Hakan Fidan'dan Mekke İttifakı açıklaması: 'Yeni bir güvenlik ve iş birliği mimarisi'
- Yazan,BBC News Türkçe
- Yazan,BBC News Türkçe
- Yayın tarihi31 Ağustos 2026, 04:01 +03Güncelleme 2 dakika önce
- Okuma süresi 4 dk
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından 7 Ağustos'ta kurulan Mekke paktı ilk toplantısını 31 Ağustos'ta İstanbul'da gerçekleştirdi.
Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik, Siyasi ve Savunma Komitesi, ittifakın yol haritasını ve askeri konularda iş birliğinin somut adımlarını değerlendirdi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, görüşmeden sonra düzenlediği basın toplantısında "Bu anlaşmayla bölgemizde yeni bir güvenlik ve işbirliği mimarisinin tesis edilmesi süreci böylece başlamıştır" dedi.
Ayrıca "Bu ittifakla bölgede giderek daha büyük bir istikrarın oluşacağını, belirsizliğin azalacağını göreceğiz" diye konuştu.
İttifakın açıklanmasının ardından Mısır ve Bangladeş gibi ülkelerin katılıp katılmayacağı bir süredir uluslararası basının gündemindeydi.
'İttifak herhangi bir devlete karşı değil'
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, düzenlediği basın toplantısında ortaklığın adının "Mekke Savunma İttifakı" olduğunu ilan etti.
Fidan, ittifakın herhangi bir devlete karşı olmadığını söyledi ve bölgedeki tüm ülkelerin katılımına açık olduğunu vurguladı.
- 'Kızım elimden kayıp gitti tutamadım'
- Girne açıklarında batan yolcu feribotu: Son kayıp sayısı 20 olarak açıklandı
- Güney Afrika'da iki yolcu uçağı, dolu stadyuma 15 metreden geçti
- Melih Gökçek hakkında soruşturma başlatıldı
"Ülkemizin NATO başta olmak üzere diğer ittifak ve anlaşmalardan kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını ve bunların da yerini almadığını belirtmek isterim. Bunların tamamlayıcısıdır."
Dışişleri bakanı, Mekke İttifakı'nı "barış ve refahın anahtarı olarak" gördüklerini vurguladı.
Fidan, ittifakın sekretaryasının Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da kurulması ve ilk genel sekreterin Pakistanlı bir yetkili olması konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı.
Dışişleri bakanı, yeni üye katılımı hakkında bir soruya "İttifak zaten genişlemek için kurulmuş bir ittifaktır" yanıtını verdi ve ekledi:
"Ama başlangıcı itibarıyla temellerinin çok iyi atılması gerekiyor. Kurumsallaşmasının da çok iyi yapılması gerekiyor. Hem Suudi Arabistan hem Pakistan bu konuda bizim gibi çok hassaslar."
Komite hangi gündem ile toplandı?
İstanbul'da yapılan toplantıya Türkiye adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu katıldı.
Toplantıda Pakistan'ı Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, Federal Savunma Bakanı Khawaja Muhammad Asıf ile Savunma Kuvvetleri Komutanı ve Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Syed Asım Münir temsil etti.
Suudi Arabistan da Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan el Suud, Savunma Bakanı Prens Halid bin Salman bin Abdülaziz el Suud ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh bin Hamed Al Ruwaili ile toplantıda yer aldı.
Üç ülke temsilcileri, ittifakın yürütme görevini üstlenen Stratejik, Siyasi ve Savunma Komitesi'ni oluşturuyor.
'Savunma ve güvenlik alanında pratik iş birliği'
Dışişleri kaynaklarının toplantı öncesi verdiği bilgiye göre görüşmede ele alınacak konuların başında güncel uluslararası güvenlik gelişmeler yer aldı.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndan geçişler de dahil olmak üzere kalıcı anlaşmanın henüz sağlanamamış olması ve gerilimin yeniden tırmanma olasılığı üç ülkenin de gündeminin üst sırasında yer alıyor.
Bunun yanı sıra tarafların Kızıldeniz'den geçişlerin Husi saldırıları tarafından tehdit edilmesini de değerlendirmesi bekleniyordu.
Türkiye ve Pakistan, Suudi Arabistan'ın kurma aşamasında olduğu Kızıldeniz İttifakı'na olumlu katkı yapması beklenen ülkeler arasında.
İsrail'in bölgesel politikaları ve Gazze barış anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanması önündeki sorunların da toplantıda ele alınacağı ifade edildi.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi'nin asıl olarak üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik alanlarında pratik iş birliğine odaklanacağı vurgulandı.
'Birlikte çalışabilirlik en önemli hedef'
Kaynakların verdiği bilgiye göre heyetlerin değerlendirmesi beklenen başlıklardan bazıları şöyle:
- Savunma kapasitelerinin geliştirilmesi,
- Üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında birlikte çalışabilirliğin artırılması,
- Ortak üretim ile araştırma ve geliştirme dahil savunma sanayii alanında iş birliğinin derinleştirilmesi,
- Terörle mücadelede müşterek çabaların güçlendirilmesi.
Bu süreçte tarafların üzerinde durması beklenen önemli konulardan biri de savunma sanayi iş birliği olarak görülüyor.
Mekke Zirvesi'nde üç liderin özellikle bu konuya odaklandıkları, ortak üretim ve diğer iş birliği yollarını değerlendirdikleri biliniyor.
İstanbul toplantısının önemli başlıklarından biri de Mekke İttifakı'nın kurumlaşmasına ilişkin yol haritasının oluşturulması.
Mekke Savunma İttifakı'na ilişkin bir tüzüğün oluşturulması ile komitenin bundan sonraki çalışma esasları, hangi sıklıkla toplanacağı ve liderlerin nasıl bir araya geleceğine ilişkin ayrıntılarında belirlenmesi bekleniyor.
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Mekke İttifakı'nın İstanbul toplantısı aracılığıyla bölgede güvenlik, barış ve istikrarın pekiştirilmesini hedeflediğini, sorunlara iş birliğine dayalı güvenlik anlayışıyla yaklaştığını ve çatışma yerine huzur ve refahı önceliklendiren tüm ülkelere önemli fırsatlar sunduğu mesajını verdiğini de kayda geçirdi.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın imzaladıkları Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın en önemli unsuru olarak anlaşmaya taraf devletlerden herhangi birine gerçekleştirilecek bir saldırının tüm taraflara yapılmış sayılacağını belirten maddesi gösteriliyor.
Bu, NATO'nun aynı özelliği içeren 5. maddesini anımsatıyor.
Yeni üye katılımı nasıl olacak?
Mekke İttifakı ile ilgili merak edilen en önemli konulardan biri yeni üyelerin katılımına açık olup olmayacağıydı.
Özellikle üç ülke ile R4 (bölgesel dörtlü) girişiminin bir parçası olan Mısır'ın yer alıp almayacağı uluslararası kamuoyunda yanıtı aranan sorular arasında.
Mekke'de anlaşmanın imzalanmasının ardından yapılan açıklamalarda, ittifakın genişlemeye açık olduğu bilgisi verilmiş ama nasıl olacağına ilişkin ayrıntı verilmemişti.
İstanbul'da toplanan komitenin görüştüğü konulardan biri de buydu.
Dışişleri Bakanı Fidan, Ağustos'ta Mısır'a yaptığı ziyaret sırasında Kahire'nin bu oluşumda yer almasını arzu ettiklerini kaydetmişti.
Fidan 31 Ağustos'ta düzenlediği basın toplantısında ittifakın kapısının yeni üyelere açık olduğunu belirtti ancak hiçbir ülkenin adını vermedi.
