İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın sermaye piyasası işlemlerine ilişkin yürüttüğü soruşturmada geçen hafta gözaltına alınan 5 kişi tutuklandı.Geçen hafta fon yönetimi iştiraki bazı ödemeleri gerçekleştiremediğini duyuran Tera Yatırım’ın kurucusu Emre Tezmen, dava süreci sonuçlanana kadar tutuklu yargılanacak. Tezmen'in beraberinde 4 kişiyle birlikte tutuklanması, 131 fonun tasfiye edilmesi beklenen kritik bir döneme denk geldi. Son olarak sürecin 6 aya kadar uzatıldığı belirtilirken, yatırımcıların paralarının ne kadarını geri alabileceği ise hâlâ belirsizliğini koruyor.Kriz, Tera Portföy ve Pusula Portföy'ün yönettiği bazı fonların, birikimlerini çekmek isteyen yatırımcılara ödeme yapmakta zorlanması ile patlak verdi.
Bu fonlar, düşük likiditeli ve az sayıda işlem gören hisse senetlerinde yoğunlaşmıştı. Aynı anda çok fazla satış yapılmasının fiyatları hızla düşürecek olması, yatırımcılara ödenecek net tutarı da tehlikeye atıyordu. Tera Yatırım'ın portföy yönetim birimi 16 Eylül'de iki fonundan yatırımcı çıkışları nedeniyle ödeme kısıtları yaşandığını açıklamış, Pusula Portföy de benzer aksamalar bildirmişti.İlk olarak 19 Eylül'de gözaltına alınan Tezmen, çarşamba sabaha karşı Tera yönetim kurulu üyeleri Kerem Alkin ve Emre Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk ve Pusula Finans Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan ile birlikte tutuklandı.Kerem Alkin geçen yıl Dışişleri Bakanlığı'ndan emekli olmuş ve 2021-2024 yılları arasında Türkiye'nin OECD nezdindeki büyükelçisi olarak görev yapmıştı.
Kardeşi Emre Alkin ise tanınmış bir ekonomist ve televizyon yorumcusu.Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığına göre, Türk makamları, çeşitli finans kuruluşlarının yöneticileriyle bağlantılı varlıkları dondururken; bu kişilerin, eşlerinin ve yakın akrabalarının bazı işlemlerine de kısıtlama getirdi. Savcılık, varlıkların yurt dışına çıkarılıp çıkarılmadığını tespit etmek amacıyla 2024'ten bu yana gerçekleştirilen para ve kripto transfer kayıtlarını da incelemeye aldı.Aracı kurum Bulls Yatırım ise Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya'nın ifade verdikten sonra serbest bırakıldığını duyurdu. Akkaya, şirketin “Ponzi” veya “zincir sistemi” yapılarıyla herhangi bir ilişkisi bulunmadığını savcılara ifade ettiğini belirtti.Skandalın ardından Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Vatandaşlarımızın alın terini, emeğini ve birikimlerini sömürenler hukuk önünde hesap verecek!” ifadelerini kullandı.
O tarihe kadar 4 şüpheli tutuklanmış, 51 kişi hakkında ise yurt dışına çıkış yasağı getirilmişti.Fonlar nasıl çöktü?Fonlar, varlıklarının büyük kısmını derinliği az ve halka açıklık oranı düşük hisselerde değerlendiriyordu. Nispeten küçük hacimli alımlar bile bu hisselerin fiyatlarını yukarı çekmeye yetiyordu. Yükselen değerlemeler, kağıt üzerindeki getirileri şişirerek yeni tasarruf sahiplerini çekerken, bu yeni fon girişleri de benzer veya ilişkili hisselere yönlendirildi.
Bazı yöneticiler, bu varlıkları teminat göstererek kısa vadeli borçlanmalarla pozisyonlarını büyüttü.Ancak yatırımcılar toplu olarak çıkış talep ettiğinde, bu varlıkların elden çıkarılması fiyatları hızla aşağı çekme riski doğurdu. Tasfiye talepleri arttıkça fonlar kısırdöngüye girdi; zira nakit yaratmak için varlıkları hızla satmak piyasa fiyatlarını daha da çökertiyordu.Uyarı işaretleri krizden aylar önce de sinyal vermişti. Endeks sağlayıcısı MSCI, haziran ayında küçük ölçekli Türk hisseleriyle bağlantılı bazı fon varlıklarında “muhtemel eşgüdümlü işlemler” tespit edildiğini ve bunun fiyat manipülasyonuna yol açabileceğini belirtmişti.Tera Yatırım'ın hisse senedi fiyatı, borsaya kote olduğu günden zirveye kadar yüzde 50 binin üzerinde artış kaydetmişti.
Ancak ağustos ayında düzenleyicilerin yoğunlaşmış fonlara yönelik kuralları sıkılaştırmasıyla bu süreç tersine döndü.Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yedi şirkete ait 131 fonun tasfiye edilmesine karar verdi. Merkezi Kayıt Kuruluşu verilerine göre, bu fonlarda toplam 455 bin 758 tekil yatırımcının payı bulunuyor.Tasfiye sürecini İş Bankası ve Ziraat Bankası denetleyecek. Kurul, varlıkların en uygun şartlarda satılabilmesi amacıyla fonların satış süresini 3 aydan 6 aya uzattı.Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, fonların toplam büyüklüğünü 18,3 milyar dolar (15,9 milyar euro) olarak açıklarken, krizin sistemsel bir risk oluşturmadığını vurguladı.
Televizyon programındaBakan, televizyon programında yaptığı açıklamada, "Sorunlu alanı karantina altına aldık" diyerek etkilenen fonların sektörün yalnızca yüzde 10'unu oluşturduğunu belirtti.Borsa İstanbul Tüm Hisseler endeksi, geçen haftanın başından bu yana yüzde 12 gerilerken, yaklaşık 50 hisse senedi değerinin yüzde 40'ını ya da daha fazlasını kaybetti.
