Gaitada gizli kan tespiti yapan basit bir testle kolon kanseri taraması yapmak binlerce hayatı kurtarabilir. İspanya'da bugüne kadar gerçekleştirilen en kapsamlı araştırmalardan birinin vardığı sonuç bu yönde. Çalışma, bu erken teşhis programının 50 ila 69 yaş aralığındaki kişilerde kolorektal kanser kaynaklı ölümlerde yüzde 50'lik bir azalmayla bağlantılı olduğunu gösteriyor.Çarşamba günü JAMA Network Open dergisinde yayınlanan araştırma, Bask Bölgesi'ndeki yaklaşık 2,2 milyonluk nüfusta hastalığın 21 yıl boyunca geçirdiği evrimi izledi.
Elde edilen bulgular, ölümlerdeki düşüşün tarama programının başlatılmasından sadece üç yıl sonra başladığını ve o tarihten bu yana kesintisiz sürdüğünü gösteriyor.Program, ölüm oranlarını düşürmenin yanı sıra, tümörlerin %70,8’inin tedavi başarısının çok daha yüksek ve müdahalenin daha az yıpratıcı olduğu Evre I ve Evre II aşamalarında tespit edilmesini sağladı.Dr. Luis Bujanda liderliğindeki çalışma, 2004 ile 2024 yılları arasında kaydedilen ölüm verilerini inceledi. Bu dönemde tüm nedenlerden kaynaklanan 438 bin 134 ölüm vakası kaydedilirken, bunların 16 bin 298'i kolorektal kanserle ilişkilendirildi.Tarama programının kapsadığı 50 ila 69 yaş grubunda ölüm oranı her 100 bin kişide 39,7’den 19,8’e gerileyerek yüzde 50,1’lik bir düşüş kaydetti.
Genel nüfusta da ölüm oranı her 100 bin kişide 32,8’den 23,1’e düştü.Araştırmacılar, programın başlamasından sadece 3 yıl sonra, 2012 yılında bir kırılma noktası tespit etti. Bu durum, taramalar ile kolorektal kanser ölümlerindeki düşüş arasındaki bağı daha da güçlendirdi. Uzmanlar ayrıca, bu erken teşhis sistemi uygulanmasaydı 50 ila 69 yaş arasındaki ölüm oranının yüzde 46,2 daha yüksek olacağını tahmin ediyor.Semptomlar ortaya çıkmadan kanseri tespit edebilen basit bir testTarama programı, olası bir kanserin veya kanser öncesi lezyonların ilk belirtilerinden biri olan gaitadaki küçük miktarlardaki gizli kanı tespit eden invaziv olmayan gaitada immünokimyasal teste (FIT) dayanıyor.
Bask Bölgesi'nde bu test, semptom göstermeyen 50 ila 69 yaş arasındaki erkek ve kadınlara iki yılda bir sunuluyor. Test sonucunun pozitif çıkması durumunda teşhisi doğrulamak için kolonoskopi yapılıyor.Çalışma süresince program sayesinde 4 bin 892 kolorektal kanser vakası tespit edildi. Bu vakaların on yedisinden fazlasına, tedavi seçeneklerinin daha etkili olduğu ve sağ kalım oranının belirgin şekilde yükseldiği Evre I veya II döneminde teşhis konuldu.Erken teşhis programlarına destekKolorektal kanser, İspanya'da ve dünya genelinde en sık görülen tümör türlerinden biri ve kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Ancak hastalığın erken teşhir edilmesi iyileşme şansını büyük ölçüde artırıyor, hatta polipler kötü huylu bir tümöre dönüşmeden önce çıkarılmalarına imkân tanıyor.Araştırmanın yazarlarına göre elde edilen sonuçlar, kolorektal kanser ölümlerini azaltmaya yönelik bir halk sağlığı stratejisi olarak gaitada immünokimyasal test kullanılan organize tarama programlarının uzun vadeli faydalarını destekliyor.Bununla birlikte araştırmacılar, bunun gözlemsel bir çalışma olduğunun altını çiziyor. Bu durum, sonuçların programın yaygınlaştırılması ile ölüm oranlarındaki düşüş arasında bir ilişki gösterdiğini, ancak bir klinik araştırma ile aynı kesinlik derecesinde bir neden-sonuç ilişkisi kurulmasına izin vermediğini gösteriyor.Yine de gözlemlenen düşüşün büyüklüğü ve yirmi yıldan uzun süredir kalıcı olması, taramanın bu kanser türüyle mücadeledeki en önemli araçlardan biri olarak değerini pekiştiriyor.
