Çinli araştırmacılar, geleneksel bilgisayarlı tomografi (CT) cihazlarının devasa boyutlarını tarihe karıştırabilecek kadar küçük bir tarayıcı geliştirdi. Xtomo-Cube adı verilen cihaz, yalnızca 14 x 13 x 22 santimetre boyutlarında ve yaklaşık 6 kilogram ağırlığında. Böylece cihaz, tek elle taşınabilecek kadar kompakt bir CT sistemi haline geliyor.
Çin Bilimler Akademisi Yüksek Enerji Fiziği Enstitüsü'nün girişimi olan Ruiying Detection Technology tarafından geliştirilen Xtomo-Cube, şirketin açıklamasına göre şimdiye kadar üretilmiş en küçük ve en hafif CT tarayıcısı olma özelliğini taşıyor. Daha önce taşınabilir CT kategorisindeki en küçük sistemlerden biri, Almanya'daki Fraunhofer X-Ray Technology Geliştirme Merkezi (EZRT) tarafından geliştirilmişti. Bu cihaz yaklaşık 19 kilogram ağırlığındaydı.
Xtomo-Cube ise yalnızca 6 kilogram ağırlığıyla bu değerin üçte birinden daha hafif. Bir elin içine sığan CT tarayıcısı Ruiying'in genel müdürü ve Çin Bilimler Akademisi mühendisi Liu Baodong, cihazı CT dünyasının "kompakt otomobili" olarak tanımlıyor. CT sistemlerinin otomobiller gibi çok farklı boyutlarda üretilebildiğini belirten Baodong, Xtomo-Cube'un özellikle taşınabilirlik üzerine tasarlandığını ifade ediyor.
Bilgisayarlı tomografi teknolojisi, farklı açılardan elde edilen X-ray görüntülerinin bilgisayar tarafından birleştirilmesi ve nesnenin iç yapısının üç boyutlu olarak yeniden oluşturulması prensibine dayanıyor. Ancak bu teknolojinin gerektirdiği X-ray kaynağı, döner mekanizma ve dedektörü yalnızca birkaç santimetrelik bir hacme sığdırmak önemli bir mühendislik problemi oluşturuyor. İnsan vücudunu taramak için tasarlanmadı Xtomo-Cube'un küçük boyutlarının önemli bir karşılığı bulunuyor.
Cihazın tarama alanının çapı yalnızca 16 milimetre. Bu nedenle insan vücudu gibi büyük nesneleri görüntülemek için kullanılamıyor. Sistem daha çok küçük numunelerin ve nesnelerin incelenmesine odaklanıyor.
Cihazda yalnızca 50 kVp seviyesinde çalışan düşük enerjili bir X-ray kaynağı kullanılıyor. Tıbbi CT sistemlerine kıyasla daha düşük olan bu enerji seviyesi, cihazın ihtiyaç duyduğu radyasyon yalıtımının da önemli ölçüde azaltılmasını sağlıyor. Tarayıcının dedektöründe 18,5 mikrometre boyutunda pikseller kullanılıyor.
Xtomo-Cube'un uzamsal çözünürlüğü ise 80 mikrometre seviyesinde. Bu değer, kabaca bir insan saçının kalınlığına denk geliyor. Powerbank'le bile çalışabiliyor Cihazın dikkat çeken özelliklerinden biri de enerji tüketimi.
Yaklaşık 200 watt güç tüketen Xtomo-Cube, şirketin açıklamasına göre taşınabilir bir powerbankle çalıştırılabiliyor. Bu özellik, cihazı laboratuvar dışındaki araştırmalar için de kullanılabilir hale getiriyor. Özellikle arkeoloji ve jeoloji gibi alanlarda araştırmacıların küçük numuneleri laboratuvara göndermeden doğrudan sahada incelemesi mümkün olabilir.
Örneğin arkeologlar kazı sırasında bulunan küçük bir mühür, antik tohum veya benzeri hassas bir nesneyi yerinden taşımadan inceleyebilir. Jeologlar ise sediment çekirdekleri gibi küçük numunelerin iç yapısını sahada görüntüleyebilir. Xtomo-Cube aynı zamanda üniversitelerde eğitim ve araştırma amacıyla kullanılmak üzere de tasarlanıyor.
Sistem, ticari ve kapalı CT cihazlarının aksine tarama parametrelerinin değiştirilmesine ve ham verilerin araştırmacılara sunulmasına olanak tanıyor. Böylece kullanıcılar farklı görüntü yeniden oluşturma algoritmalarını da deneyebiliyor. Ruiying Detection Technology henüz Xtomo-Cube'un fiyatını veya satışa çıkış tarihini açıklamadı.
Ancak cihazın vaat ettiği taşınabilirlik ve yüksek çözünürlük, küçük numunelerin incelenmesinde CT teknolojisinin laboratuvarların dışına taşınmasının önünü açabilir.
