Fransa Halk Sağlığı Kurumu'nun (Santé publique France) yayımladığı son değerlendirmeye göre, 2026'da, yaklaşık 300'ü Mayıs sonundaki ilk sıcak dalgasında, 5 bin 764'ü 17 Haziran–2 Temmuz arasındaki ikinci dalgada, 1.243'ü ise 3–22 Temmuz arasındaki üçüncü dalgada toplam 7 bin 300'ü aşkın ölüm gerçekleşti.
Le Monde'un haberine göre, ölümlerin yaklaşık dörtte üçü 75 yaş ve üzerindeki kişilerde görüldü. Ancak Halk Sağlığı Kurumu, ikinci sıcak dalgasında 15 yaşın üzerindeki tüm yaş gruplarında normalin üzerinde ölüm saptandığını da belirtti.
Sorun yalnızca termometrede görünen derece değil
Fransa sağlık otoriteleri ve epidemiyologlar, bu ölümlerin doğrudan "sıcak çarpması" olarak kaydedilmediğini vurguluyor. Kullanılan yöntem "fazladan ölüm" (excess mortality) hesabına dayanıyor.
Bu yöntemde sıcak hava dalgası sırasında gerçekleşen toplam ölümler, aynı dönem için beklenen ortalama ölüm sayısıyla karşılaştırılıyor. Aradaki fark sıcaklarla ilişkili ek ölüm yükü olarak değerlendiriliyor.
Halk Sağlığı Kurumu uzmanlarına göre sıcaklık kalp-damar, solunum ve böbrek hastalıklarını ağırlaştırarak ölümleri artırıyor. Bu nedenle ölüm belgelerinde çoğu zaman neden hanesinde "sıcak" değil, altta yatan hastalık yazılıyor.
Neden en ağır bedeli Paris ödedi?
En yüksek ölüm artışı Paris ve çevresindeki Île-de-France bölgesinde görüldü.
Haziran sonundaki sıcak dalgasında bölgede yaklaşık 2 bin "fazla ölüm" kaydedildi. Paris'in yoğun yapılaşması, gece sıcaklıklarının düşmemesi ve "kentsel ısı adası" etkisi uzmanların öne çıkardığı başlıca nedenler arasındaydı. Ölümlerin önemli bir bölümü de hastanelerde değil, evlerde meydana geldi.
Reuters'ın görüştüğü cenaze hizmetleri çalışanları, bazı bölgelerde ölüm sayılarının normalin üç katına çıktığını ve morg kapasitesinin yetersiz kalması nedeniyle soğutmalı konteyner kiralamak zorunda kaldıklarını aktardılar.
klim krizi mi, kentleşme krizi mi?
2003'tek, yaklaşık 15 bin kişinin ölümüne yol açan sıcak hava felaketinden sonra Fransa erken uyarı sistemleri kurdu, yaşlı nüfusa yönelik izleme programları geliştirdi ve sağlık hizmetlerini güçlendirdi.
Ancak bu yılki bilançoyla tartışma yeni bir düzeye taşındı.
Le Monde'a konuşan araştırmacılar, hükümetin hâlâ bireylere "su için, gölgede kalın, yaşlı komşularınızı kontrol edin" çağrıları yapmakla yetindiğini; buna karşılık kötü yalıtılmış konutlar, bakım evlerinin çökmüş altyapısı, hastanelerin hazırlıksızlığı ve kentlerin aşırı betonlaşması gibi yapısal sorunların yeterince ele alınmadığını savunuyor.
Bu nedenle birçok epidemiyolog artık sıcak hava dalgalarını yalnızca meteorolojik değil, halk sağlığı krizi olarak da değerlendiriyor.
Türkiye daha mı serindi?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre bu yaz Türkiye'nin özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 43–47 °C'ye kadar çıkan sıcaklıklar ölçüldü. Bazı merkezlerde kaydedilen en yüksek sıcaklıklar Fransa'daki değerlerle aynıydı, hatta daha yüksekti.
Buna karşın Türkiye'de sıcak hava dalgalarının yol açtığı fazladan ölüm sayısına ilişkin güncel ve düzenli bir ulusal izleme sistemi kamuoyuna açıklanmadı.
Uzmanlar, bu nedenden iki ülke arasında doğrudan ölüm sayısı karşılaştırması yapmanın güçüğüne işaret ediyor.
Öte yandan Türkiye'de yaz aylarında kırsal bölgelere, yaylalara veya yazlıklara geçme geleneğinin özellikle yaşlı nüfusun sıcaklığa maruz kalışını kısmen de olsa azaltabileceği; buna karşılık büyük kentlerde betonlaşma, açık alanda çalışma ve gelir eşitsizliğinin Batıdaki metropollerle benzer sağlık riskleri yarattığı belirtiliyor. Bu etkilerin büyüklüğünü ortaya koyacak güncel ulusal epidemiyolojik veriler ise kamuoyuyla paylaşılmamış.
Arka plan | "Fazladan ölüm" nedir?
"Fazladan ölüm", belirli bir dönemde gerçekleşen toplam ölümler ile aynı dönem için beklenen ortalama ölüm sayısı arasındaki farkı ifade eder.
Bu yöntem, Avrupa genelinde sıcak hava dalgaları, salgın hastalıklar ve büyük çevresel olayların gerçek sağlık etkisini ölçmek için kullanılıyor. Çünkü aşırı sıcaklar çoğu zaman doğrudan değil, mevcut hastalıkları ağırlaştırarak ölüme yol açıyor. Bu nedenle ölüm belgelerinde "sıcak" yerine kalp krizi, solunum yetmezliği veya böbrek yetmezliği gibi nedenler yer alabiliyor.
