Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs, Kıbrıs açıklarındaki doğal gazın Mısır'daki ihracat tesisleri üzerinden Avrupa'ya taşınmasına yönelik planlara desteklerini yineledi. Yunanistan ise gazın ülkesindeki terminaller üzerinden Güneydoğu ve Orta Avrupa'ya ulaştırılabileceği bir güzergah önerdi.Planlar, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki abluka nedeniyle Körfez'den Avrupa'ya LNG sevkiyatlarının aksadığı bir dönemde gündeme geliyor. Yaşanan kesintiler, Avrupa'daki alıcıları alternatif gaz kaynakları aramaya yöneltiyor.Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Mitsotakis ve Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Salı günü Mısır'ın Akdeniz kıyısındaki El Alamein kentinde bir araya geldi.Üç lider, zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiride, Kıbrıs'ın açık deniz gaz sahalarını Mısır'ın altyapısına bağlayacak çalışmaların mümkün olan en kısa sürede tamamlanması çağrısında bulundu.Kıbrıs'ın ilk doğal gaz geliştirme projesi olan Cronos sahasında üretimin 2028'de başlaması bekleniyor.Kıbrıs gaz projesine yeni sözleşmeZirveyle aynı gün mühendislik şirketi McDermott, Eni'nin Kıbrıs'taki iştirakiyle Cronos sahasının geliştirilmesi için bir sözleşme imzaladığını açıkladı.
Şirket, sözleşmenin değerini 500 milyon ila 750 milyon dolar arasında tahmin etti.McDermott, proje kapsamında mühendislik ve montaj hizmetleri sağlayacağını ve açık deniz geliştirme çalışmalarının yönetimine destek vereceğini belirtti.Sözleşme, Eni ve TotalEnergies'in 28 Temmuz'da projeye onay vermesinin ardından imzalandı. İtalyan ve Fransız enerji şirketlerinin projede yüzde 50'şer payı bulunuyor.Cronos sahası dört açık deniz kuyusuyla geliştirilecek. Çıkarılan gaz, deniz altından döşenecek bir boru hattıyla Mısır'a taşınacak.
Burada Zohr sahasına bağlı mevcut tesislerde işlenecek gaz, daha sonra Damietta'ya gönderilerek LNG'ye dönüştürülecek ve gemilerle ihraç edilecek.Eni, temmuz ayında yaptığı açıklamada mevcut Mısır altyapısının kullanılmasının maliyetleri düşürüp projeyi hızlandıracağını belirtmişti. Şirket, projenin Mısır'ın LNG ihracatını yeniden düzenli hale getirmesine de katkı sağlayacağını ifade etmişti.Cronos'un tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 2,8 milyon ton LNG'ye eşdeğer gaz üretmesi bekleniyor. Eni'ye göre sahada 3 trilyon fit küpten fazla ek gaz rezervi bulunuyor.
Eni ve TotalEnergies, üretimin yarısını ayrı ayrı pazarlayacak.TotalEnergies Üst Yöneticisi Patrick Pouyanné, projenin onaylandığı gün yaptığı açıklamada, “Akdeniz'de oluşturulacak bu yeni gaz güzergahı, LNG tedarik kaynaklarını çeşitlendirerek Avrupa'nın enerji güvenliğine katkı sağlayacak” dedi.Avrupa'ya Yunanistan üzerinden ulaşabilirMitsotakis ise Kıbrıs gazının Mısır'dan LNG olarak Yunanistan'a taşınmasının ardından, ülkenin Revithoussa ve Dedeağaç terminallerinden Avrupa'ya gönderilebileceği bir güzergah önerdi.Yunanistan Başbakanı, gazın “teorik olarak” bu terminaller üzerinden Avrupa'ya girebileceğini söyledi.Bu senaryoda Yunanistan, gazın Avrupa'ya ulaşması için tek seçenek olmayacak, ancak olası giriş noktalarından biri olacak. Eni de gazın yalnızca Yunanistan'a değil, Avrupa'daki ve diğer uluslararası pazarlardaki alıcılara satılacağını açıkladı.Yunanistan'dan kuzeye uzanan Dikey Koridor, tek bir boru hattından ziyade mevcut doğal gaz şebekelerini birbirine bağlıyor. Sistem, Bulgaristan ve Romanya üzerinden Moldova ve Ukrayna'ya kadar uzanarak Yunanistan'daki LNG terminallerine gelen gazın Orta ve Doğu Avrupa pazarlarına taşınmasını sağlıyor.Önerilen güzergah, Kıbrıs gazının Mısır'dan Yunanistan'a taşınmasıyla Akdeniz'de kalmasını ve Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz'den uzak bir rota izlemesini sağlayacak.
Böylece mevcut Körfez LNG kargolarının yönünü değiştirmek yerine, yeni üretilecek Kıbrıs gazı Avrupa'ya ulaştırılabilecek.Avrupa alternatif gaz arıyorUluslararası Enerji Ajansı, temmuz ayında yayımladığı görünüm raporunda 2026-2030 döneminde küresel LNG arzında toplam 140 milyar metreküplük kayıp öngördü. Arz artışının özellikle 2026 ve 2027'de hızlanması bekleniyor.Avrupa Birliği de Rus gazından tamamen çıkmaya hazırlanıyor. AB kuralları, Rus LNG'sine 2027'nin başından, boru hattıyla gelen Rus gazına ise aynı yılın sonbaharından itibaren tamamen yasak getirilmesini öngörüyor.
Avrupa bu nedenle alternatif tedarik kaynaklarını artırmaya çalışıyor.Enerji işbirliği gazla sınırlı değilMısır, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki enerji işbirliği doğal gazla sınırlı değil. Mısır Cumhurbaşkanlığına göre Sisi ve Mitsotakis, Salı günkü ikili görüşmelerinde iki ülkenin elektrik şebekelerini birbirine bağlama planını da ele aldı.GREGY denizaltı elektrik bağlantısı projesiyle Mısır'da yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin Yunanistan'a taşınması planlanıyor. Projenin 3.000 megavat kurulu kapasiteye sahip olması öngörülüyor.Projeyi geliştiren Elica Interconnector, bağlantının Mısır'dan gelecek elektriği Yunanistan'daki sanayi tesislerine ulaştırabileceğini ve ihtiyaç halinde diğer Avrupa pazarlarına ihraç edilebileceğini belirtiyor.Üç lider, zirvenin ortak bildirgesinde projeye desteklerini yineledi.Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki üçlü işbirliği, Kasım 2014'te Kahire'de düzenlenen ilk zirveye dayanıyor.
Son bildiride ayrıca deniz yetki alanları konusuna değinilerek, anlaşmaların Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi de dahil olmak üzere uluslararası hukuka uygun olması gerektiği vurgulandı.Yunanistan ile Mısır, 2020'de Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının bir bölümünü belirleyen bir anlaşma imzalamıştı. Türkiye, anlaşmanın kapsadığı bölgenin Ankara'nın kıta sahanlığı iddiasıyla çakıştığını belirterek anlaşmayı reddetmişti.Mitsotakis ise Salı günü yaptığı açıklamada, Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki işbirliğinin “herhangi bir ülkeyi hedef almadığını” söyledi.
