Nörobilimve bilgisayar mühendisliğidünyası, insan biyolojisinin en karmaşık organı olan beyni dijital dünyada yeniden yaratmaya hazırlanıyor. Birleşik Krallık ve Çin'den bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü ve saygın Nature Electronicsdergisinde yayımlanan kapsamlı inceleme, "Dijital İkiz Beyin" (DTB) teknolojisindeki son durumu gözler önüne serdi.
Söz konusu teknoloji, genel bir beyin simülasyonu yapmak yerine, yaşayan belirli bir bireyin beyninden anlık veriler alarak, vücut dışındaki dijital ortamda orijinaliyle eş zamanlı çalışan ve sürekli güncellenen dinamik bir model oluşturmayı hedefliyor.
MEYVE SİNEĞİ HARİTASINDAN İNSAN ZİHNİNE UZANAN SÜREÇ
Araştırmacılar, insan beyninden çok daha basit yapıya sahip canlılarda şimdiden büyük mesafeler kat edildiğini bildiriyor. 2024 yılında bir meyve sineğinin beynindeki tüm nöronların ve bağlantıların haritasını çıkaran bilim insanları, dijital model üzerinde tatlı uyarımı yaptıklarında sanal beynin hortumunu dışarı çıkarma tepkisi verdiğini belgeledi.
Ancak milyarlarca nöron ve trilyonlarca sinaptik bağlantı içeren insan beynini dijitalleştirmek, mevcut teknolojik imkanların ötesinde bir veri kapasitesi gerektiriyor.
BİLGİSAYAR TEKNOLOJİSİNİN ÖNÜNDEKİ 3 BÜYÜK ENGEL
Araştırma ekibinin lideri Dr. Ruohan Zhang, hedeflerinin kaç hücrenin simüle edilebileceğinden ziyade canlı bir beynin ne kadarının anlık olarak gözlemlenip güncellenebileceği olduğunu vurguluyor. Bilim insanları, dijital ikiz beyinlerin gerçeğe dönüşmesi için aşılması gereken 3 temel teknik engeli şöyle sıralıyor:
İnsan beyninin ihtiyaç duyulan yüksek çözünürlükte anlık olarak görüntüleneçek teknolojiye henüz ulaşılamaması,
Trilyonlarca sinirsel bağlantıdan elde edilecek devasa veri yükünü işleyecek donanım ve yazılımların yetersizliği,
Biyolojik beyinde yaşanan anlık değişimlerin ve öğrenme süreçlerinin dijital modele eş zamanlı aktarılma sorununun (güncellenebilirlik) çözülememesi.
KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ TIP VE YAPAY ZEKADA YENİ DÖNEM
Tüm teknik ve etik engellerin aşılması halinde dijital ikiz beyinler, tıp ve tıp dışı alanlarda sınırları zorlayan kullanım alanları sunacak. Nörobilimciler, canlı insan beyni üzerinde yapılması etik açıdan imkansız olan ağır nörolojik deneyleri ve ilaç testlerini bu dijital modeller üzerinde gerçekleştirebilecek.
Sağlık sektöründe hastaların beyin rahatsızlıklarına ve tedavilere vereceği yanıtlar önceden simüle edilerek "kişiselleştirilmiş tıp" uygulamalarında çığır açılacak.
Öte yandan, insan beyninin çalışma prensiplerinden ilham alan "nöromorfik bilgisayarlar" sayesinde yapay zeka veri merkezlerinin yaşadığı devasa enerji krizine çözüm bulunması ve çok daha hızlı, verimli işlemcilerin geliştirilmesi hedefleniyor.
