4 Eylül 2026 günü benim sütunumda iki tekzip (düzeltme) metni okudunuz. Biri Sel Yayıncılık imzalı, ikincisi Eğitim Sen’den gelen “ihtarname” (cevap ve düzelme) metnini kabul eden makamın karar vermeden önce benim savunmamı istemesi gerekmez miydi? Yasayı bilmiyorum.
Keşke gerekli olsaydı. Sel Yayıncılık La Truie ’nin Türkçede “dişi domuz” anlamına geldiğini söylüyor ki doğrudur ama Türkçede “bilinen gerçek; bayağılık; boş söz” anlamlarına gelen Le Truisme, “La Truie” den türemiş bir sözcük değildir. “Truisme” sözcüğü 19. yüzyılın ortalarında Fransızcaya geçmiş bir İngilizce sözcüktür ve “Truism” olarak yazılır ve “Herkesin bildiği, doğruluğu su götürmez, tartışılmayacak kadar doğru ve gerçek” anlamındadır.
Bunu Sorbonne Üniversitesi’ne bağlı “Yabancı Ülkeler İçin Fransızca Öğretmenleri Enstitüsü” nden (l’İnstitut des Professeurs de Français à l’Etranger) sertifikalı eski bir Fransızca öğretmeni olmanın yetkisiyle iddia ediyorum. Sonuç olarak, Fransızca adı “Truismes” olan kitabın içeriğinden esinlenerek adını “Dişi Domuz” koydum. Sel Yayıncılık’ın benim özel yorumla koyduğum adı izinsiz kullanmasından dolayı “intihal” (çalma) iddiasıyla yargıya gitmeyi gerekli görmedim ama haklı olduğum konuda bana tekzip gönderiliyor.
Ancak işledikleri suçla ilgili tekzip gönderenlerin aynı gün tekzip ettikleri suçtan dolayı tutuklandıkları çok görülmüştür. *** Gelelim Eğitim Sen tarafından gönderilen “ihtarname”ye: Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan “Başka emriniz efendim” adlı yazımda öğretmenler için kullandığım “dangıl” ve “güruh” sözcükleri yasal olarak “aşağılama” suçu değildir ama yanlış algılama dolayısıyla bir tür hakaret olarak anlaşıldıysa üzgün olduğumu söyleyebilirim. Söz konusu yazımda “Dünyada kendi resmi dili dışında başka bir dili eğitim dili olarak kullanan ulus devlet yoktur” iddiasında bulunmuştum. İddiama karşı “Gerçeklikten uzak yanıltıcı bilgiler içermektedir” cümlesiyle itirazda bulunan Eğitim Sen Genel Sekreteri Zülküf Güneş, “Dünyanın farklı ülkelerinde azınlık ve bölgesel dillerin eğitim dili olarak kullanıldığı modeller bulunmaktadır” demektedir.
Ancak bu ülkelerin adlarını vermemektedir. “Verse de öğrensek” diyeceğim ama dünyada böyle bir ülke yok. Örneğin, Fransa’da bol miktarda eski sömürgelerinden Araplar var ama Fransa’da anaokulundan üniversiteye öğretim dili Arapça olan devlet okulu yoktur.¹ Zülküf Güneş aksini kanıtlasın yazı yazmayı o saat bırakırım.
Şimdi Fransa Öğretim Yasası’nı Zülküf Güneş’e okutmanın sırası: Selon le Code de l’éducation (article L121- 3), le français est la langue obligatoire pour l’enseignement, les examens, les concours, ainsi que pour les thèses et les mémoires dans tous les établissements scolaires et universitaires publics et privés. “Eğitim yasasına (Madde L121-3) göre Fransızca; bütün kamu ve özel eğitim kurumları ile üniversitelerde öğretim, sınavlar, yarışma sınavları ve ayrıca tezler için zorunlu eğitim dilidir.” Ne diyorsunuz bu işe genel sekreter Zülküf GÜNEŞ?! Ben iddiamı kanıtlayan Fransız yasasını iki dilde bilginize sundum.
Siz de “Dünyanın farklı ülkelerinde azınlık ve bölgesel dillerin eğitim dili olarak kullanıldığı modeller bulunmaktadır” diyorsunuz ya, siz de iddianızı kanıtlayacak bir tek örnek verin: Dünyanın hangi üniter devletinin ülkesinde, ülkenin anadili dışında herhangi bir dil anaokullarında, ortaokul ve liselerinde, üniversitelerinde ÖĞRETİM (eğitim) dili olarak kullanılmaktadır. Bizde de örnekleri olan özel izinli okulların (İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan okulları) durumu bir başka konu. “UNESCO ve Avrupa Konseyi belgelerinde de çok dilli eğitim ve azınlık dillerinde eğitim, eğitim hakkı ve dil hakları kapsamında ele alınmaktadır” diyorsunuz ya, lütfedip şu metinleri benim yaptığım gibi iki dilde aktarsanız da bizler de öğrensek.
Öğrenemeyeceğiz çünkü böyle bir metin yok. Varsa aşağıda benim yaptığım gibi İngilizcesiyle ya da özgün dilinde birlikte yayımlayın! Bildiğinizi sanmıyorum ama Avrupa Birliği’nin “Türkiye İçin Katılım Ortaklığı” metnini öğrenmenizde çok yarar var.
Ne diyor söz konusu belge? “Kültürel çeşitliliğin sağlanması ve kökenlerine bakılmaksızın tüm vatandaşların kültürel haklarının güvence altına alınması. Bu hakların kullanılmasını engelleyen her türlü yasal hüküm -eğitim alanındakiler de dahil olmak üzerekaldırılmalıdır.” (“Ensure cultural diversity and guarantee cultural rights for all citizens irrespective of their origin.
Any legal provisions preventing the enjoyment of these rights should be abolished, including in field of education.”)² Görüldüğü gibi Avrupa Birliği, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 42. maddesinin kaldırılarak Kürtçenin eğitim-öğretim dili olmasını istemiyor. Böyle olsaydı, kısa vadeli hedefler arasında yer alan “Türk vatandaşlarının kendi anadillerinde televizyon ve radyo yayını yapmalarını yasaklayan her türlü yasal hükmün kaldırılması” maddesinde olduğu gibi bunu açıkça yazardı. Yazmadığına göre, ne istiyor Avrupa Birliği?
Avrupa Birliği, vatandaşların kültürel haklarının devlet tarafından güvence altına alınmasını istiyor. Vatandaşların, devletin resmi dili olmayan anadillerini öğrenme talepleri bu güvencenin kapsamına girmez mi? Kuşkusuz giriyor.
Ama Kürtçenin Türkiye Cumhuriyeti okullarında eğitim ve öğretim dili olması bu güvencenin kapsamı dışında. Türkiye’de Kürtçenin eğitim ve öğretim dili olmasının uluslararası herhangi bir dayanağı yok. Ama ortaokul ve liselerde tıpkı Fransızca, Almanca, İngilizce gibi seçmeli dil olabilir.
Bilmem anlatabildim mi? Ancak duyduğuma göre yeterli sayıda Kürtçe öğrenmeye hevesli öğrenci de yokmuş. *** Son söz: Kürtçenin öğretim dili olmamasıyla ilgili TC Anayasası’nın “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür” yazan 3. maddesi ile “Türkçeden başka hiçbir dil eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına anadilleri olarak okutulamaz” diyen 42. maddesi de var ki değiştirilmesi için en az 200 milletvekilinin (TBMM üye tam sayısının 1/3’ünün) yazılı imzası gerekir. Benden şimdilik bu kadar öğretmenlik yeter. *** ¹Fransa’da tamamen Arapça eğitim veren tek dil/ din dayanaklı ayrı bir devlet okulu yoktur ancak devlet okullarının bünyesinde Arapça dil ve edebiyatı eğitimi veren uluslararası bölümler (sections internationales) ve seçmeli ders programları mevcuttur. ² Özdemir İnce, Türkiye’nin Sırat Köprüsü Açılım Masalı, Tekin Yayınları, 2015, 2020. s.
24-25.
