Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Pazartesi günü ülkenin milletvekillerine yaptığı konuşmada, Ermenistan'ın AB üyeliğine başvurmak için hazırlıklara başlayacağını söyleyerek, bir zamanlar Rusya'nın yörüngesinde yer alan ülke ve genel olarak Güney Kafkasya için tarihi nitelikte bir jeopolitik yön değişikliğinin sinyalini verdi.Parlamentoya ve halka hitaben yaptığı konuşmada Paşinyan, Ermenistan'ın geleceğine ancak AB'ye katılmak üzere resmen başvuru yaptıktan sonra düzenlenecek bir referandumla karar verileceğini belirterek, bu takvimi “yakın gelecekte” diye tanımladı.Paşinyan, özenle kurgulanmış bir siyasi adımlar dizisi kapsamında, hükümetinin başvurusuna Brüksel'den gelecek yanıtı bekleyeceğini, ardından AB'ye katılım müzakerelerinin yol haritasını ele alacaklarını ve ancak bundan sonra AB üyeliğini ulusal referanduma götüreceklerini söyledi.Halihazırda Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'ne (CSTO) üye olan Ermenistan'a, birkaç ay önce ittifak üyeleri tarafından, üyeliğini sürdürmek ile ulusal referandum yoluyla AB'ye giden kendi yolunu çizmek arasında bir tercih yapması yönünde ültimatom verilmişti.O dönemde Paşinyan, böylesi bir karar için henüz erken olduğunu, ülkenin Rusya'nın etkisinden uzaklaşmaya cüret etmesi nedeniyle Moskova'nın eski Sovyet cumhuriyetine yönelik kapsamlı ekonomik kısıtlama saldırısının ortasında bulunduğunu söylemişti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kremlin'in gözünde AB ve CSTO üyeliğinin bağdaşmaz olduğu uyarısında bulunarak Erivan'ı doğrudan “Ukrayna senaryosu” ile tehdit ediyordu.Ancak Pazartesi günkü çığır açan konuşmasında Paşinyan, “Örgüt, Ermenistan Cumhuriyeti'ni Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nden çıkarmaya karar verirse bundan büyük memnuniyet duyarım” diyerek, “en azından bu, bizim ayrılıp ayrılmama ikileminden kurtulmamızı sağlar” ifadesini kullandı.Bununla birlikte Paşinyan, Rusya'nın öncülük ettiği ittifak ile AB arasında bir tercihin “kaçınılmaz” hale geldiği ana dek Ermenistan'ın şimdilik CSTO'da kalacağını açıkça ortaya koydu.“İki yüzyıldır Ermenistan-Rusya ilişkileri, Rusya'nın Ermeni halkının ve Ermeni devletinin güvenliğinin garantörü olduğu temeli ve anlayışı üzerine inşa edildi” diyen Paşinyan, Rusya'nın Ermenistan'ın geleceğindeki rolüne dair mevcut bakış açısının seyrini anlattı.“2021, 2022 ve 2023'te yaşanan gelişmeler, kendi güvenlik sorunları nedeniyle Rusya Federasyonu'nun zaman zaman bu rolünü yerine getirme kapasitesinde ciddi sınırlamalarla karşılaşabileceğini gösterdi” diyen Paşinyan, Karabağ yüzünden Azerbaycan ile yürütülen savaşlara atıfta bulundu; bu çatışmalar, o tarihten bu yana iki eski rakip arasında tarihi bir barış süreciyle noktalandı.“İşte tam da burada, tarihimizin derslerini öğrenmeyi başaramadığımız gerçeğiyle bir kez daha yüz yüze geldik” diyen Ermeni başbakan, Rusya'nın Ermenistan'ın geleceğindeki rolüne ilişkin vizyonunu ortaya koydu. Paşinyan, Azerbaycan ile son karşı karşıya gelişleri sırasında Kremlin'in Ermenistan'dan vazgeçtiğini ima eden bu değerlendirmeyi daha önce de defalarca dile getirmişti.Ağustos 2025'te barış sürecini başlatan anlaşmayı imzalayan Ermenistan ve Azerbaycan, o tarihten bu yana AB ve ABD'nin kayda değer katkısıyla, iki eski düşmanın birlikte ve kendi inisiyatifleriyle şekillendirdiği ekonomik işbirliği ve istikrar odaklı bir geleceğe doğru yol alıyor.Ermenistan ekonomisi hâlâ Rus enerjisine ve altyapısına dayanıyor.
Ancak Paşinyan, Pazartesi günü bir başka sürpriz adımla Moskova'dan, 2038'e kadar geçerli olan Ermenistan demiryolları üzerindeki tekel imtiyazından vazgeçmesini istedi; böylece Erivan, demiryolu ağını uluslararası hatlara entegre edebilecek. Olası yatırımcılar arasında Kazakistan veya Birleşik Arap Emirlikleri'nin adı geçiyor.Rusya, Paşinyan'ın tarihi açıklamalarına hızla karşılık verdi. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Ermenistan'ın CSTO'dan ayrılmasının, “öncelikle Ermenistan'a zarar verecek derin ticari uyuşmazlıkları” tetikleyebileceğini söyledi.“Eğer Erivan, ulusal çıkarları doğrultusunda bölgesel güvenliğin sağlanması bakımından böylesine önemli bir örgüte üyeliğe artık ihtiyaç duymuyorsa, ilgili kararı almakta ve bu örgütten ayrılmakta özgürdür” diyen Peskov, Kremlin'in eski müttefikiyle çalkantılı bir sürecin zeminini hazırladığı mesajını verdi.
