Bilim dünyası, modern fiziğinen büyük bilmecelerinden biri kabul edilen sıcaklık paradoksunuçözmeyi hedefliyor. Yüzey sıcaklığı binlerce derece olan Güneş’in en dış katmanının nasıl milyon dereceye ulaştığı sorusu, bu organizasyonun ana gündem maddesini oluşturuyor. Üstelik iki yıl üst üste yaşanacak tutulma serisinin ilk ayağı olan bu gözlemler, sadece teorik fizikle sınırlı kalmayıp yeryüzündeki teknolojik altyapının geleceğini de belirleyecek.
YÜZYILLIK TERMODİNAMİK BİLMECESİ: TAÇ KÜRE NASIL BU KADAR ISINIYOR?
Güneş’in en dış hatlarını saran ve taç küre olarak da adlandırılan korona katmanı, normal şartlarda merkezden yayılan güçlü ışık nedeniyle yeryüzünden gözlemlenemiyor. Tam tutulma anları ise gökyüzünde adeta doğal bir filtre işlevi görerek bu katmanın üzerindeki perdeyi kaldırıyor. Milyon dereceyi bulan sıcaklığına rağmen son derece düşük yoğunluğa sahip olan bu plazma tabakası, bildiğimiz fizik kurallarına meydan okumaya devam ediyor.
Araştırma heyetlerinin liderlerinden astrofizikçi Amir Caspi, gözlemlerin temel amacının Güneş’in manyetik enerji aktarım mekanizmasını haritalandırmak olduğunu belirtiyor. Yüzeyden dışarıya doğru gittikçe ısının düşmesi gerekirken aksine kat kat artması, manyetik alan hatlarının enerjiyi nasıl taşıdığı sorusunu gündeme getiriyor. Yapılacak ölçümler, bu enerji transferinin kökenini ilk kez bu kadar net bir şekilde ortaya koyabilir.
DÜNYA'YI KARARTABİLECEK UZAY FIRTINALARINA KARŞI ERKEN UYARI SİSTEMİ
İncelemelerin ardındaki tek neden bilimsel merak değil; asıl hedef Dünya'daki yaşamı korumak. Güneş atmosferinde meydana gelen devasa plazma patlamaları (CME), yeryüzüne ulaştığında jeomanyetik fırtınalara yol açıyor. Geçmişte Kanada’da milyonlarca insanı günlerce karanlıkta bırakan ve uyduları işlevsiz hale getiren bu doğa olayları, günümüzün dijital dünyası için çok daha büyük bir tehdit unsuru.
Haliçten uzaya kadar tüm iletişim ağını felç etme potansiyeline sahip bu fırtınalar, mevcut teknolojiyle ancak Dünya’ya çarpmadan dakikalar önce tam olarak analiz edilebiliyor. Korona katmanının manyetik yapısının çözülmesi halinde, tehlikeli plazma bulutlarının yönü ve gücü günler öncesinden tespit edilebilecek. Böylece küresel güç şebekeleri ve uydular için hayati öneme sahip önleyici tedbirlerin alınması sağlanacak.
BULUTLARIN ÜSTÜNDE JETLİ TAKİPTEN DEV ÖĞRENCİ AĞLARINA
İspanya ve İzlanda’da eş zamanlı yürütülecek çalışmalarda hem en ileri hava teknolojileri hem de geniş katılımlı gözlem ağları devreye giriyor. Araştırmacılar, olumsuz hava koşullarından etkilenmemek amacıyla NASA’ya ait özel araştırma jetleriyle bulutların üzerine çıkarak yüksek çözünürlüklü kameralarla veri toplayacak. Bu sayede atmosferik kırılmaların önüne geçilerek en saf ışık spektrumları kaydedilecek.
Diğer yandan Kanarya Adaları Astrofizik Enstitüsü öncülüğünde yürütülen projelerle genç araştırmacılar ve öğrenciler de sürece dahil ediliyor. Farklı coğrafi noktalara kurulan teleskop ağları sayesinde tutulma süresi sanal olarak uzatılacak ve sürekli bir veri akışı sağlanacak. Geleceğin uzay görevleri ve gezegenler arası seyahatler için uzay havasını doğru tahmin etmenin şart olduğunu vurgulayan uzmanlar, bu tutulmanın modern uzay meteorolojisinde yeni bir devir başlatacağı görüşünde birleşiyor.
