Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Uygur Türkü Mahmut Yakup, TRT 1'de yayımlanan “Mehmed: Fetihler Sultanı” dizisinin 66'ncı bölümündeki tarihsel hata nedeniyledaha önce TRT ve dizinin yapım ekibine ihtarname göndermişti. Yakup, ihtarda istenen özür ve düzeltmenin yapılmadığını ileri sürerek hukuki süreci başlattı. Yapımcı ve senarist hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulurken, TRT Genel Müdürlüğü’ne de 1 milyon TL manevi tazminat talebiyle dava açıldı.
Mahmut Yakup adına Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmek üzere Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı'na sunulan dilekçede, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ile senarist Ozan Bodur şüpheli olarak gösterildi. Suç duyurusunda, TCK’nin ilgili maddesinde düzenlenen halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama suçları olmak üzere, olayın niteliğine göre TCK'nın 125'inci maddesi ve ilgili diğer ceza hükümleri kapsamında suç oluşturabilecek fiillerin araştırılması talep edildi. TARİHSEL ANLATIM DA GÜNDEME GETİRİLDİ Dilekçede, dizide kullanılan “gavur Çin” ifadesine dikkat çekildi.
Söz konusu ifadenin tek başına değil, sahnenin bütünüyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunulurarak “gavur” nitelemesinin Çin halkına yönelik kullanılmasının dinî farklılık üzerinden aşağılayıcı bir tasvir oluşturup oluşturmadığının soruşturma kapsamında incelenmesi istendi. Sahnede Çin'in “erkekleri köleleştireceği, kadınları cariye yapacağı ve bölgede korku bulunduğu” yönündeki ifadelerin de Çin halkı veya halkın belirli bir kesimini din, ırk ya da bölge farklılığı temelinde alenen aşağılayıp aşağılamadığının araştırılması istendi. Dizinin 66'ncı bölümünün yalnızca belirli cümleler üzerinden değil, başından sonuna kadar bütünlük içerisinde incelenmesi gerektiği belirtilerek, ilgili bölümün tamamının bilirkişi veya uzman heyet tarafından değerlendirilmesi talep edildi.
Dizideki tarihsel anlatım da suç duyurusunda gündeme getirildi. Bu kapsamda savcılıktan, tarihsel bilgilerin gerçeğe uygun olup olmadığının, senarist ve yapımcı tarafından hangi kaynaklara dayanılarak oluşturulduğunun ve gerçeğe aykırı olduğu ileri sürülen bilgilerin bilerek kullanılıp kullanılmadığının araştırılması talep edildi. TRT’DEN 1 MİLYON LİRA İSTENDİ Dizinin ilgili bölümündeki tarihsel çelişkilere dikkat çekilen suç duyurusuyla, anlatının “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçu yönünden gerekli unsurları taşıyıp taşımadığının da değerlendirilmesi istendi.
Soruşturma kapsamında dizinin 66'ncı bölümünün tamamı, Yarkand Hanlığı sahnesinin görüntü ve ses kayıtları, senaryo metni ve varsa senaryo taslakları, yapım şirketine ait kayıt ve belgeler, bölümün yayın kayıtları, internet kayıtları, daha önce yayımlanan haberler, ihtarnameler ve uzman raporlarının delil olarak incelenmesi istendi. Mahmut Yakup'un yaşananlar nedeniyle “büyük üzüntü ve manevi yıpranma” yaşadığı belirtilerek, TRT Genel Müdürlüğü'nden 1 milyon TL manevi tazminat talep edildi. Dava dilekçesinde kanıtlar arasında TRT'deki ilgili dizi kayıtları, ihtarnameler, Çin Sosyal Bilimler Akademisi Tarih Enstitüsü tarafından hazırlanan uzman raporu, bilirkişi incelemesi ve tanık beyanları gösterildi. ‘ADIM, TÜRK HALKINA KARŞI ATILMAMIŞTIR’ Konuyu değerlendiren Çin Vatandaş ve Çin Şirketleri Hukuki Hak ve Menfaatlerini Koruma ve Yardımlaşma Derneği (ÇHD) Başkanı Zhao Yue, “Türkiye ile Çin arasındaki ilişkiler, bir televizyon dizisinde yer alan tartışmalı sahneler üzerinden değerlendirilemeyecek kadar köklü ve önemlidir.
Başlatılan hukuki girişimler Türkiye’ye veya Türk halkına karşı atılmış adımlar değildir. Amaç, tarihî gerçeklerle bağdaşmadığı düşünülen ifadelerin ve anlatımların hukuk çerçevesinde değerlendirilmesini sağlamaktır” dedi. NE OLMUŞTU?
Tartışma, dizinin 66'ncı bölümünde 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı'ndan bir heyetin, 1451-1481 yılları arasında hüküm süren Fatih Sultan Mehmed'i ziyaret ettiğinin anlatılmasıyla başlamıştı. Heyetin sözcüsü olarak da Yarkand Hanlığı ile tarihsel bağının bulunmadığı ileri sürülen Ali Şir Nevai gösterilmişti. Bölümün 43 ile 50'nci dakikaları arasında yer alan sahnede Ali Şir Nevai karakterinin Fatih Sultan Mehmed'e Çin hakkında kullandığı ifadeler de tepkilere neden olmuştu.
Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Mahmut Yakup, dizide mensubu olduğu topluluk ve Çin halkı hakkında gerçeğe aykırı, aşağılayıcı ve hakaret niteliğinde ifadeler kullanıldığını ileri sürerek Çin Hukuk Bürosu'na vekâlet vermişti. Bunun üzerine TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ve senarist Ozan Bodur'a ihtarnameler gönderilmiş; kamuoyuna yönelik yazılı özür yayımlanması, tarihî gerçeklerle bağdaşmadığı ileri sürülen sahnelerin düzeltilmesi veya yayından kaldırılması ve benzer içeriklerin yeniden kullanılmaması talep edilmişti. TRT'ye verilen sürenin 13 Temmuz 2026 tarihinde dolduğu, ancak talebe uygun bir işlem gerçekleştirilmediği ileri sürüldü.
