Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmi Gazetede yayımlandı. Yönetmelikle ETSnin uygulanmasına ilişkin kurallar ile ulusal karbon piyasasının hukuki çerçevesi oluşturuldu.ETS İLE EMİSYONLARIN AZALTILMASI HEDEFLENİYORYeni sistemle sera gazı emisyonlarının azaltılmasının teşvik edilmesi, düşük karbonlu üretim teknolojilerine geçişin hızlandırılması ve yeşil dönüşümün desteklenmesi amaçlanıyor.Geçen yıl yürürlüğe giren İklim Kanununun ardından hayata geçirilen ETSnin, Türkiyenin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşmasına katkı sağlaması bekleniyor.Sistem, işletmelerin sera gazı emisyonlarını azaltmalarını piyasa mekanizması üzerinden teşvik edecek.50 BİN TONUN ÜZERİNDE EMİSYON ÜRETEN TESİSLER KAPSAMDAETSnin uygulanmaya başlamasıyla yıllık 50 bin tonun üzerinde karbondioksit eş değeri emisyona sahip enerji yoğun tesisler sisteme dahil olacak.Demir-çelik, alüminyum, çimento ve elektrik üretimi gibi sektörlerde faaliyet gösteren tesisler, emisyonlarını izleyecek ve raporlayacak. İşletmeler, ortaya çıkardıkları emisyon miktarı doğrultusunda mali yükümlülük altına girecek.Daha verimli ve temiz üretim teknolojileri kullanan veya temiz enerji payı daha yüksek olan işletmeler, referans değerin altında emisyon yoğunluğuna sahip olmaları durumunda avantaj elde edecek.Emisyon yoğunluğu düşük işletmeler ellerindeki fazla tahsisatları satarak gelir sağlayabilecek.
Emisyon yoğunluğu daha yüksek işletmeler ise ihtiyaç duydukları ilave tahsisatları satın almak zorunda kalacak.KARBON GELİRLERİ YEŞİL DÖNÜŞÜME AKTARILACAKSistem kapsamında elde edilecek gelirlerin iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm çalışmalarının desteklenmesinde kullanılması planlanıyor.Karbon fiyatlandırmasının enerji dönüşümü için yeni bir finansman kaynağı oluşturması hedeflenirken, elde edilen gelirlerin yüzde 10a kadarının fosil yakıtlardan çıkışa yönelik adil geçiş sürecinde kullanılabilmesine imkan sağlanacak.Bu kaynakla kömür havzalarında çalışanlar için ilk kez kalıcı bir finansman kanalının oluşturulması öngörülüyor.ETSnin pilot ve asıl uygulama dönemlerine ilişkin takvim ile uygulama esasları ise Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek.ETSNİN BAŞARISINDA DOĞRU TASARIM ÖNEMLİEmber Türkiye Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, Türkiyede fosil yakıtla çalışan termik santrallerin 2024 yılında toplam emisyonların dörtte birinden fazlasını oluşturduğunu belirtti.Gümüş, doğru şekilde tasarlanacak bir ETSnin elektrik üretiminde emisyon yoğunluğunu azaltmaya yönelik teşvik mekanizması sayesinde temiz enerji dönüşümünün hızlandırılmasında önemli rol oynayacağını söyledi.ETSnin Avrupa Birliğinin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kapsamında oluşabilecek karbon maliyetlerinin Türkiye içinde değerlendirilmesine imkan sağlayacağına işaret eden Gümüş, bu kaynakların sanayi ve enerji sektörlerinin yeşil dönüşümünde kullanılabileceğini ifade etti.Elde edilecek gelirlerin doğrudan temiz enerji dönüşümüne aktarılmasının ETSyi yalnızca bir karbon fiyatlandırma sistemi olmaktan çıkararak enerji dönüşümünü ve sanayinin rekabet gücünü destekleyen bir araca dönüştürebileceğini belirtti.SEKTÖREL NET SIFIR YOL HARİTALARI HAZIRLANACAKGümüş, ETSnin ürün bazında emisyon yoğunluğunu azaltmaya odaklandığını ancak üretim miktarının artmaya devam etmesi durumunda ürün başına emisyon düşse bile toplam emisyonların yükselebileceğine dikkat çekti.Bu nedenle sistem kapsamında sektör bazlı net sıfır yol haritalarının hazırlanmasının ve ücretsiz tahsisat oranlarının azalacak şekilde öngörülebilir bir yapıya kavuşturulmasının önemli olduğunu ifade etti.Böyle bir çerçevenin emisyonların hangi hızda azaltılacağı konusunda daha net bir yol haritası oluşturacağı ve yatırımcıların geleceğe ilişkin planlama yapmasına yardımcı olacağı belirtildi.ELEKTRİK SEKTÖRÜNDE ÜCRETSİZ TAHSİSAT UYARISIÖzellikle elektrik sektöründeki ücretsiz tahsisat uygulamasının dikkatli şekilde tasarlanması gerektiğini vurgulayan Gümüş, Türkiyenin toplam emisyonlarının dörtte birinden fazlasını oluşturan fosil yakıtlı termik santrallerin uzun dönemler boyunca ücretsiz tahsisatlardan yararlanmasının temiz enerji dönüşümünü geciktirme riski taşıdığını söyledi.
