İtalyan bilim insanları, istilacı mavi yengeçlere karşı uzun süredir devam eden savaşın son cephesinde ahtapot yetiştiriciliğine başladı. Keskin, maviye çalan kıskaçlarıyla tanınan bu canlıların, balıkçılık sektöründe 200 milyon avro tutarında zarara yol açtığı tahmin ediliyor.Adriyatik’teki bir trol teknesinden, bilim insanları yerel balıkçılığı harap eden istilacı bir yengeç türüyle mücadele umuduyla binlerce minik ahtapotu dikkatlice suya bırakıyor.“Ahtapotu seçtik çünkü doğada kabukluların korkutucu bir yırtıcısıdır” diye anlatıyor araştırmacılardan Antonio Casalini, AFP haber ajansına.Tek bir mavi yengeç milyonlarca yumurta bırakıyor Kuzey Amerika’nın Atlantik kıyılarına özgü olan mavi yengeçler, onlarca yıl önce muhtemelen gemilerin balast sularıyla Akdeniz’e geldi. Ancak 2023’te sayıları patladı ve midye, ‘vongole veraci’ adıyla bilinen bir kum midyesi türü ve pembe istiridyeler gibi, İtalya’nın Po Deltası’nı ünlü kılan deniz ürünlerini adeta yok etti.
Suçlanan başlıca etken iklim değişikliği. “Sular ısındıkça yengeçler daha hareketli ve daha obur hale geldi” demişti balıkçı Bellan, 2023’te AP haber ajansına. Normalde su sıcaklığı düştüğünde yengeçler daha az yer ve ürer, ancak son dönemde tam tersi yaşanıyor.
“Genellikle yılın belli dönemlerinde, su 10°C’nin altına düştüğünde bu yengeç iyi yaşayamaz; oysa artık yılın 12 ayı boyunca ideal sıcaklığı buluyor” diyor Siena Üniversitesi’nden deniz biyoloğu Enrica Franchi.O zamandan bu yana yetkililer ve balıkçılık lobileri, ABD’ye konteynerler dolusu göndermek de dahil, bu kabukluları değerlendirme ve ortadan kaldırma yolları arıyor; zira orada bu tür bir lezzet sayılıyor.Bologna’nın da yer aldığı Emilia-Romagna bölgesindeki yetkililer, geçen yıl yaptıkları açıklamada, türün 2022’den bu yana bölgede neredeyse 17 milyon avroluk zarara yol açtığını bildirdi.Tarım ve balıkçılık örgütü Coldiretti ise, tüm İtalya genelinde zararın yaklaşık 200 milyon avroya ulaştığını, kuzeydeki Veneto bölgesinin de ağır darbe aldığını belirtiyor.“Deniz tabanında yatan genç kum midyeleri de dahil, ne bulursa yiyor” diyor yengeci anlatırken, kalın kaşlı, saçları kırlaşmış balıkçı ve midye üreticisi Davide Sanulli.Çok iyi yüzen ve ağırlıkları bir kilograma kadar çıkabilen yengeçlerin doğal düşmanı pek yok; araştırmacılar bunu değiştirmeyi umuyor.Octo-Blu: Yapay yuvalara bırakılan ahtapot yavrularıBolonya Üniversitesi’nden bir ekip, adi ahtapotun, Adriyatik’teki kabuklu deniz ürünleri üretimini harap eden obur bir kabuklu olan mavi yengecin hızla artan nüfusunu kontrol altına almaya yardımcı olabileceğine güveniyor.Geçen yıl başlatılan ve Emilia-Romagna bölgesi tarafından finanse edilen ‘Octo-Blu’ projesi, sert kabuklu istilacılara karşı denge unsuru olması için ahtapot sayısını artırmayı hedefliyor.Ekip, Cesenatico liman kasabasındaki bir laboratuvarda, beyaz su tanklarında ahtapot yavruları üretiyor. Hazır olduklarında, binlerce küçük omurgasız büyük bir plastik torbaya toplanıyor ve zaman zaman Sanulli’nin sağlam mavi balıkçı teknesiyle denize taşınıyor.Yavrular daha sonra, grubun ahtapotların gelişmesini sağlamak için çimento ve kilden yapay yuvalar yerleştirdiği su altı resiflerinin yakınına bırakılıyor.Hazirandan bu yana yaklaşık 80 bin yavru doğaya salındı; araştırma ekibi bu sayıyı ağustos sonuna kadar ikiye katlamaya ve içlerinden en azından bir kısmının tam gelişmiş ahtapotlara dönüşmesini görmeye çalışıyor.“Amacımız, kıyıya yakın küçük bir topluluk oluşturup mavi yengecin yayılmasını daha iyi frenlemesini sağlamak” diyor su ürünleri yetiştiriciliği teknisyeni Casalini.Bazıları deniz levreğinin daha etkili bir yırtıcı olacağını savunuyorProjenin bazı bariz sakıncaları da var.Adi ahtapot, mavi yengecin en büyük zararı verdiği lagün bölgelerine özgü, kumlu ve sıcak sularda yaşamaya pek yatkın değil; bu da oradaki olası etkisini neredeyse sıfıra indiriyor. Araştırmacılar bunun farkında.Diğer bazı uzmanlar, yengeçlerle mücadelede deniz levreğinin daha etkili olabileceğini öne sürüyor.
Bolonya Üniversitesi ekibi ise, kabuklu yumurtalarını iştahla yiyen yılanbalıklarını da ahtapotun çabasını tamamlayacak bir tür olarak inceliyor.Yine de Casalini’ye göre, başka yerlerde de uygulanması halinde bu pilot proje, mavi yengeç sayısını ve bunun Adriyatik kıyılarının deniz ekosistemi üzerindeki etkisini sınırlamaya yardımcı olabilir.“Mavi yengeçlerin üreme potansiyeli ve doğurganlığı inanılmaz” diyor Bolonya Üniversitesi’nden bir diğer araştırmacı Pietro Emmanuele ve tek bir yengecin milyonlarca yumurta bıraktığını, bunların çoğunun da yumurtadan çıktığını vurguluyor.Her ne kadar bu yavruların yalnızca bir kısmı erginliğe ulaşsa da, bir ahtapotun tek bir dişiyi bile yakalaması fark yaratır, diye ekliyor.
