Eski Nazi kampı iş parkına dönüştürülüyor: Avusturya'da tepki

Avusturya'nın Leobersdorf kasabasının çevresinde bir zamanlar yayılan geniş Nazi zorunlu çalışma kompleksi, bugün otlarla kaplanmış bir arazide duran, dökülmekte olan birkaç beton bloktan ibaret görünüyor.Şimdi ise, aralarında soğuk hava deposu ve indirimli market zinciri Lidl'in işleteceği bir mağazanın da bulunduğu bir iş parkı kurulmasına yönelik planlar, Nazi geçmişiyle yüzleşmeyi uzun süre ihmal eden Alp ülkesinde öfke yarattı.Yerel düzeyde alanın en azından bir bölümünün korunması için mücadele eden Erich Strobl, AFP'ye "Benim için bu hüzün verici, çünkü tarihsel yük taşıyan bir yer betonla kaplanıyor, ekonomiye feda ediliyor" dedi.Nazi Almanyası'nın 1938'de Avusturya'yı ilhak etmesinin ardından Weinberglager kompleksi, binlerce savaş esiri ve zorunlu işçi için kullanıldı.Daha sonra buraya, Avusturya'nın yalnızca kadınlara ayrılmış en büyük kamplarından biri olan Mauthausen toplama kampının Hirtenberg yan kampı da eklendi.Başta Sovyetler Birliği olmak üzere, İtalya ve Polonya'dan kadınların tutulduğu Hirtenberg yan kampında, Eylül 1944 ile Nisan 1945 arasında yaklaşık 400 kadın hapsedildi ve yakınlardaki bir fabrika kompleksinde piyade mühimmatı üretmeye zorlandı.Fabrika kalıntılarının bir kısmı ayakta kalsa da, kamp barakaları ve diğer yapıların büyük bölümü savaş sonrası yıllarda aşamalı olarak yıkıldı, başka amaçlarla kullanıldı ya da yok edildi.Mauthausen kampı üzerine çalışan tarihçi Bertrand Perz, AFP'ye yaptığı açıklamada, Hirtenberg alanının "tarihi açıdan hâlâ önemli" olduğunu, bunun bir nedeninin de "Mauthausen'deki kadın mahkûmların anma kültüründe görmezden gelinmiş olması" olduğunu söyledi.Viyana'nın yaklaşık 40 kilometre güneyindeki, bir kısmı eski toplama kampı arazisine denk gelen arsada bir iş parkı inşa edilmesine ilişkin planlar 2024'te kamuoyuna açıklandı.'Keder, öfke, hiddet'Arkeolojik incelemeler, eski kamp kompleksine ait izleri ortaya çıkardı, ancak Avusturya Federal Anıtlar Dairesi, bu kalıntıların anıtsal koruma statüsü için "yeterli olmadığı" sonucuna vardı.Buldozerlerin şantiyeye girmesiyle birlikte, aktivistler alanın korunması çağrılarını yeniledi.Uluslararası Mauthausen Komitesi, "Eski bir toplama kampının üzerine yeni yapılar inşa edilmemelidir" açıklamasında bulundu.Şantiyenin önünde, yerden şimdiden gri kolonların yükseldiği noktada duran Mauthausen Komitesi Avusturya yönetim kurulu üyesi Josef Pumberger, AFP'ye, "2026 yılında Avusturya'da böyle bir şeyin olabilmesine karşı keder, öfke, hiddet duyuyorum" dedi.Projeye, arazinin daha önce, yerel belediye başkanı Andreas Ramharter ile bağlantılı bir şirkete ait olması da tartışma kazandırdı. Söz konusu şirketin, yerel medyaya göre, arsayı 2022 ve 2023 yıllarında toplamda 15 milyon euronun üzerinde bir bedelle sattığı belirtiliyor.Arsayı satın alan Avusturya şirketi TRA LEO GmbH & Co KG, AFP'ye yaptığı açıklamada, alanda bir anıt oluşturulmasına destek sunmayı teklif ettiğini bildirdi.Lidl, planlanan iş parkında bir mağaza açma planını doğruladı ancak bunun "doğrudan eski toplama kampı sahasında değil, bitişik bir parselde" yer alacağını vurguladı.Dikilitaş anıtİkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avusturya, uzun süre kendini Nazilerin kurbanı olarak sunarak, çok sayıda Avusturyalının suç ortaklığını görmezden geldi.Hitler'in doğduğu ülke, Holokost'taki sorumluluğunu ancak 1980'lerin sonlarından itibaren irdelemeye başladı.Tarihçi Perz, bugün Hirtenberg alanı etrafında yürütülen tartışma türünün "1980'lerde imkânsız olacağını" belirterek, artık eski Nazi sahalarına yönelik "daha fazla duyarlılık" bulunduğunu söyledi.Ancak Perz'e göre günümüz Avusturyası'nda, anma talepleri giderek "tam tersine, 'Artık gerçekten yeter' diyen" bir eğilimle çatışıyor.Eski Naziler tarafından kurulan aşırı sağ FPÖ, 2024 parlamento seçimlerinde birinci parti çıktı, ancak hükümet kuracak ortak bulamadı. Buna karşın, ülkenin dokuz eyaletinden beşinde iktidar koalisyonunun parçası.Leobersdorf'un merkezinde AFP'nin konuştuğu yerel halkın bir kısmı projeden haberdar değildi, bir kısmı ise konuşmak istemedi.Hirtenberg kampının kurbanlarını anmak için 2024 yılında dikilitaş biçiminde bir anıt dikildi.Ancak Pumberger için bu yeterli değil."Nazilerin insanları hapsettikleri, işkence ettikleri, öldürdükleri binaların somut izlerinin bulunması çok önemli" dedi."Aksi takdirde anma, sanal bir eyleme ya da yalnızca kitaplarda, fotoğraflarda ve filmlerde var olan bir şeye dönüşüyor."