Dünya Kupası’ndaki hakemlik standartlarına dair yazımın son bölümündeyiz. UEFA özellikle sarı kartlarda daha katı bir tutum sergilemekte. Dolayısıyla maç başı sarı kartlar bazında Dünya Kupası (2.61) ile Şampiyonlar Ligi (4.64) arasında ciddi fark var.
Klip bazında eğitim yapan UEFA ve TFF’de, oyun kurallarının ruhu ve “Futbol ne bekliyor?” sorusu eğitimin sahaya yeterince taşınamayan tarafı olarak kalıyor. Bunu içselleştiremeyen bazı hakemler kitabi davranıp klip örneklerine sığınıp fazla kart gösterebiliyor. Sarı kart amaç değil, oyunun kontrolü için bir araçtır; gösterilen sarıların yalnızca küçük bir yüzdesi mutlaka gösterilmesi gereken sarılardır.
Bunun en güzel örneğini bu Dünya Kupası’nda gördük. Hakemler vücut dillerini ve kişiliklerini kullanarak az sayıda kartla maçları kontrol edebildi. UEFA ile FIFA’nın sarı kart konusunda bir orta noktada buluşması ve eğitimlerini bu doğrultuda yenilemeleri doğru olacaktır.
Tabii ki istisnalar oldu. Yarı finalde ABD’li hakem, ilk yarıda oyunculara -özellikle Arjantinli oyunculara- çok müsamahakâr davrandı; nitekim bu tolerans bazı eski hakemlerce sert biçimde eleştirildi. Ama bu bir taktikti; hakem risk aldı.
İkinci yarıda İngiltere gol atınca Arjantin top oynamaya karar verdi ve kontrol sorunu kendiliğinden ortadan kalktı. Şunu da teslim etmek gerekir: Bu taktiğin başarısı skora da bağlıydı. Nitekim finalde aynı taktikle sahaya çıkan, ilk sarı kart için ilk yarının sonlarını bekleyen Sloven hakeme skor yardım etmedi; kırmızı kart göstermesine rağmen maçın sonu dahil oyunu tam olarak kontrol altına alamadı.
Skorun yardım etmediği maçta hakemin sigortası, kartı geciktirmek değil, ilk ciddi ihlalde net durmaktır; finalin dersi budur. Bu Dünya Kupası’nda hiçbir UEFA hakemi sivrilmedi. Buna karşın, ülkelerindeki ve konfederasyonlarındaki maçların hiçbiri çok üst düzey, rekabetçi olmayan El Salvadorlu, Ürdünlü ve Avustralyalı hakemler hem FIFA’nın talimatlarını yerine getirdiler hem de mükemmel oyun kontrolü sergilediler.
Bu hakemlerin ortak özelliği güçlü genel eğitim düzeyleridir. İyi bir genel eğitim, insana tecrübeyi bizzat yaşamadan analiz etme ve anlama imkânı verir; büyük maç tecrübesi eksiğini kapatan da budur. Özetlersek: Bu turnuva, hakemliğin kart ve düdükle değil, kişilikle, hazırlıkla ve oyunu okumakla yapıldığını gösterdi.
FIFA ne istediğini biliyordu; hakemler de bunu sahaya taşıdı. --- AHMET GÜVENER Türkiye Futbol Federasyonu eski Genel Sekreteri, eski TFF Futbol Gelişim Direktörü, eski Merkez Hakem Kurulu Başkanı, FIFA eski hakem eğitmeni.
