Bu, bir iade-i ziyaret.ABD Başkanı Donald Trump mayıs ayında Pekin'e gitmişti. Şimdi de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Trump'ı ziyaret etmesi bekleniyor. Şi'nin gelecek çarşamba günü eşi Peng Liyuan ile birlikte ABD'ye gelmesi ve cuma günü ayrılması planlanıyor.
Böylece Şi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na hiç katılmayacak.Ancak Pekin henüz ziyarete nihai onayı vermedi. Son kararın, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng'in bu hafta sonu yapacağı görüşmenin ardından gelmesi bekleniyor.Gerçekleşmesi halinde bu, Şi'nin 2015'ten bu yana Washington'a yapacağı ilk ziyaret olacak. ABD ile Çin arasında beş ay içinde iki devlet ziyaretinin gerçekleşmesi son derece sıra dışı.
Buna karşın beklentiler bilinçli olarak düşük tutuluyor.Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde (CSIS) Çin çalışmaları kıdemli danışmanı Edgard Kagan, "Ziyaretin kendisi mesaj," dedi.Kagan, "Ziyaretin temel hedefleri konusunda ne Beyaz Saray'ın ne de Çin Halk Cumhuriyeti'nin kayda değer bir sinyal vermemesi şaşırtıcı," diye ekledi.Masada gerçekte neler var?Ticari konulardaki asıl müzakereler, iki lider daha konuşmadan başlayacak.Bessent bu hafta sonu He Lifeng ile görüşecek. İkili, bugüne kadarki pratik müzakerelerin büyük bölümünü yürüttü ve görevleri, liderler buluşmadan önce somut sonuçları hazır hale getirmek.Masadaki en önemli konu, 30 Ekim 2025'te Busan'da varılan ateşkes niteliğindeki ticaret anlaşması. Anlaşma kapsamında Washington, Çin'in nadir toprak elementleri ve kritik minerallerin ihracatını sürdürmesi karşılığında "Affiliates Rule" olarak bilinen kuralın uygulanmasını askıya almıştı.
Affiliates Rule (İştirakler Kuralı), ABD Sanayi ve Güvenlik Bürosu tarafından Eylül 2025'te yayımlanan ve kara listedeki şirketlerin iştiraklerine otomatik olarak ihracat kısıtlaması getiren bir düzenlemeydi.Anlaşma bir yıllık süreyi kapsıyor ve zirveden yaklaşık beş hafta sonra sona erecek. Her iki taraf da anlaşmayı uzatmak istiyor ancak uzatma süresi konusunda aynı noktada değiller.CSIS Çin İş Dünyası ve Ekonomi Kürsüsü Başkanı Scott Kennedy, "Çinliler ticari ateşkesin Trump yönetiminin sonuna kadar uzatılmasını sağlayacak bir anlaşma istiyor," dedi.Kennedy, "Trump yönetimi ise Çin üzerindeki kozunu korumak amacıyla bunu yalnızca birkaç aylığına uzatmak istiyor. Bence sonunda ortada bir yerde buluşacaklar; muhtemelen yaklaşık bir yıllık bir uzatma olacak," değerlendirmesinde bulundu.Ancak Pekin yalnızca mevcut anlaşmanın uzatılmasını beklemiyor.Kagan'a göre Çin tarafı, mayıs ayında verdiği satın alma taahhütlerini yerine getirmesi karşılığında yaklaşık 30 milyar dolarlık ürünün gümrüksüz ya da düşük vergilerle ABD'ye ithal edilebileceğine ilişkin bir açıklama bekliyor.
Washington ise bunun karşılığında Çin'den daha fazla satın alma taahhüdü koparabileceğini düşünüyor.Tarım ve uçak sektörlerinde anlaşmalar yapılması muhtemel. Bunlara resmi imza törenleri de eşlik edebilir. Trump daha önce Boeing'in de anlaşmalarda yer alabileceğinin sinyalini vermişti.Baskı altındaki iki ekonomiTrump, kasım ayında yapılacak ara seçimlere hazırlanıyor.
Seçim kampanyasının temel konularından birinin hayat pahalılığı olması bekleniyor. Dizel fiyatı galon başına 6 doların üzerinde, enflasyon ise yüzde 3,4 seviyesinde. Trump'ın tüketicilerin ödediği fiyatlara doğrudan yansıyacak sonuçlara ihtiyacı var.Ancak Şi'nin karşı karşıya olduğu ekonomik sorunlar daha derin.Çin'de perakende satışlar ağustos ayında yalnızca yüzde 0,4 arttı.
Sabit sermaye yatırımları ise 2026'nın ilk sekiz ayında, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 7,2 daraldı. Pekin ayrıca kredi akışının devam etmesini sağlamak amacıyla kamu bankaları ve sigorta şirketlerine 360 milyar yuan sermaye aktardı.Çin'in yüzde 4,5 ila yüzde 5 arasındaki resmi büyüme hedefi, onlarca yılın en düşük seviyesi. Kennedy'ye göre bu rakam bile gerçekte yaşananları olduğundan daha olumlu gösteriyor."Çin'in bir sürü sorunu var," diyen Kennedy, ülke ekonomisinin "çok ama çok yavaş büyüdüğünü; yüzde 5 ya da buna yakın bir büyümenin söz konusu olmadığını" söyledi.
Kennedy ayrıca, Çin'in devasa bir borç sorunuyla karşı karşıya olduğunu ve işsizliğin yalnızca gençler arasında değil, diğer gruplarda da arttığını belirtti.Buna rağmen Kennedy, zirvenin mevcut çerçevesinin Pekin'in lehine olduğunu savunuyor ve ABD'nin stratejisinin Çin'i anlamlı biçimde sınırlandırmakta başarısız olduğunu düşünüyor.Her iki taraftan iş dünyasının önde gelen isimleriBeyaz Saray'ın yeni balo salonu henüz tamamlanmadığı için devlet yemeği Beyaz Saray'ın bahçesine kurulacak bir çadırda düzenlenecek. Yemeğin konuk listesi ise alışılmadık isimleri bir araya getirecek.Politico'nun organizasyon hakkında bilgi sahibi dört kişiye dayandırdığı haberine göre OpenAI CEO'su Sam Altman, Nvidia CEO'su Jensen Huang, Qualcomm CEO'su Cristiano Amon ve Apple Yönetim Kurulu Başkanı Tim Cook'un yemeğe katılması bekleniyor.Bu isimler, yapay zekâ sektörünün kendi içinde yapay zekânın gelişme hızı konusunda yoğun bir tartışma yürüttüğü bir dönemde Washington'a gelecek.Anthropic CEO'su Dario Amodei bu ay yayımladığı bir makalede, yapay zekâ laboratuvarlarına en ileri modellerin geliştirilme hızını yavaşlatmaları çağrısında bulunmuştu. OpenAI CEO'su Sam Altman ve Elon Musk da bu görüşü desteklemişti.Trump ise bu yaklaşımı açıkça reddederek, "Yapay zekâyı kim kazanırsa, o kazanır," demişti.Jensen Huang da felaket senaryolarını "histerik" diye nitelendirirken, şirketlerin geliştirme hızlarını kendilerinin kontrol etmesi gerektiğini savunmuştu.
Huang, "Hazır değilse, bekletin. Gidebildiğiniz kadar hızlı gitmelisiniz ama bundan daha hızlı değil," ifadelerini kullanmıştı.Anthropic, devlet yemeğine davet edilip edilmediği konusunda açıklama yapmayı reddetti.Altman ise Trump ile Şi'nin yapay zekâ konusunda bir anlaşmaya varmaları halinde Nobel Barış Ödülü kazanabileceklerini öne sürdü. Bu açıklama, sektörün söz konusu görüşmeye ne kadar büyük önem verdiğinin bir göstergesi.Şi'nin de beraberinde kendi iş dünyası heyetini getireceği bildiriliyor.
Kennedy bunu haftanın en ilginç bilinmezlerinden biri olarak nitelendiriyor. Söylentiler arasında Çinli elektrikli araç üreticisi BYD'nin üst düzey yöneticilerinin de heyette yer alacağı görüşü var.Kennedy'ye göre bu yöneticilere ziyaret sırasında herhangi bir konuşma veya görünürlük imkânı verilip verilmeyeceği, ziyaretin gerçekten belirsiz kalan birkaç unsurundan biri.Ziyareti rayından çıkarabilecek jeopolitik meselelerEkonomi ve teknoloji konularının dışında, iki liderin görüşmede öne çıkarmak istediği farklı jeopolitik meseleler bulunuyor.Trump açısından öncelikli konu İran.Washington, ağustos ayında Tahran'ı küresel finans sisteminden koparmayı amaçlayan "Operation Economic Outcast" (Ekonomik Dışlama Operasyonu) adlı girişimi başlatmıştı. Çin ise İran'ın en büyük ticaret ortağı olmaya devam ediyor.Dikkat çekici şekilde Pekin son dönemde açık piyasadan daha fazla petrol satın alıyor.
Kagan'a göre bu durum Çin'in İran'dan yaptığı petrol alımlarının azaldığını gösteriyor ve tek başına petrol fiyatlarını etkileyebilecek bir gelişme olabilir.Şi açısından öncelikli mesele ise Tayvan.ABD Kongresi, Tayvan'a yönelik 14 milyar dolarlık silah paketine ocak ayında ön onay vermişti, ancak paket henüz resmi olarak bildirilmedi. Bu gecikme, Washington'ın zirve öncesinde Pekin'i rahatsız etmesi muhtemel bir meseleyi gündeme getirmekten kaçınma girişimi olarak yorumlanıyor. Benzer şekilde kararın daha önce de Trump'ın Çin ziyareti öncesinde ertelendiği düşünülüyor.Pekin'in bu fiili durumu devam etmesini istediği kesin.
Çin yönetiminin ayrıca, silah paketi kararının tamamen yeniden değerlendirilmesini istemesi de mümkün.
