sondakika.com
Son Dakika

İspanya'da maç saatlerindeki korsan yayın engeli nedeniyle internet siteleri çöküyor

İspanya’da futbol sezonunun başlamasıyla birlikte LaLiga’nın mahkeme kararına dayanan toplu IP engellemeleri de yeniden devreye girdi. Maçlar başladığında uygulanan engellemeler, binlerce internet sitesi ve çevrim içi hizmete erişimde kesintilere yol açıyor.

Fotoğraf: Euronews

Her futbol sezonunun başlamasıyla birlikte Avrupa’daki en sert dijital filtreleme mekanizmalarından biri de yeniden devreye giriyor. Javier Tebas’ın başkanlık ettiği patronlar birliği LaLiga, mahkeme kararlarına dayanarak İspanya’daki operatörlere, maçların yasa dışı yayınlarıyla bağlantılı olduğu iddia edilen yüzlerce IP adresini gerçek zamanlı olarak engelleme talimatı veriyor.Asıl amaç korsanlığı frenlemek, ancak fiili sonuç bambaşka: internet, her web sitesi için ayrı sunucularla çalışmıyor; dolayısıyla bir IP’yi kestiğinizde, onunla hiçbir ilgisi olmayan çok sayıda hizmeti de beraberinde kapatmış oluyorsunuz. Yani, LaLiga, belirli IP’leri ilgili makamlara bildirip bunların İspanya’da engellenmesini sağlayan yargı yetkilerine sahip.

Bu ise açık biçimde ağ tarafsızlığı ilkesini zedeliyor.Sorunun kaynağı, her internet sitesi ya da web hizmetinin tıpkı kimlik numarası gibi kendine ait tek bir IP’si olmaması. Bazı hizmetler, çok sayıda web sitesini tek bir “ana” IP adresi altında barındırıyor ve sorunlar da tam burada başlıyor. Çünkü o ana IP engellendiğinde, ona bağlı tüm hizmetler ve siteler de erişilemez hale geliyor; bu da, maç sırasında bu siteleri ziyaret etmek isteyen herhangi bir internet kullanıcısı için tam anlamıyla “yan hasar” anlamına geliyor.Durumu somutlaştırmak gerekirse, bu, Madrid’de (barındırma hizmeti) milyonlarca kişiden bir kısmının elektrik hırsızlığı yaptığını (LaLiga’nın IPTV sinyalini korsan olarak yaydığını) tespit edip, tüm Madrid kentinin elektriğini kesmeye benziyor.Tebas bir röportajında toplu engellemelerin uygulanmadığını, aldıkları şikâyetlerin de “dört tane frikiden” geldiğini iddia etmişti.

Ancak gerçek tablo çok farklı: üçüncü taraf hizmetlerini de etkileyen ve maç başına 500 ila 1.000 arasında IP’nin engellendiği bir sistemden söz ediyoruz.Engellemeler nasıl işliyor?Engelleme, maçların başlama saatinden biraz önce devreye giriyor ve yayın biter bitmez kaldırılıyor. LaLiga, korsan hizmetlerle ilişkilendirdiği IP adreslerini tespit ediyor ve operatörlerden, bu adresleri sadece o zaman aralığında kesmelerini istiyor. 2026-2027 sezonunun ilk futbol haftasında, 15 Ağustos 2026’da aynı anda yaklaşık 550 IP adresi engellendi.

O tarihten bu yana, her maç gününde engellemeler devam ediyor.Open Observatory of Network Interference (OONI) hesaplamalarına göre, 2026’nın ilk yarısında 36 farklı sağlayıcıya ait 7.441 IP adresi engellendi. Bunlar arasında Amazon AWS, Cloudflare, Akamai, Alibaba Cloud, Microsoft ve Meta da bulunuyor.LaLiga, bunun ne toplu ne de ayrım gözetmeyen bir uygulama olmadığını, dinamik bir engelleme sistemi olduğunu savunuyor ve yıllık 600 ile 700 milyon avro arasında olduğunu söylediği piratizlik kaynaklı kayıplarını bu şekilde telafi etmeye çalıştığını belirtiyor. Ancak bu süreçte bedeli masum siteler ve kullanıcılar ödüyor.Temel sorun, internetin işleyişinin LaLiga’nın çözüm diye sunduğu yöntemle doğrudan çelişmesi ve LaLiga’nın iddialarının aksine, her maçta binlerce sitenin bu engellemelerden etkilenmesi.

Hatta bu tür kesintilerin yaşanıp yaşanmadığını test etmek için özel bir hizmet bile var: hayahora.futbol (kaynak İspanyolca).Cloudflare gibi (kaynak İspanyolca) bir içerik dağıtım ağı (CDN), birbirinden bağımsız binlerce içeriği aynı IP adresi altında önbelleğe alır. Böylece, içeriği kullanıcıya en yakın noktalardan sunarak yükleme hızını artırır, gecikmeyi azaltır ve DDoS saldırılarının etkisini en aza indirir.CDN’in IP’sini engellettiğinizde, binlerce hizmetin ve sitenin içeriği de otomatik olarak engellenmiş olur; mevcut sistem, kullanıcının gerçekten korsan yayını mı yoksa RAE’nin sitesi, Amnistía Internacional, Greenpeace, Unicef, Acnur ya da Cáritas gibi kuruluşların sayfalarını, mahkemelerin, üniversitelerin sitelerini ya da yapay zekâ LLM modellerini barındıran Hugging Face gibi projeleri mi görmek istediğini ayırt edemiyor. İşin ironik tarafı, bazı futbol kulüplerinin ve sponsorlarının siteleri bile bu engellemelere takılabiliyor.OONI’nin raporu, 2026 Ocak-Haziran döneminde İspanya’da kaydedilen ölçümleri 9,2 milyon alan adından oluşan bir listeyle karşılaştırdı ve zaman zaman erişimi kesilen meşru alan adlarının sayısını 554 binin üzerinde hesapladı.

Cloudflare en büyük darbeyi alan şirket oldu: engellenen IP’lerin yalnızca yüzde 30’unu barındırmasına rağmen, etkilenen alan adlarının yüzde 90’ı, yani 501 binden fazlası Cloudflare’e aitti.İspanya’da en bilinen örneklerden biri, çevrimiçi ödeme hizmeti Redsys. LaLiga maç günlerinde, etkilenen işletmeler sorunun nereden kaynaklandığını dahi bilmeden, çevrimiçi ödemelerin onaylanmasında tekrar tekrar sorun yaşandı. Daha önce de zaman zaman etkilenen bir diğer site ise, İspanyolca’daki en büyük Pokémon ansiklopedisi olan WikiDex; bu site, görsel sunucularına erişimde sorunlar yaşandığını duyurmuştu.15 Eylül’deki Real Madrid maçı sırasında pratik bir örnekKendi adıma, DIGI fiber abonesi olarak, daha önceki maçlarda Hugging Face’ten (genellikle AWS üzerinde barındırılıyor) sunucuma açık LLM modelleri indirirken, Halliday marka akıllı gözlük hizmetlerini kullanırken ya da bazı sitelere girmeye çalışırken engellemelerle karşılaştım.

LaLiga’nın korsanlıkla ilişkilendirdiği bu hizmetlerin hangisinin IPTV üzerinden maç yayınıyla bağlantılı olduğunu bulan varsa, lütfen bana da haber versin.Elche C. F. - Real Madrid maçının başlama düdüğüyle birlikte, İspanya’nın beş büyük internet operatörü tarafından Cloudflare’e ait IP’lere uygulanan engellemeler hızla arttı.Maç gecesi boyunca, tamamen erişilemez hale gelen siteler de vardı; örneğin, boyama için mandala desenleri sunan mandalaweb.es veya kanaviçe için şema ve setler satan bir mağaza sitesi olan todopuntodecruz.com.İspanya dışındaki bir noktadan VPN kullandığınızda mandalaweb.com ya da todopuntodecruz.com sorunsuz açılıyor; yani bu sitelerin LaLiga maçlarının IPTV sinyalini korsan olarak yaymakla hiçbir ilgisi yok.Tebas, gelen şikâyetlerin sayıca az olduğunu ve bunları “frikilerden” geldiğini söyleyerek küçümsedi, ama ortada ne az sayıda alan adı ne de sadece küçük siteler var. linuxmint.com, süpermarket zinciri froiz.es ya da Ulusal Biyomedikal Araştırma Ağı Merkezinin sitesi gibi adresler de zaman zaman tamamen erişilemez hale geliyor. Ortaya çıkan tablo net: bu, internet operatörleri üzerinden uygulanan ülke çapında bir engelleme; benim durumumda bu operatör DIGI.Bir başka örnek: ertesi gün, 16 Eylül 2026 Çarşamba günü, sunucuma Ollama üzerinden Qwen 3.8 27b LLM modelini indirmeye çalıştım.

Günün maçlarının oynandığı saatlerden biri olan 19.41’de, TLS sertifikası alınamadan istek zaman aşımına uğradığı için indirme işlemi hata verdi. Ollama’nın modelleri Cloudflare üzerinde barındırılıyor ve doğal olarak bir LLM yapay zekâ modelinin futbolla hiçbir ilgisi yok.Aşağıda görülebileceği gibi, LaLiga maçları nedeniyle bir dizi ek engelleme de uygulanıyor. Engellenenler arasında Cloudflare alan adları da var.

15 Eylül günü, önceki gün yaşanan kesintiler yaklaşık 21.20’de başladı ve gece yarısını geçtikten sonra sona erdi; yani neredeyse 3 saatlik bir kesintiden bahsediyoruz.16 Eylül Çarşamba günü engelleme 18.45’te başladı ve gece yarısından biraz önce sona erdi; yani 5 ila 6 saat arasında süren bir kesinti söz konusu. Bu iki örnek hafta içi günlere ait; hafta sonlarında da en iyi ihtimalle benzer sürelerden söz ediliyor.Teknik alternatifler, hukuki çerçeve ve sürenin sonuBugün artık tüm IP adresini hedef alıp kapatmak yerine çok daha hassas yöntemler kullanmak mümkün: korsan sinyali dağıtan belirli alan adı, URL, hesap ya da sunucuya odaklanmak ve ilgili sağlayıcıdan bunu kaldırmasını istemek gibi.Kural, ihlalde bulunan içeriğin engellenmesi olmalı; paylaşılan altyapının değil. Aksi halde ortaya çıkan zararın boyutu ölçülemiyor; binlerce hizmet ve kullanıcı, futbol maçları sırasında interneti ve uygulamaları normal biçimde kullanamaz hale geliyor.

Çok sayıda site ve hizmet, yaşadıkları gelir kayıplarını kamuoyuna duyuruyor. LaLiga’nın uyguladığı kesintilerin ekonomik etkisinin şimdiden 3,1 milyonun üzerinde olduğu hesaplanıyor.Bu engellemelerin hukuki dayanağı, Barcelona 6 No’lu Ticaret Mahkemesinin 18 Aralık 2024’te verdiği ve LaLiga ile Telefónica Audiovisual Digital’in açtığı davayı kabul eden karara dayanıyor.Karar, tespit edilen IP’lere erişimin derhal kesilmesini ve bu listenin haftalık ve dinamik biçimde güncellenmesini, hatta maçlar sırasında bile her bir IP için yeni bir mahkeme kararı gerekmeksizin engellemenin genişletilmesini öngörüyor. Movistar, Vodafone, DIGI ve MásOrange davaya itiraz etmeden, yani yargı yoluna gitmeden bu önlemleri kabul etti.Parlamentoda şimdilik hukuken bağlayıcı olmasa da ilk adım atıldı: 29 Nisan 2026’da, ERC’nin sunduğu ve PSOE ile üzerinde uzlaşılan, Sumar, Bildu, PNV ve Compromís’in de destek verdiği Dijital Hizmetler Yasası’nın değiştirilmesine yönelik bağlayıcı olmayan bir önerge (Proposición No de Ley) (kaynak İspanyolca) kabul edildi.

PP ve Vox önergeye karşı çıktı, Junts ise oylamada yer almadı. Önerge hayata geçerse, mahkeme kararlarına orantılılık şartı ve sınırlar getirilecek; böylece, patronaj kuruluşlarının denetimsiz biçimde engelleme listesi hazırlamasının önüne geçilecek.Bu kesintiler karşısında, kullanıcıların bir bölümü engellemeleri aşmak için sanal özel ağlara (VPN) yönelmiş durumda. Avrupa yargısı VPN’leri nötr yazılım ve meşru bir araç olarak değerlendiriyor.LaLiga ise, VPN’lerin de bir tür teknolojik aracı kurum olarak altyapılarından geçen içerikten sorumlu tutulması gerektiğini savunuyor ve Córdoba Ticaret Mahkemesinin bu konuda daha önce aldığı ihtiyati tedbir kararını hatırlatıyor.Cloudflare ve Apple tarafından kullanıcının bağlandığı alan adını gizlemek için geliştirilen ECH şifrelemesi de şu ana kadar IP engellemesini ana “savunma hattı” olmaktan çıkarabilmiş değil.Her hâlükârda, 2026/2027 sezonu, mevcut mahkeme kararının kapsamına giren son sezon olacak.

Karar, İkinci Lig sezonunun bitişiyle aynı güne denk gelen 20 Haziran 2027’de yürürlükten kalkacak.LaLiga ve Telefónica’nın, yıllardır önde götürdükleri bu “maçı” uzatmak için muhtemelen yeni bir süre talebinde bulunmaları bekleniyor. Ancak iki yıl öncesine kıyasla hukuki ve düzenleyici çerçevenin değişmiş olması, bugün aynı ölçüde geniş bir yetkiyi yeniden alıp alamayacakları konusunda gerçek bir belirsizlik yaratıyor.

Kaynak

Haberin tamamı, güncellemeleri ve fotoğraf galerisi için Euronews sayfasına gidin.

tr.euronews.com · Haberi kaynağında oku

Dünya haberleri

Tümü