İsrail ordusu, Gazze’deki soykırımın simgelerinden biri haline gelen 5 yaşındaki Filistinli Hind Rajab’ın öldürülmesinden 2 yıl sonra, olayla ilgili ceza soruşturması başlattı. Ordu, 29 Ocak 2024’te Gazze’de içinde Hamalda ailesinin bulunduğu otomobile İsrail askerlerinin ateş açtığını ve araçtaki 5 kişinin bu ateş sonucu öldüğünü kabul etti.
Ne olmuştu?
İlk saldırıda Hind Rajab ve kuzeni Layan Hamada sağ kurtuldular. Hind ve kuzeni saldırının hemen ardından Filistin Kızılayı ile telefon bağlantısı kurmayı başardılar. Layan bu arada öldü. Hind ise öldürülen yakınlarının arasında saatler boyunca araçta mahsur kaldı. İki saat boyunca Kızılay görevlileriyle tek başına konuşmayı sürdürdü ve kendisini kurtarmaları için yardım istedi.
Filistin Kızılayı, İsrail ordusuyla koordinasyon sağlandıktan sonra Hind’i almak üzere bölgeye bir ambulans gönderdi, ancak ambulanstaki sağlık görevlileri Yusuf el-Zeino ve Ahmed el-Madhoun’la da daha sonra bağlantı kesildi.
Hind’in, ailesinin ve iki sağlık görevlisinin cesetlerine İsrail birliklerinin bölgeden çekilmesinden sonra ulaşılabildi.
İsrail ordusunun bugün yaptığı açıklamada, olay yerine ulaşa ambulansın bir top mermisiyle vurulduğu ve iki sağlık görevlisinin de öldürüldüğüne ilişkin iddiaların dosyaya alındığı bildirildi.
Ordu önce “bölgede askerimiz yoktu” dedi
İsrail Ordusu başlangıçta Hind’in öldürüldüğü bölgede İsrail askerinin bulunmadığını ve birliklerinin aracın yakınında olmadığını savunmuştu.
Bu açıklama daha sonra uydu görüntülerini de değerlendiren araştırmacı gazeteciler ve bağımsız araştırmacılar tarafından sorgulandı. Adli mimarlık girişimi “Forensic Architecture” tarafından yürütülen mekânsal ve görsel inceleme, İsrail askeri araçlarının olay bölgesinde bulunduğunu ortaya çıkardı.
İsrail Genelkurmay İnceleme ve Değerlendirme Mekanizması tarafından tamamlanan ve açıklanan son incelemede de, askerlerin ailenin içinde bulunduğu araca ateş ettiği doğrulandı.
Ordunun açıklamasına göre araç İsrail askerlerine doğru ilerliyor ve ordunun bölge halkına daha önce duyurduğu davranış talimatlarına aykırı şekilde seyrediyordu.
Ancak bu, ceza soruşturmasının açılma gerekliliğini ortadan kaldırmadı. Hind’i kurtarmaya giden Filistin Kızılayı ambulansının hareketinin İsrail ordusuyla koordine edilmiş olmasına rağmen, sağlık görevlilerinin top ateşiyle öldürülmesi ordunun başlangıçtaki inkârını tamamen çökertti.
Dosya bundan böyle İsrail Askeri Polisi Ceza Soruşturma Birimi tarafından soruşturulacak.
Hind’in annesi Wesam Hamalda, soruşturma kararını yeterli bulmadı. İsrail ordusunun kendi askerlerini soruşturacağı kapalı bir mekanizmaya güvenmediğini belirterek bağımsız ve şeffaf bir soruşturma ile sorumluların gerçek biçimde hesap vermesini istedi.
Ailenin kuşkusu, insan hakları kuruluşlarının İsrail askeri adalet sistemine yönelik genel eleştirileriyle de örtüşüyor. Hak örgütleri, Gazze’de sivillerin öldürüldüğü çok sayıdaki olay hakkında inceleme başlatılmasına rağmen, bunların yalnızca çok küçük bir bölümünün ceza kovuşturmasına dönüştüğüne dikkat çekiyor.
Bu trajedinin simgesi haline gelen Hind Rajab’ın adına kurulan Hind Rajab Vakfı da İsrail iç soruşturmasının yeterli olmadığını savunuyor. Vakıf daha önce Hind, altı yakını ve iki Kızılay görevlisinin öldürülmesinden sorumlu olduğunu ileri sürdüğü 24 İsrail askeri ve komutanı hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne başvurmuştu.
15 sağlık çalışanının öldürülmesine de soruşturma
Hind Rajab dosyası İsrail ordusunun açıkladığı tek ceza soruşturması değil.
Askeri savcılık, 23 Mart 2025’te Refah’ın Tel el-Sultan bölgesinde ambulanslara, bir itfaiye aracına ve bir BM aracına ateş açılması sonucu 15 Filistinlinin öldürülmesi hakkında da ceza soruşturması başlatılmasına karar vermişti.
İsrail ordusunun kendi incelemesine göre askerler, daha sonra ambulans, itfaiye ve BM araçları olduğu ortaya çıkan 3 ayrı olayda 3 araca ateş açmıştı. Öldürülenler arasında sağlık ve kurtarma görevlileri de yer alıyordu.
Ordu, açıklamasında olaydan sonra araçların ezildiğini ve cesetlerin metal ağlarla örtüldüğünü de kabul etti.
Askeri savcılık, bu olayda askerlerin ateş açmasının “cezayı gerektiren nitelikte bir davranış olduğu konusunda makul şüphe” bulunduğu sonucuna vardı ve askeri polise soruşturma talimatı verdi.
Beş dosyadan yalnız ikisine ceza soruşturması
İsrail Genelkurmayı bünyesindeki inceleme mekanizması savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 150 olayı askeri savcılığa gönderdi. Savcılık son olarak beş yüksek profilli dosya hakkındaki kararlarını açıkladı.
Hind Rajab ve Tel el-Sultan sağlık görevlileri dosyalarında ceza soruşturması açılırken üç dosyada soruşturma açılmamasına karar verildi.
Soruşturma açılmayan olaylar arasında, Nisan 2024’te açlık çekilen bölgelere yiyecek ulaştıran World Central Kitchen’ın 7 çalışanının ve Sınır Tanımayan Doktorlar örgütünün çalışanlarının öldürüldüğü iki ayrı saldırı da var.
İsrail ordusu bu olaylarda “ciddi operasyonel hatalar veya eksiklikler” bulunduğunu kabul etmekle birlikte, ceza soruşturmasını gerektirecek makul bir suç şüphesi bulunmadığı sonucuna vardı.
Hind Rajab dosyasının soruşturulmaya başlanması, soruşturmanın bağımsızlığı ve sonuç doğurup doğurmayacağı konusunda başlı başına bir güvence oluşturmuyor. Hind’in ailesi ve insan hakları örgütleri, dosyanın İsrail ordusunun kendi mekanizmalarıyla sınırlı kalmamasını ve bağımsız bir uluslararası soruşturma yürütülmesini istiyor.
