Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ablukadaki Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği vurmaya devam eden savaş sürerken, hasar gören LNG tankerlerini gemiden gemiye aktarmalar yoluyla yeniden yönlendirerek dünya genelindeki alıcılara gaz akışını sürdürmeye çalışıyor. Bu acil durum operasyonları her bir aktarım için 1 milyon doların üzerinde ek maliyete ve 35 saate varan ilave seyir süresine yol açıyor.Kpler ve Vortexa’nın gemi takip verilerine göre, Ağustos ayında Katar ve BAE’de yüklenen üç LNG kargosu, Asya’daki alıcılara doğru yoluna devam etmeden önce Umman ve BAE açıklarında gemiden gemiye aktarıldı.Üç aktarımın ikisinde, daha önce hasar görmüş ya da olaya karışmış tankerler yer aldı.QatarEnergy tarafından işletilen Al Rekayyat adlı tanker, Temmuz ayında Hürmüz yakınlarında bir mühimmat isabet etmesinin ardından, yükünü BAE kıyıları açığında Katarlı Tembek tankerine aktardı. Tembek daha sonra LNG’yi Hindistan’a teslim etti.GasLog Shanghai adlı tanker, Temmuz ayı sonunda Hürmüz’den ayrılırken bir olaya karışmasının ardından yükünü Umman açıklarında GasLog Savannah’a devretti.Üçüncü operasyonda ise ADNOC kontrolündeki Mraweh, Das Adası’nda yüklediği LNG’yi Umman açıklarında LNG Enugu’ya aktardı.
Yük daha sonra Japonya’ya doğru yoluna devam etti.Kesintiyi aşmanın maliyeti yüksek yoluGemiden gemiye LNG aktarımları teknik açıdan son derece karmaşık ve acil durumlar dışında neredeyse hiç başvurulmayan bir yöntem.Gemiler arasında görece hızlı biçimde aktarılabilen ham petrolün aksine LNG’nin sıvı halde kalabilmesi için eksi 162 santigrat derecede tutulması gerekiyor.Aktarım için özel kriyojenik ekipman, usturmaçalar, römorkörler ve her iki gemide de eğitimli personel gerekiyor.Bu nedenlerle gemiden gemiye (STS) aktarımlar ham petrol ticaretinde standart uygulama haline gelmiş durumda, ancak bir geminin seferini tamamlayamadığı istisnai durumlar dışında LNG ticaretinde nadiren kullanılıyor.LNG Synergy’nin ticaret ve deniz taşımacılığı direktörü Bogdan Ratiu, son operasyonların çoğunun rutin ticari transferlerden ziyade acil durum amaçlı olduğunu söyledi.“Bu bir kısıt, bazı durumlarda başka seçenekleri yok” dedi Ratiu, Euronews’e.Ratiu, LNG için gemiden gemiye bir aktarımın 30 ila 35 saat sürebildiğini ve özel ekipman, römorkörler, usturmaçalar ile uzman personel gerektirdiğini belirtti.STS yapıldığında maliyete rahatlıkla 1 milyon doların (860 bin 600 euro) üzerinde ek yük bindirdiğini ifade etti.Ras Laffan’da bir tankere LNG yüklendikten sonra gemi normalde mümkün olan en hızlı şekilde müşteriye gönderiliyor. LNG’nin uzun süre gemide tutulması, tankerleri bağlayıp devre dışı bıraktığı gibi gazın doğal olarak buharlaştığı, “boil-off” ya da kaynama gazı denilen süreç yoluyla kayıplara da yol açabiliyor.Yeni nesil gemiler bu gazın bir kısmını yeniden sıvı LNG’ye dönüştürebilirken, daha eski gemilerin bunu geri kazanmak için çok daha sınırlı imkanı bulunuyor.Ratiu, QatarEnergy’nin geleneksel olarak LNG’nin yükleme sonrası gemide kalma süresini en aza indirmeye çalıştığını, Ras Laffan’ın da gemilerin hızlı şekilde giriş-çıkış yapmasına göre tasarlandığını belirtti.“Zor zamanlar radikal çözümleri gerektiriyor” diye konuştu.Katarlı Qatargas ve QatarEnergy’nin LNG ihracatının yüklendiği terminal olan Ras Laffan Endüstri Şehri, dünyanın en büyük LNG üretim ve ihracat kompleksi konumunda.Savaş öncesinde ayda 140 ila 150 LNG kargosunun yüklendiği tesis, küresel LNG arzının tek başına en önemli çıkış noktasıydı.Buradan çıkan tüm LNG’nin uluslararası pazarlara ulaşabilmesi için Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Bölgede buna alternatif bir boru hattı ya da güzergâh bulunmuyor.Körfez’deki LNG arz açığı hâlâ ciddiUluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre, Mart-Haziran döneminde Katar ve BAE’den yapılan LNG yüklemeleri, bir yıl önceki aynı döneme kıyasla 35 milyar metreküp azaldı.İran savaşı başladıktan sonraki ilk altı ayda Katar yalnızca 18 LNG kargosu ihraç edebildi; bu rakam bir önceki yılın aynı döneminde 509’du, yani yaklaşık yüzde 96’lık bir düşüş söz konusu.Bu dönemde Katar’ın gaz satışlarında yaklaşık 24 milyar doların (20,7 milyar euro) üzerinde gelir kaybına uğradığı tahmin ediliyor.
QatarEnergy ise bazı teslimatlarda hâlâ mücbir sebep (force majeure) ilan etmiş durumda ve iptaller kasım ayının başına kadar uzanıyor.Buna karşın, Körfez’den gelemeyen arzın önemli bir kısmı başka bölgelerden ikame edildi.IEA’ya göre Körfez dışındaki LNG üretimi Mart-Haziran döneminde neredeyse yüzde 18, yani yaklaşık 27 milyar metreküp arttı ve Katar ile BAE’den gelen sevkiyatlardaki düşüşün yaklaşık dörtte üçünü telafi etti. Buna rağmen küresel LNG üretimi söz konusu dönemde toplamda yaklaşık yüzde 4 geriledi.Kuzey Amerika ve Afrika, yeni LNG projeleri ve mevcut tesislere artan gaz arzının da desteğiyle ek kapasite sağlayan bölgeler arasında öne çıktı.Bu ilave arz açığın bir bölümünü kapatsa da gaz fiyatları savaş öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyretmeyi sürdürüyor.Asıl sorun hâlâ HürmüzBAE, bazı petrol ihracatını Füceyre’ye uzanan bir boru hattı sayesinde Hürmüz’ü by-pass edebiliyor ancak LNG için benzer ölçekte bir güzergâh bulunmuyor.Boğazdan kısmen de olsa deniz trafiğini yeniden başlatmak için diplomatik çabalar da yürütülüyor. Katar ve İran, Ağustos ayı sonunda Tahran’da yaptıkları görüşmelerde Hürmüz üzerinden geçici bir deniz koridoru açılması ve suyolundaki mayınların temizlenmesi için ortak bir proje yürütülmesini masaya yatırdı.Katar, söz konusu önerinin boğazda seyrüsefer serbestisini yeniden sağlamak için yürütülen daha geniş çabaların bir parçası olduğunu belirtiyor.Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, cuma günü Katar’ı Rating Watch Negative (Negatif İzleme) listesinden çıkararak ülkenin AA düzeyindeki kredi notunu teyit etti, gerekçe olarak da ülkenin LNG tesislerine dönük kısa vadeli risklerin azalmış olmasını gösterdi.Ancak, dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği bu kilit suyolundan yapılacak LNG ihracatına ilişkin belirsizliğin sürmesi nedeniyle ülkenin kredi notu görünümünü negatifte bırakmayı tercih etti.
