Dünyanın en yüksek dağı Everest, iklim değişikliğinin yanı sıra giderek artan insan faaliyetlerinin baskısıyla da karşı karşıya. Yeni bir araştırmaya göre Everest Ana Kampı'ndaki turizm faaliyetleri nedeniyle her ilkbaharda yaklaşık 3 milyon kilogram buzul buzu ve kar eriyor.International Journal of Sustainable Development & World Ecology'de yayımlanan araştırma, Nepal ile Çin sınırında bulunan Everest'teki Khumbu Buzulu üzerinde kurulan ana kampın yerel ölçekte erimeyi hızlandırdığını ortaya koydu.Everest'te son yıllarda rekor sayıda dağcı zirveye ulaşmaya çalışırken, ana kamp da binlerce kişinin aylarca kaldığı küçük bir yerleşim yerine dönüştü.Kampta espresso barlarından büyük ekran televizyonlara, hızlı internetten sıcak duşlara kadar çeşitli imkanlar bulunuyor. Bazı çadırlarda İran halıları ve ısıtmalı zeminler dahi kullanılıyor.Ancak bütün bu hizmetlerin sağlanması önemli miktarda enerji gerektiriyor.Araştırmaya göre 2023'te yaklaşık bin 600 çadırın bulunduğu ana kampta yemek pişirmek, ısınmak ve elektrik üretmek için 824 tüp sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), 18 bin 935 litre gazyağı ve 5 bin 130 litre benzin kullanıldı.Bilim insanları bu faaliyetlerin ürettiği ısının buzul ve kar erimesine katkıda bulunduğunu hesapladı.İnsan idrarı bile 154 tonluk erimeye yol açıyorAraştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise Everest'teki insan atıklarının etkisi oldu.Bilim insanlarının hesaplamasına göre insan idrarının taşıdığı ısı, Khumbu Buzulu'nda yaklaşık 154 ton buz ve karın erimesinden sorumlu.Araştırmanın başyazarı ve Nepal'in baş kadastro yetkilisi olan jeo-uzamsal bilimci Khim Lal Gautam, New York Times'a yaptığı açıklamada, yüksek irtifalarda insanların daha fazla sıvı tüketmek zorunda olduğunu hatırlattı.Gazeteye göre, Everest'teki binlerce dağcı ve rehberin günde 6 bin litreden fazla idrar ürettiği tahmin ediliyor.Ana kampta yaklaşık 2 bin kişinin katı atıklarını toplamak için çukur tipi tuvalet sistemleri kullanılıyor ve bu atıklar daha sonra dağdan aşağı taşınıyor.
Ancak araştırmacılara göre insanların önemli bir bölümü doğrudan buzulun üzerine idrarını yapıyor.Bu durum yalnızca erime açısından değil, Khumbu Buzulu'nun aşağı kesimlerde yaşayan topluluklar için su kaynağı olması nedeniyle de sorun oluşturuyor.2011'den bu yana Everest'te toplam bir yıldan fazla zaman geçiren Gautam, buz kaybının artık çıplak gözle dahi görülebildiğini söyledi.Yakıtların etkisi idrardan daha büyükİnsan idrarının etkisi dikkat çekici olsa da en büyük sebep değil. Araştırmanın ortak yazarlarından iklim bilimci Sudeep Thakuri, New York Times'a verdiği röportajda, ana kampta kullanılan yakıtların toplam etkisinin daha büyük olduğunu vurguladı.Isınma, yemek pişirme, aydınlatma ve elektrik üretimi için kullanılan fosil yakıtlar, buzul üzerinde önemli miktarda ek ısı oluşturuyor.Araştırmacılar bu etkinin boyutunu belirlemek için hem ana kamp işletmecilerinden veri topladı hem de onlarca yıllık uydu kayıtlarını inceledi.Çalışmanın ortak yazarlarından ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu'ndan (USGS) Virginia Burkett, 1991 ile 2023 arasındaki uydu verilerini analiz etti.Everest'in sık sık bulutlarla kaplı olması çalışmayı zorlaştırdı. Alçak Dünya yörüngesindeki uydular yüzeyden yayılan kızılötesi radyasyonu, dolayısıyla sıcaklığı ölçebiliyor ancak yoğun bulut örtüsü bulunduğunda güvenilir veri alınamıyor.Bu nedenle araştırmacılar 1991-2023 arasında elde edilen bulutsuz termal uydu görüntülerinin tamamını inceledi.Ana kampın yüzey sıcaklıklarındaki değişim, buzulun karla kaplı başka bölümleri ve buzul dışındaki komşu bir alanla karşılaştırıldı.Sonuçta ana kamp bölgesindeki sıcaklık artışının, buzulun karla kaplı kesimlerinde ölçülen artışın yaklaşık iki katı olduğu görüldü.Gazeteye konuşan Burkett, araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından birinin bu olduğunu belirterek, “Karla kaplı bölgedeki sıcaklığın ana kampın yalnızca yarısı kadar arttığını gördük” dedi.Gerçek etki daha büyük olabilirAraştırmacılar Everest'teki insan faaliyetlerinin gerçek etkisinin hesaplanandan daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.Çünkü çalışmaya helikopterler, bölgedeki yürüyüşçüler ve yük taşımak için kullanılan yaklar gibi başka ısı kaynakları dahil edilmedi.Everest ve Himalayalar'daki buzulların gerilemesinin temel nedeni ise küresel iklim değişikliği.
Araştırmalara göre Everest çevresindeki buzullarda buz kaybı 2009'dan bu yana neredeyse iki katına çıktı.Ancak yeni çalışma, küresel ısınmanın üzerine eklenen yoğun insan faaliyetlerinin belirli bölgelerde erimeyi daha da hızlandırabileceğini gösteriyor.Bu durum yalnızca dağcılığı değil, Nepal'deki içme suyu kaynaklarını, hidroelektrik üretimini ve tarımsal sulamayı da etkileyebilir.Araştırmacılar ayrıca buzul göllerinin taşması sonucu meydana gelebilecek ölümcül sellerin yanı sıra çığ riskinin de artabileceği konusunda uyarıyor.
