Günümüzde firavun fareleri Porto Riko’nun farklı yaşam alanlarına yayılmış durumda. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezine (CDC) göre bu hayvanlar adadaki kuduz virüsünün doğal taşıyıcılarından biri ve insanlarla ya da evcil hayvanlarla temas eden firavun farelerinde kuduz riski oldukça yüksek. Porto Riko Sağlık Bakanlığı da adanın tamamında kuduzun endemik olduğunu belirterek özellikle firavun fareleriyle temastan kaçınılmasını istiyor.
FARELER GECE ONLAR GÜNDÜZ ORTAYA ÇIKIYORDU
Sorunun temeli yaklaşık 150 yıl öncesine dayanıyor. Şeker kamışı üreticileri, tarlalardaki farelerin ürünlere verdiği zararı azaltmak amacıyla Hindistan kökenli firavun farelerini Porto Riko’ya getirdi. Ancak planın önemli bir açığı vardı. Fareler çoğunlukla gece aktifken firavun fareleri gündüz avlanıyordu. Bu nedenle iki hayvanın karşılaşması beklenenden çok daha az oldu ve fare sorunu istenen şekilde çözülemedi.
Firavun fareleri ise yeni ortamlarına hızla uyum sağladı. Fare bulamadıklarında kuşlar, sürüngenler, amfibiler, yumurtalar ve çeşitli küçük hayvanlarla beslendiler. Hızlı üremeleri de sayılarını artırdı. Zamanla yerli türler üzerinde ciddi baskı oluşturan istilacı bir popülasyon ortaya çıktı.
Aradan geçen yaklaşık 150 yılın ardından sorun hâlâ devam ediyor. CDC'nin güncel değerlendirmesine göre firavun fareleri Porto Riko'da kuduzun önemli rezervuarı konumunda. Özellikle insan veya evcil hayvanlarla temas eden firavun farelerinin yüksek riskli kabul edilmesi gerektiği belirtiliyor.
ABD Tarım Bakanlığına bağlı araştırmacılar da sorunu kontrol altına almak için çalışmalar yürütüyor. Güncel araştırmalar arasında firavun farelerine yönelik ağızdan verilebilecek kuduz aşıları ve aşı içeren yemlerin geliştirilmesi, hayvanların hareketlerinin takip edilmesi ve kuduzun yayılmasını azaltacak yöntemlerin belirlenmesi bulunuyor.
Bazı bölgelerde doğrudan nüfus kontrolü de uygulanıyor. Örneğin El Yunque Ulusal Ormanı'nda ekipler istilacı firavun farelerinin sayısını azaltmak amacıyla düzenli olarak tuzaklama çalışmaları gerçekleştiriyor.
Böylece tarlalardaki farelerden kurtulmak için başlatılan biyolojik mücadele, yaklaşık bir buçuk asır sonra bambaşka bir probleme dönüşmüş durumda. Fareler ortadan kalkmadı, firavun fareleri ise adaya yayılarak hem ekosistem hem de kuduzla mücadele açısından kalıcı bir sorun haline geldi.
