Dünya, güneş enerjisinde tarihi bir dönüm noktasını geride bıraktı. Küresel kurulu güneş enerjisi kapasitesi 3 teravat seviyesine ulaşırken, artan büyüme hızı dikkat çekiyor. Dünya 2012 yılında 100 gigavatlık güneş enerjisi kapasitesini aştıktan sonra ilk 1 teravatlık kapasiteye ulaşmak için yaklaşık 10 yıl gerekti.
İkinci teravatın kurulması ise üç yıldan kısa sürdü. 2026 yılında, analistler arasında kesin tarih konusunda bazı farklılıklar olsa da, küresel güneş enerjisi kapasitesi 3 teravat eşiğini geçti. Güneş enerjisinde büyüme daha da hızlanacak Uzmanlara göre 3 teravatlık eşik, önümüzdeki yıllarda geriye dönüp bakıldığında küçük bir kilometre taşı olarak kalabilir.
BloombergNEF, küresel güneş enerjisi kapasitesinin 2036 yılına kadar 9 teravatı aşmasını bekliyor. Ancak güneş enerjisindeki büyümenin hikayesi yalnızca kapasite rakamlarından ibaret değil. İlk 1 teravatlık büyüme büyük ölçüde zengin ülkelerin sağladığı teşviklerle gerçekleşti.
O dönemde Çin ve daha düşük gelirli ülkelerde güneş panellerinin maliyeti hala önemli bir engeldi. İkinci ve üçüncü teravat döneminde ise tablo değişti. Çin, zengin ülkelerin ardından güneş enerjisindeki küresel büyümenin başlıca motoru haline geldi.
Pakistan, Nijerya ve Filipinler gibi ülkelerde son yıllarda özellikle çatı tipi güneş enerjisi sistemlerinin kurulumu büyük hız kazandı. Küba ve Lübnan gibi daha küçük pazarlarda da hızlı bir yükseliş görüldü. En az 1 gigavat güneş enerjisi kapasitesine sahip ülkelerin sayısı da 2020'deki 42 seviyesinden geçen yıl 74'e kadar yükseldi.
Çin'de güneş enerjisi altyapının önüne geçti Bununla birlikte Çin'in son derece hızlı güneş enerjisi yatırımları bazı yeni sorunları da beraberinde getiriyor. Ülkede güneş enerjisi kapasitesi, elektrik iletim hatları ve enerji depolama sistemleri gibi destekleyici altyapının gelişiminden daha hızlı büyüdü. Bu durum, güneş üretiminin en yüksek olduğu saatlerde elektriğin bir bölümünün şebekeye verilememesine, yani üretimin kısıtlanmasına yol açıyor.
Bu nedenle analistler Çin'deki güneş enerjisi yatırımlarının önümüzdeki dönemde yavaşlamasını bekliyor. Çin'in son beş yıllık planında da yenilenebilir enerji üretimini artırmaktan ziyade mevcut yenilenebilir enerjinin tüketimini yükseltmeye yönelik adımlar öne çıktı. Büyümenin yeni merkezi gelişmekte olan ülkeler olabilir BloombergNEF, gelişmekte olan ülkelerin küresel güneş enerjisi yatırımlarındaki payının bu yıldan itibaren yeniden yükselmeye başlamasını bekliyor.
Bu ülkelerin büyük bölümünde elektrik şebekesine entegre edilmiş güneş enerjisi kapasitesi hala düşük seviyede. Dolayısıyla Çin ve Avustralya gibi yüksek penetrasyona ulaşmış pazarlarda ortaya çıkan şebeke sorunlarının aynı ölçekte yaşanması için daha fazla alan bulunuyor. Tahminlere göre 2036 yılında dünyada kurulacak toplam güneş enerjisi kapasitesinin dörtte birinden fazlası gelişmekte olan ülkelerde bulunacak.
Buna karşılık zengin ülkelerin payının yaklaşık yüzde 20'ye gerilemesi bekleniyor. Ancak gelişmekte olan ülkelerin önündeki en büyük engellerden biri hala finansman. İş gücü eksikliği ve güneş gibi kesintili yenilenebilir kaynakların şebekeye entegrasyonu gibi sorunlar zamanla aşılırken, uygun maliyetli finansmana erişim önemli bir sınırlama olmaya devam ediyor.
Güneş enerjisinin önündeki yeni engel: Fazla elektrik Güneş enerjisinin sınırsız şekilde büyümesinin önünde teorik bir sınır da bulunuyor. Güneş panelleri gündüz saatlerinde ülkedeki elektrik talebinin tamamını karşılamaya başladığında, aynı saatlerde daha fazla güneş santrali kurmanın ekonomik değeri düşüyor. Avustralya ve Kaliforniya gibi güneş enerjisinin şebekedeki payının yüksek olduğu bölgelerde bunun etkileri şimdiden görülüyor.
Gündüz saatlerinde elektrik fiyatlarının zaman zaman negatif seviyelere inmesi, piyasada ihtiyaçtan fazla güneş elektriği oluştuğunun önemli bir göstergesi. Bu noktada enerji depolama sistemleri devreye giriyor. Bataryalar güneş enerjisinin geleceğini belirleyecek Lityum iyon bataryalar, gün içinde oluşan fazla güneş elektriğini depolayarak akşam saatlerinde yeniden şebekeye verebiliyor.
Avustralya'da hükümetin ev tipi bataryalara yönelik teşvikleri bu dönüşümü hızlandırırken, Pakistan ve Filipinler gibi gelişmekte olan ülkelerde de güneş enerjisindeki büyümenin ardından batarya yatırımlarının hızlandığı görülüyor. Bu nedenle güneş enerjisindeki hızlı büyümenin devam edip etmeyeceği yalnızca yeni güneş panellerinin ne kadar hızlı kurulacağına bağlı olmayacak. Enerji depolama kapasitesinin de aynı hızda artırılması gerekecek.
