1963 yılında İtalya'nın Vajont Vadisi'nde yaşanan felaket, bir barajın yıkılmadan nasıl büyük bir yıkıma yol açabileceğini gösterdi. Yaklaşık 260 milyon metreküp kaya, Monte Toc Dağı'nın yamacından yalnızca 45 saniye içinde koparak baraj gölüne sürüklendi.
Kayan dev kütle, rezervuardaki suyu bir anda yerinden oynattı. Kaya parçalarının göle çarpmasıyla 200 metreden daha yüksek bir su dalgası oluştu. Dalga, Vajont Barajı'nın üzerinden aşarak vadinin aşağısındaki yerleşimlere doğru ilerledi.
Felaketin en çarpıcı yönlerinden biri ise baraj gövdesinin büyük ölçüde ayakta kalmasıydı. Yıkıma neden olan asıl güç, dağın göle doğru kaymasıyla oluşan dev su dalgasıydı.
Dakikalar içinde yaşanan olay, Longarone başta olmak üzere çevredeki yerleşimleri adeta silip süpürdü. Yaklaşık 2 bin kişi hayatını kaybetti.
Trajedi tamamen beklenmedik değildi. Monte Toc'un yamaçlarında uzun süredir hareketlenmeler ve çatlaklar gözlemleniyordu. Bölgedeki mühendisler ve araştırmacılar dağın jeolojik yapısındaki risklerin farkındaydı. Buna rağmen, milyonlarca metreküplük kaya kütlesinin bu kadar büyük bir hızla göle düşeceği ve ortaya çıkacak dalganın boyutları yeterince öngörülemedi.
Vajont felaketi, sonrasında mühendislik ve afet yönetimi açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Çünkü olay, yalnızca bir yapının dayanıklılığını hesaplamanın yeterli olmadığını; çevredeki dağların, zeminin ve doğal hareketlerin de en az yapının kendisi kadar büyük bir tehdit oluşturabileceğini ortaya koydu.
Vajont'ta baraj yıkılmadı, ancak bir dağın göle düşmesi, barajın üzerinden taşan dev bir dalganın oluşması için yeterli oldu. Bu nedenle 1963'teki felaket, modern mühendislik tarihinin en ağır uyarılarından biri olarak hafızalara kazındı.
