Çin'in C919 yolcu uçağı, Pekin'den Moğolistan'a ilk tarifeli uluslararası seferini gerçekleştirerek ilk kez resmen ülke topraklarının dışına çıktı. Bu dönüm noktası, Boeing ve Airbus'a Çin'in yerli yanıtı niteliğindeki uçak için büyük bir adım anlamına geliyor; ancak modelin, bu havacılık devlerine yurt dışında ciddi bir rakip olabilmesi için hâlâ kendini kanıtlaması gereken çok şey var.Uçuş takip sitesi FlightRadar24'e göre, Air China tarafından gerçekleştirilen sefer Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı'ndan kalktı ve yaklaşık iki saat sonra Moğolistan'ın başkenti Ulanbator'a indi.Bu sefer, Çin'in devlet şirketi Commercial Aircraft Corporation of China'yı, yani COMAC'ı ayağa kaldırma ve güçlendirme planındaki son adımlardan biri.Pekin, şirketin şu anda ABD merkezli Boeing ile Avrupa'nın devi Airbus'ın hâkim olduğu küresel pazarda doğrudan rakip haline gelmesini umuyor. Şimdilik C919 hâlâ yabancı bileşenlere bağımlı ve ne Avrupa'daki ne de ABD'deki başlıca havacılık otoritelerinden sertifika alabilmiş değil; bu da uçağın müşteri kazanma imkanını ciddi biçimde kısıtlıyor.
COMAC başlangıçta, 2025'e kadar uçaklarının tamamen Çin'de üretilmesini ve ülkenin iç pazarının yüzde 10'unu ele geçirmeyi hedefliyordu; ancak bu hedeflere şimdilik ulaşılamadı. Havayolu, Pekin-Ulanbator hattının zamanla günlük seferlere dönüşmesini umuyor ve uçaklarını sektöre tanıtıyor; en son geçen kasım ayında Dubai Airshow'da vitrine çıkarmıştı. COMAC'ın uçakları mevcut modellere gerçekçi bir rakip olabilir mi?C919 en fazla 174 yolcu taşıyabiliyor ve tek koridorlu dar gövdeli yapısıyla Boeing'in 737 MAX'i ile Airbus'un A320neo'suna benzer bir konfigürasyona sahip.Şu an için Çinli havayolları hâlâ Boeing ve Airbus uçaklarına dayanıyor; ülke, mayıs ayında ilkinden 200 uçak ile yedek parça ve motor siparişi verdi.
Bu da COMAC filoya katılmaya hazırlanırken Batı teknolojisine duyulan ihtiyacın sürdüğünü ortaya koyuyor. CNBC (kaynak İngilizce)'ye göre COMAC, geçen yılın sonuna kadar 32 adet C919 teslim etti, 2026'nın ilk yarısında ise bunlara sekiz uçak daha ekledi.Bu sayı, yalnızca 2025 yılında Çin'e teslim edilen yaklaşık 100 dar gövdeli Airbus'la karşılaştırıldığında son derece düşük kalıyor ve COMAC'ın 2029'a kadar her yıl 200 uçak üretme hedefinden de oldukça uzak.Üstelik uçağı üretmek mücadelenin yalnızca yarısı. COMAC'ın, yeterli sayıda C919 üretebildiğini ve bunların gökyüzüne çıktıktan sonra da güvenilir biçimde hizmet verebildiğini kanıtlaması gerekiyor.Bu da tedarik zincirini güçlendirmesi, üretimi artırması ve motorlardan en küçük bileşenlere kadar her şeyin kolayca temin edilebilmesini sağlaması gerektiği anlamına geliyor.
Küçücük bir parçanın bile yokluğu, üretimi tamamen durma noktasına getirebilir.Şimdilik C919'nin, Boeing ve Airbus'la küresel ölçekte rekabet edebilmesi için kat etmesi gereken uzun bir yol var. Ancak ilk uluslararası tarifeli uçuş, Çin havacılık sanayisi için önemli bir adım ve dünyanın iki büyük uçak üreticisine yönelik çok daha kapsamlı bir meydan okumanın başlangıcı olabilir.
