Önde gelen ekonomi gazetelerinden Financial Times, Türkiye’de 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesine uzanan ve son günlerde Borsa İstanbul’da sert dalgalanmalara yol açan fon krizine dair dikkat çekici ifadeler kullandığı bir haber yayımladı.İngiliz gazete, gelişmeleri “Türkiye, ‘Ponzi benzeri sistemin’ merkezindeki fonları tasfiye etmek için harekete geçti” başlığıyla okurlarına duyurdu. John Paul Rathbone imzalı haberde, spekülatif bir balonun çöküşünün Türkiye sermaye piyasalarını sarstığı ve yüz binlerce yatırımcının milyarlarca dolarlık yatırımını riske attığı ifade edildi.Haberde ayrıca, Türkiye’nin en büyük bankalarından İş Bankası ile kamu bankası Ziraat Bankası’nın 131 yatırım fonunun tasfiye sürecini yöneteceği de aktarıldı.Gazeteye göre, söz konusu fonlarda yaklaşık 17 milyar dolarlık yatırım var. 500 binden fazla hesapta tutulan bu yatırımların yaklaşık 300 bin yatırımcıya ait olduğu söyleniyor.'Sorunun merkezinde kendi kendini besleyen bir döngü var'Financial Times, Türkiye’deki fon krizinin temelinde son iki yılda bazı yatırım fonlarının belirli ve birbiriyle bağlantılı şirketlerin hisselerinde yoğun pozisyonlar oluşturmasının bulunduğunu yazdı.Gazetenin analize göre, fonların yoğun şekilde belirli hisseleri satın alması, bu hisselerin fiyatlarını yukarı çekti.
Hisse fiyatlarının yükselmesi de söz konusu hisseleri ellerinde bulunduran fonların net varlık değerlerinin ve açıkladıkları getirilerin yüksek görünmesini sağladı.Gazete, yüksek getirilerin yeni yatırımcıları fonlara çektiğini, gelen yeni paranın da aynı veya bağlantılı hisselerin yeniden satın alınmasında kullanıldığını belirtti. Böylece yükselen hisse fiyatları fonların performansını artırırken, yüksek fon getirileri yeni para girişlerini, yeni para da hisselerde yeni yükselişleri besledi.Gazete, küresel endeks sağlayıcısı MSCI’ın haziran ayında Türkiye piyasasında “koordineli alım-satım davranışlarının” hisse fiyatlarını bozuyor olabileceği yönünde uyarıda bulunduğunu da hatırlattı.'Döngü bu hafta aniden tersine döndü'Analizde ayrıca, bu mekanizmanın, Pusula Portföy’ün bazı fonlarında yatırımcıların çıkış taleplerinin zamanında karşılanamadığının ortaya çıkmasıyla bu hafta aniden tersine döndüğü belirtildi.Gazete, Pusula Portföy’de yaşanan ödeme sorunlarının ardından endişelenen bireysel yatırımcıların birikimlerini çekmeye başladığını, bunun diğer fonlara da yayıldığını ve bazı fonların artan geri ödeme taleplerini karşılamakta zorlandığını yazdı.Fonlardan hızla para çıkması, fon yöneticilerinin nakit yaratmak için ellerindeki hisseleri satması riskini beraberinde getirdi. Ancak yoğunlaşmanın yüksek olduğu hisselerde büyük çaplı satışlar fiyatların hızla düşmesine, dolayısıyla fonların değerinin daha da gerilemesine yol açabilecek bir risk oluşturdu.Gazete, bu hafta Borsa İstanbul'un çöküş tehdidiyle karşı karşıya kaldığı sırada Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) zorunlu ve kontrolsüz varlık satışlarının önüne geçmek amacıyla bankalara likidite desteği sağladığını da aktardı.Şimşek: 'Sorunlu alanı karantinaya aldık'Haberde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in cuma günü yaptığı açıklamalara da geniş yer verildi.Şimşek, cuma günü yaptığı açıklamada, "Sistemik risk yok, sorunlu fonları karantinaya aldık," demişti.Şimşek’e göre sorunlu fonlar Türkiye’deki yatırım fonu sektörünün yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor.
Sektörün geri kalan yüzde 90’lık kısmı ise “sağlıklı şekilde çalışmaya devam ediyor”.Financial Times, yetkililerin hafta boyunca attığı adımları “hızlı ve görünüşe göre kapsamlı bir müdahale” diye nitelendirdi.Haberde ayrıca kamuya ait bir katılım bankasının, skandalın merkezindeki bir fon yöneticisine ait iki tasarruf finansman şirketini devralmak üzere görüşmelere başladığı belirtildi.Dört kişi tutuklandı, 51 kişiye tedbirSoruşturma kapsamında aralarında yönetim kurulu üyelerinin de bulunduğu dört şüpheli tutuklanmıştı. 51 kişi hakkında ise yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlıklarına ilişkin tedbir kararları uygulanıyor.Financial Times, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in de gelişmeleri “Ponzi benzeri sistemler” ifadesiyle tanımladığına dikkat çekti.Haberde Gürlek’in, “Ponzi benzeri sistemlerle vatandaşların birikimlerini hedef alan ve yanıltıcı yönlendirmelerle haksız kazanç elde eden kötü niyetli kişi ve kuruluşlara karşı hukuki işlem yapılıyor,” açıklaması aktarıldı.Yatırımcıların ne kadar para alacağı belirsizGazetenin dikkat çektiği bir diğer nokta ise 131 fonun tasfiyesi sonucunda yatırımcıların ellerindeki fon paylarının karşılığında ne kadar para alabileceklerinin henüz kesin olmaması.Tasfiye sürecinin üç aya kadar sürmesi bekleniyor. İş Bankası ve Ziraat Bankası gözetimindeki tasfiye sürecinde fonların elindeki varlıklar kademeli şekilde satılacak ve elde edilen para yatırımcılara sahip oldukları pay oranında dağıtılacak.Ancak Financial Times, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) fon değerlemelerinin şişirilmiş olabileceğine ilişkin endişeleri kabul ettiğine de dikkat çekti.
Bu durum, fonların kağıt üzerinde görünen değerleri ile portföylerindeki varlıkların gerçekten satılabileceği fiyat arasında fark olabileceğianlamına geliyor.Dolayısıyla fonlarda yaklaşık 17 milyar dolarlık yatırım görünmesine rağmen, tasfiye sonunda yatırımcılara ne kadar para dönebileceği henüz bilinmiyor.‘Henüz sistemik bir kriz değil’Gazeteye konuşan ve RBC BlueBay'de gelişmekte olan piyasalar stratejisti Timothy Ash de mevcut aşamada sorunun sistemik bir finans krizine dönüştüğünü düşünmediğini söyledi.Ash, Türk yetkililerin güçlü şekilde müdahale etmeye devam etmesi halinde krizin kontrol altında tutulabileceğini belirtirken, Türkiye hisse senedi piyasasının düzenleyici yapısında “kökten ve kapsamlı” bir reforma ihtiyaç olduğunu savundu.Gazete, krizin Borsa İstanbul üzerindeki etkisine de dikkat çekti. BIST 100 endeksi cuma günü öğle saatlerinde yüzde 1,3 gerilerken, haftalık kayıp yaklaşık yüzde 8’e ulaştı.
