10 Ocak 1992 tarihinde Pasifik Okyanusu’nda yaşanan bir konteyner kazası, okyanus akıntılarını inceleyen bilim insanları için 15 yıl süren geniş kapsamlı bir veri kaynağına dönüştü. Hong Kong’dan Tacoma’ya gitmekte olan Tayvanlı Evergreen firmasına ait Ever Laurel adlı yük gemisi, Uluslararası Tarih Çizgisi yakınlarında şiddetli bir fırtınaya yakalandı.
Fırtına sırasında gemiden denize düşen 12 konteynerden biri parçalandı ve içinde bulunan kırmızı kunduz, yeşil kurbağa, mavi kaplumbağa ve sarı ördek şeklindeki 28 bin 800 adet "Friendly Floatees" markalı banyo oyuncağı okyanusa saçıldı.
Oyuncakların suda batmadan uzun süre sürüklenebilmesi iki temel teknik özelliğe dayanıyordu. Suyla temas ettiğinde hızla dağılan karton ambalajlar oyuncakların serbest kalmasını sağlarken, standart banyo oyuncaklarının aksine deliksiz üretilmiş olmaları su almalarını engelledi.
KUTUPLARDAN İSKOÇYA KIYILARINA UZANAN YOLCULUK
Kazadan aylar sonra, 1992'nin sonlarına doğru ilk oyuncaklar çıkış noktasından yaklaşık 3 bin 200 kilometre uzaktaki Alaska kıyılarına ulaştı. Yüzmeye devam eden nesneler zamanla Japonya’ya, ardından tekrar Alaska’ya sürüklendi.
Bering Boğazı üzerinden Arktik buzlarına sıkışan oyuncaklar, buz kütleleri içinde yaklaşık 5 ila 6 yıl mahsur kaldıktan sonra buzların erimesiyle 2004 yılında Atlantik Okyanusu’na geçti. Kazadan 15 yıl sonra, 2007 yılında ise çok sayıda oyuncak İskoçya ve Birleşik Krallık’ın güneybatı kıyılarına vurdu.
Seattle merkezli okyanus bilimciler Curtis Ebbesmeyer ve James Ingraham, sahil toplayıcıları ile kıyı görevlilerinden gelen ihbarları kayda alarak akıntıları takibe aldı. Toplanan veriler, atmosferik basınç ve rüzgar sistemlerini birleştiren OSCURS (Ocean Surface Currents Simulation) adlı bilgisayar simülasyon modeline aktarıldı.
Çalışmalar sonucunda, Kuzey Pasifik’teki dairesel subarktik girdabında yüzen bir nesnenin tam bir turu tamamlamasının 3 yıl sürdüğü tespit edildi ve model, oyuncakların Washington eyaleti kıyılarına ulaşacağını doğru tahmin etti.
ARAMA KURTARMA ÇALIŞMALARINDA KULLANILDI
Geliştirilen OSCURS simülasyon modeli, ilerleyen süreçte adli vakalarda ve arama-kurtarma çalışmalarında da değerlendirilmeye başlandı. ABD ve İngiltere emniyet birimleri, denizde kaybolan kişilerin veya terk edilmiş gemilerin izleyebileceği rotaları tespit etmek amacıyla bu modelden faydalandı.
Okyanus bilimciler, 1990'lı yıllarda benzer şekilde denize dökülen 80 bin Nike ayakkabısı gibi kazaların okyanus akıntılarını incelemek adına uzun süreli veri sağladığını belirtiyor.
