliğe 1.500 lira verdiğini, iktidarın ise gübreyi 3 liraya, mazotu 1 liraya alan çiftçilerin üretim yaptığı ülkelerden ithalat yapmayı tercih ettiğini söyleyen Kaya, ithalatçı firmaların da zararda olduğunu aktardı. “İran’dan Özbekistan’dan Mısır’dan 22 liraya ithal ettikleri soğanı 12 liraya satamıyorlar.
50 bin ton soğan ithal ettiler. Soğanlar depolarda kaldı” ifadelerini kullanan Kaya, ulusal ve yerel marketlerin tüketicinin ithal ürünü istememesi nedeniyle çok fazla rağbet göstermediğini anlattı.
Türkiye’nin kuru soğanda kendi kendine yeter durumda olduğunu ithalatın çiftçiyi bitirdiğini söyleyen Kaya, şöyle devam etti: “İthalatın kapatılması ihracatın açılması lazım. 7 yıldır çiftçinin umutlarını çöpe döküyorlar. Geçen yıl 1 milyon ton soğanı çöpe döktük. Bu yıl da fazlalığımız var. Bu yıl da dökeceğiz.”
Üretim yüzde 13.5 düştü
Türkiye İstatistik Kurumu bitkisel üretim tahminleri verilerine göre, geçen yıl binlerce tonun çöpe döküldüğü Kuru soğanda üreticinin bir kısmı üretimden çekilirken, 2026 sezonunda üretimin yüzde 13.5 oranın düşerek 2.5 milyon ton civarında olması bekleniyor. Üreticiler ise bu üründe Türkiye’nin kendine yeter seviyede olduğuna dikkat çekti. Diğer taraftan gümrük vergilerindeki düşüşle bir miktar soğan ithal edilirken, Mısır, İran ve Özbekistan’ın öne çıktığı ithalatta soğanın da içinde bulunduğu ürün grubunda 11.4 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildi.
