COVID-19 pandemisi sırasında adını geniş kitlelere duyuran mRNA teknolojisi, bu kez kanser hücrelerini hedef aldı. ABD merkezli ilaç devleri Moderna ve Merck tarafından ortaklaşa yürütülen çalışmalarda, ileri evre bir klinik deneyde ilk kez mRNA tabanlı bir kanser tedavisinin başarıya ulaştığı kanıtlandı. St Bartholomew Hastanesi'nden Medikal Onkolog Marco Gerlinger, elde edilen bulguların kişiselleştirilmiş kanser aşılarının işe yaradığını kesin olarak kanıtladığını ve bu aşıların gelecekte pek çok farklı kanser türüne uyarlanabileceğini vurguladı.
MRNA TEKNOLOJİSİ KANSERE KARŞI NASIL SAVAŞIYOR?
Çalışmada kullanılan ve "İntismeran" adı verilen aşı, hastalığı başından engellemek yerine, cerrahi müdahale ile tümörü alınmış hastalarda kanserin geri dönmesini önlemeye odaklanıyor. Araştırma kapsamında ileri evre melanom hastası bin 100 kişi incelendi.
Hastaların bir grubuna yalnızca kanser tedavisinde kullanılan pembrolizumab adlı immünoterapi ilacı verilirken, diğer gruba immünoterapi ilacı ile birlikte mRNA aşısı uygulandı. Sonuçlar, aşıyı da içeren kombine tedaviyi alan hastaların, sadece standart ilaç tedavisi görenlere kıyasla kanser nüksetmeden çok daha uzun süre hayatta kaldığını açıkça ortaya koydu.
TEDAVİDE TAMAMEN KİŞİYE ÖZEL BİR YAKLAŞIM
Klasik kanser tedavilerinde genellikle hastadaki mevcut mutasyonlar belirlenip hazır ilaçlarla eşleştirilirken, bu yeni yöntemde her bir hasta için laboratuvarda sıfırdan ve tamamen o kişiye özel bir ilaç (aşı) üretiliyor.
Süreç, hastanın tümöründen alınan bir örneğin genetik diziliminin çıkarılmasıyla başlıyor. Kanser hücrelerinin yüzeyinde bulunan ve "neoantijen" adı verilen anormal proteinler tespit ediliyor. Daha sonra bu bulgular ışığında hastaya özel mRNA aşısı tasarlanıyor. Aşı vücuda enjekte edildiğinde, bağışıklık sistemine doğrudan tümör hücrelerini nasıl tanıyacağı ve onlara nasıl saldıracağı öğretilmiş oluyor. Uzmanlar, tıpta ilk kez bir hastanın kendi bağışıklık sisteminin, doğrudan kendi tümörüne karşı bu denli spesifik bir şekilde eğitilebildiğinin altını çiziyor.
Bireyselleştirilmiş tedavi tıp dünyasında büyük heyecan yaratsa da aşının yaygın kullanımının önünde henüz çeşitli engeller bulunuyor. Aşının tamamen kişiye özel olması, üretim maliyetlerini ve sürelerini artırıyor. Tümör örneğinin alınmasının ardından bir hastaya özel aşının üretilmesi aylar sürebiliyor.
Bu süreci hızlandırmak isteyen araştırmacılar yapay zeka teknolojilerinden faydalanıyor. Hangi proteinlerin bağışıklık sisteminde en güçlü tepkiyi yaratacağını belirlemek için gelişmiş yapay zeka araçları kullanılıyor ve üretim süreci bu sayede optimize edilmeye çalışılıyor.
Melanom üzerindeki başarılı sonuçların ardından bilim insanları, mRNA aşılarını diğer ölümcül kanser türlerine karşı da kullanmak üzere harekete geçti. Moderna ve Merck, aynı kişiselleştirilmiş aşı yaklaşımını şu anda pankreas, mide ve akciğer kanserleri üzerinde de test etmeye başladı.
Öte yandan, Alman biyoteknoloji firması BioNTech de kalın bağırsak (kolorektal), pankreas ve meme kanserleri için benzer kişiselleştirilmiş aşı denemelerini sürdürüyor. Çalışmaların olumlu sonuçlanması halinde, onkoloji alanında tedavi standartlarının tamamen değişmesi bekleniyor.
.jpg)
