Avrupa Birliği'nin, savaş yorgunu ülkeye verilen desteği denetleyen Ekonomi Komiseri Valdis Dombrovskis'e göre, açığın nasıl kapatılacağına karar vermeden önce Ukrayna'nın artan bütçe ihtiyaçlarının tam kapsamını netleştirmesi gerekiyor, dedi Dombrovskis Euronews'e."Açıkçası kapsamlı, ayrıntılı bir değerlendirme yapmamız gerekiyor; ancak savaşın hâlâ yüksek yoğunlukla sürdüğünün farkındayız. Hatta Rusya saldırılarını yoğunlaştırıyor" dedi Dombrovskis, Letonya'nın başkenti Riga'da kaydedilen bir röportajda."Buna paralel olarak Ukrayna'daki ekonomik durum da son derece zor. Dolayısıyla bunun, Ukrayna'nın daha yüksek finansman ihtiyaçlarına yol açabileceğini anlayabiliyoruz" diye ekledi."Hâlâ cevap bekleyen sorular var."Geçen ay Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savunma bakanlığındaki 27 milyar dolar (23 milyar avro) tutarındaki açığın kapatılmasını isteyerek müttefikleri hazırlıksız yakaladı.Kiev, açığın, yılın ikinci yarısı için ayrılan fonların ilk altı aydaki harcamaları karşılamak üzere öne çekilmesinden kaynaklandığını savunuyor.23 milyar avroluk tutar; personel giderleri, sosyal destek kalemleri ve silah alımlarını, ayrıca 2027'nin başında yapılması planlanan teslimatlar için yaklaşık 6 milyar avroluk peşin ödemeleri kapsıyor.Bununla birlikte Brüksel, henüz ikna olmuş değil ve açığın tam büyüklüğünü, nereden kaynaklandığını ve nasıl kapatılabileceğini anlamak için detaylı bir döküm talep ediyor.
Uluslararası Para Fonu da teknik görüşmelere dahil.Olası bir çözüm olarak Zelenskiy, AB'nin 90 milyar avroluk destek kredisi kapsamındaki ödemeleri hızlandırmasını önerdi. Ancak bu, 2026 için 45 milyar ve 2027 için 45 milyar avro ayıran blokun başlangıçtaki takvimini bozacak.Ödemelerin öne çekilmesi, gelecek yıl yardımın tükenmesi ve sorunun daha da büyümesi riskini beraberinde taşıyor.Komisyon, bu yönde Kiev'den henüz resmî bir talep almadı.Dombrovskis, "Öncelikle bu ilave finansman ihtiyaçlarının tam olarak ne olduğunu tespit etmemiz, ardından da bunları nasıl finanse edeceğimizi Ukraynalı yetkililerle tartışmamız gerekiyor" diyerek, 90 milyar avroluk kredinin "bazı ayarlamalara" imkân tanıdığını kaydetti.Beklenmedik açığın ortaya çıkması, Rusya'nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna'nın peşini bırakmayan hesap verebilirlik ve şeffaflık tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Ülke çok sayıda yolsuzluk skandalıyla, ayrıca dolandırıcılık, israf ve yanlış harcama iddialarıyla karşı karşıya kaldı.Kredi şartı olarak Kiev, Brüksel'e banka hesabı üzerinde izleme yetkisi verdi.
Komisyon ayrıca silah alımına ilişkin sözleşmeleri de denetliyor.Dombrovskis, "İyi yönetişim, sağlam mali yönetim ve yolsuzlukla mücadele konularına tüm bu programlarda çok büyük önem atfediyoruz; bunlar makrofinansal yardım programımızın koşulluluğunun da bir parçası" dedi.Şimdiye kadar 2026 için ayrılan 45 milyar avroluk dilimden 3,2 milyar avro bütçe desteği ve 8,35 milyar avro askeri yardım olarak ödendi.Varlıklar konusunda bir çıkış yoluKredinin hızlandırılmasına alternatif olarak Ukrayna, AB ülkelerini Rusya Merkez Bankası'nın dondurulmuş varlıklarına yeniden başvurmayı değerlendirmeye çağırdı.AB, çoğu Belçika'daki Euroclear'da tutulan 210 milyar avroluk bu varlıklara sahip.İsveç, Hollanda, İspanya ve Polonya, Baltık ülkelerinin desteğiyle, geçen yıl zorlu müzakerelerin ardından rafa kaldırılan bu henüz denenmemiş planı canlandırmak için yeni bir girişime öncülük ediyor.Belçika ise, itirazlarının "mucizevi biçimde ortadan kaybolmadığı" uyarısında çoktan bulundu.Dombrovskis, Komisyonun üye devletlere yardımcı olmaya hazır olduğunu ancak yeni bir hukuk metni sunma taahhüdünde bulunmadığını söyledi."Geçen yıl bu varlıkların kullanılmasına yönelik somut bir yasa teklifi getirdik. Ne yazık ki üye devletler, esas olarak Belçika'nın direnci nedeniyle, bunun üzerinde uzlaşamadı" dedi."Ancak bu tartışmalara yeniden dahil olmaya, gerekebilecek ilave güvenceleri sağlamaya ve bir çıkış yolu bulunmasına yardımcı olmaya kesinlikle hazırız."Dombrovskis, yürütmenin konuyu daha ileri taşımaya başlaması için hangi siyasi dengelerde değişim gerektiği sorusuna girmekten kaçındı. Ancak "üye devletler arasında bir anlaşmaya varılabileceğine" dair güvence bekledikleri imasında bulundu.Önceki girişimde Belçikalı yetkililer, eşi benzeri olmayan bu cesur planı ortaya atmadan önce Komisyonun ülkeyle istişare etmemesini sert biçimde eleştirmişti.Çıkmazı aşmak isteyen Ukrayna, Euroclear'da tutulan Rus varlıklarının bir AB'ye ait saklama kuruluşuna aktarılmasını önerdi.Farklı siyasi gruplardan 122 Avrupa Parlamentosu üyesinden oluşan bir koalisyon da bu devri destekledi.
Tartışma sürerken Brüksel, Kiev'in ihtiyaçlarının üçte birini finanse etmesi beklenen Batılı müttefikler üzerindeki baskıyı artırıyor.ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta, önceki yönetim döneminde Ukrayna'ya sağlanan tüm yardımların Avrupalılar tarafından geri ödenmesini isteyeceğini demişti.Dombrovskis, Euronews'e verdiği röportajda Trump'ın tehdidini önemsemedi."Avrupa Birliği ve üye devletleri, Ukrayna'nın açık ara en büyük destekçisi ve mali katkı sağlayıcısıdır" dedi."Ancak ABD dâhil diğer ülkelerin de üzerlerine düşeni yapması önemli. Biz bu konuyu esasen böyle görüyoruz."
