İsveç’te 13 Eylül’de seçim var: Kaç gün kaldı şunun şurasında, çoğu İsveçlinin haberi yok... Aktif gazetecilik günlerimi anımsayıp elime bir mikrofon alıp caddelere çıksam, “İsveç’te seçim ne zaman?” diye sorsam, “Aaa, İsveç’te seçim mi var?!” diyen çok olacaktır, kuşkum yok. Seçim nedeniyle sokaklarda bağıran çağıran yok.
Miting yok, gösteri yok, televizyonlarda açık oturumlar yok, parti liderlerinin demeçleri yok... Malmö’nün büyük meydanlarından Gustav Adolfs Torg’un bir köşesinde iki üç Yehova Şahidi tezgâh açmış, broşür dağıtıyor. Diğer uçta bir grup Liberal Partili yoldan geçenlere sessizce el ilanları dağıtıyor.
Onların bir telaşı var, kamuoyu yoklamalarına göre Liberal Parti’nin yüzde 4 seçim barajının altında kalma riski var. 13 Eylül 2026’da İsveç’te parlamento (riksdag), il meclisleri (region) ve belediye meclisleri (kommun) seçimleri aynı günde yapılacak. Ancak ülkede oy kullanmak için seçim gününün gelmesini beklemeye gerek yok.
Seçmenler 26 Ağustos’tan itibaren oy kullanabilecek. SOSYAL DEMOKRATLAR ÖNDE Ülke 2022’den beri Başbakan Ulf Kristersson liderliğindeki sağ blok tarafından yönetiliyor. Hükümet, Moderaterna (M), Kristdemokraterna (KD) ve Liberalerna (L) adlı sağ partilerden oluşuyor.
Kritik bir çoğunluğa sahip hükümet, parlamentoda ırkçı Sverigedemokraterna (SD) partisinin dışarıdan desteğiyle ayakta duruyor. Muhalefette, Magdalena Andersson başkanlığındaki Sosyal Demokrat Parti (S), Sol Parti (V) ve Yeşiller (MP) yer alıyor. Bir denge partisi niteliğindeki Merkez Parti (C) ise hükümetlerin kuruluşunda anahtar rolü oynuyor.
Kamuoyu yoklamalarına göre “demokrasi, hak, hukuk, adalet” gibi kavramlar seçim gündeminde öncelikli olarak yer almıyor. Halkı en çok ilgilendiren konu, son yıllarda ülkede artan çete suçları ve silahlı saldırılar. Bu suçlar “göç politikası” ile bağlantılı değerlendiriliyor ve “vatandaşlık yasaları” kapsamında acil önlem alınması isteniyor.
İşsizlik, hayat pahalılığı, sağlık hizmetleri konuları daha sonra geliyor. Kamuoyu yoklamalarına göre dört yıldır iktidarda bulunan sağcı partiler koalisyonu seçimi kaybediyor, sol blok partilerine iktidar yolu görünüyor. Devlet kuruluşu İsveç İstatistik Kurumu’nun mayıs ayındaki anketine göre, partilerin seçimde alacakları oy oranları tahmini olarak şöyle: Sosyal Demokratlar yüzde 33.9, İsveç Demokratları yüzde 18.3, Muhafazakâr Parti yüzde 17.3, Sol Parti yüzde 8.6, Yeşiller yüzde 6, Merkez Parti yüzde 6.1, Hıristiyan Demokratlar yüzde 4.5, Liberaller yüzde 2.5.
Kararsız seçmen oranı ise yaklaşık yüzde 20 düzeyinde. Temmuzun son haftasında yapılan başka bir ankete göre de Sosyal Demokratlar birinci sırayı koruyor. 2022’deki seçimlerde yüzde 18.3 oranında oy alan ırkçı İsveç Demokratları, son yıllardaki yabancı düşmanı söylemleriyle diğer partileri de etkiledi ve parlamentodan yabancılara yönelik en sert yasalarının çıkarılmasını sağladı.
Ancak bu durum toplumdaki genel hoşgörü kültürünü ve sola yönelişi etkilemedi. Sözün burasında, bu seçimde ise Sol Parti adına sandık görevlisi olacak Yunan asıllı Vanna’nın sözlerine kulak verelim: “Gisela ile kırk yıla yakın vergi dairesinde üst düzey yönetici olarak görev yaptık. Siyasal eğilimlerimiz biliniyordu.
Ancak önemli olan görevde yeterlilik ve hizmetti. Kırk yılda onlarca iktidar değişti, hiçbiri bize dokunmadı. Emekli olduk.
Geçen seçimde Sol Parti’den belediye aday meclisi oldum, Gisela, Liberal Parti’den. İkimiz de kazanamadık. Hâlâ görüşüyoruz ve iyi arkadaşız.” İsveç’te seçim kampanyaları günlük yaşamı durduracak boyutlara ulaşmıyor.
Dev afişler, ilan panoları, kilometrelerce konvoylar, yüksek sesli propaganda araçları ya da kutuplaştırıcı söylemler neredeyse yok. Partiler birbirlerini elbette eleştiriyorlar. Ancak tartışmalar çoğunlukla ekonomi, sağlık, göç, vergi ve güvenlik politikaları üzerinde yoğunlaşıyor.
