Yüz yıldan uzun bir sürenin ardından ilk kez, İspanya ana karasında tam bir Güneş tutulması yaşanacak; üstelik gelecek yaz bundan bile uzun bir ikincisi sahne alacak.Bu durum, İspanya’da –Kanarya Adaları hariç tutulduğunda– son tam Güneş tutulmasının Titanik’in 1912’de batmasından sadece iki gün önce meydana gelmiş olması düşünüldüğünde daha da dikkat çekici.O nadir hibrit tutulma, İspanya için birkaç saniyelik tam tutulmayla ateş çemberi benzeri halkalı tutulmanın karışımı olduğundan, bazı uzmanlar ülkenin son gerçek, tüm imkanların seferber edildiği Güneş tutulması olarak 1905’i kabul ediyor.Üstüne giderek yoğunlaşan bir meteor yağmuru ve aynı gün gökyüzünde altı gezegenin art arda dizildiği bir geçit töreni eklendiğinde, semalar adeta gösteriyle taşacak.12 Ağustos’ta, Güneş batmaya hazırlanırken İber Yarımadası üzerindeki gökyüzü kararmaya başlayacak; Grönland ve İzlanda’nın küçük bir kısmı da Güneş, Ay ve Dünya mükemmel şekilde hizalanırken aynı manzaraya tanık olacak.Bu noktaya gelmesi de zaman alacak. Güneş’i perdeleyen Ay’ın gölgesi, yani umbra, yaklaşık bir buçuk saatte 8.260 kilometre yol kat edecek; bunun büyük bölümü ıssız Atlantik suları üzerinde gerçekleşecek.Gösteri Kuzey Kutbu yakınlarında başlayıp güneye doğru ilerlerken, tam tutulma en fazla iki dakika 18 saniye sürecek. En uzun tam tutulma süresi, İzlanda’nın batı kıyıları açıklarında yaşanacak.Gösteri Akdeniz’de son bulacak.Tutulma avcıları büyük güne hazırlanıyorKenarda kalan yüz milyonlarca kişi de etkileyici bir gökyüzü şöleni izleyecek.Kısmi tutulma, Alaska ve Sibirya’ya kadar uzanan geniş bir alanda, Kanada’yı, ABD’nin kuzeyini, Avrupa’nın büyük bölümünü ve Batı Afrika’yı kapsayacak.Tam tutulma hattına ne kadar yakın olunursa, Güneş’in o kadar büyük bir kısmı Ay’ın arkasında kaybolacak; Dublin’de Güneş’in yüzde 94’ü, Oslo’da ise yüzde 83’ü örtülecek.
Montreal’de Güneş’in yüzde 18’lik bölümü görünmez olacak; bu oran New York’ta yüzde 9’a, Virginia eyaletindeki Norfolk’ta yüzde 2’ye kadar düşecek.Özel tutulma gözlükleri, Güneş’ten sadece ince bir şerit görünür olsa bile, kesinlikle gerekli.Kozmik şöleni tamamlayan unsurlar ise günün daha başında gökyüzünde altı komşu gezegenin şafak öncesi bir yay oluşturması ve gecenin çökmesiyle, yeni Ay altında Perseid meteor yağmurunun doruğa ulaşması olacak.İzleme etkinlikleri ve bilimsel deneylerAvrupa Uzay Ajansı (ESA), İspanya’daki Javalambre Astrofizik Gözlemevi’nden canlı yayın ve León’da halka açık bir kutlama düzenleyecek. NASA, İtalya merkezli Sanal Teleskop Projesi ve diğer kuruluşlar da kendi yayınlarını yapacak.ESA’nın bilim direktörü Carole Mundell, ‘Benim için bu sadece bilimsel bir an değil, sadece gök cisimlerinin inanılmaz bir hizalanması değil. Aynı zamanda çok insani bir an’ diyerek ekledi: ‘Ayaklarımız dünyaya basarken kurduğumuz gerçek bir insanî bağ bu, bizimle ve kozmosla.’ABD’li üniversite araştırma ekipleri de sürece katkı verecek; İspanya ve İzlanda’dan, tutulma sırasında –sıcaklığın kısa süreliğine düşeceği bu anda– Dünya’nın atmosferini ve diğer değişimleri incelemek için 60’tan fazla yüksek irtifa balonu fırlatılacak.Bu, 2024’te Kuzey Amerika’yı büyüleyen tam Güneş tutulması sırasında havalanan balon sayısının 10 katı.NASA destekli balon projesine liderlik eden Montana Eyalet Üniversitesi’nden Angela Des Jardins, ‘Birkaç dakika çok uzun bir süre değil ama atmosferi etkilemek ve Ay’ın soğuk, karanlık gölgesini Dünya üzerine düşürmek için fazlasıyla yeterli’ diyor.Göklerde daha fazla gösteri yolda2027’de olağanüstü uzun bir tam Güneş tutulması bekleniyor; bu tutulma, gözlem süresini neredeyse üç katına çıkaracak.İspanya’nın güney ucu, 2 Ağustos 2027’de sahnenin merkezinde olacak; altı dakika 23 saniyeye kadar uzanan tam tutulma, Fas, Cezayir, Libya, Mısır, Suudi Arabistan, Yemen ve Somali’ye kadar ilerleyecek.26 Ocak 2028’de ise bir halkalı Güneş tutulması, ESA’dan Mundell’in ‘şanslı bir tesadüf’ diye nitelediği İspanya’nın göksel üçlemesini tamamlayacak.Belçika Kraliyet Gözlemevi’nden Andrei Zhukov, uzunlukları ya da nasıl oluştukları fark etmeksizin bu tutulmalara bir türlü doyamıyor.Onun Proba-3 bilim misyonu, son iki yılda formasyonda uçan iki uydu sayesinde 60’tan fazla simüle edilmiş tam Güneş tutulması üretti; bunların en uzunu beş saat 38 dakika sürdü.Zhukov, ‘Doğal ya da yapay, daha fazla tutulmayı dört gözle bekliyoruz’ diyor.
